तृतीय (tRtIya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तृतीय mfn.
   (-यः-या-यं) Third.
	 f.
  (-या) The third lunation the third day
of the fortnight.
 E.
  त्रि three,  तीय affix,  रि changed to the analogous
vowel ऋ.

Capeller Eng

English

 1 तृतीय a.
  the third
 n.
  adv.
  thirdly,  for the third time.
f.
  आ the third day in a half month
 the endings of the third case &
the third case itself (g. ).

 2 तृतीय a.
  forming the third part
 n.
  one third. 

Yates

English

 तृतीय (यः-या-यं)
a. Third. (या)
f.
 
Third day of the moon. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 adj.
  	-	 thethird
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 n.
  	-	 thirdpart
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 adj.
  	-	  3rd part
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 adj.
  	-	  forming the 3rd part
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 adj.
  	-	  the 3rd
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 f.
  	-	  terminations of the 3rd case
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 f.
  	-	  3rd case
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 m.
  	-	  3rd consonant of a varga

तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 adj.
  	-	 thethird
तृतीय 	-	 tRtIya 	-	 n.
  	-	 thirdpart
तृतीयवंशश्रेणिकसङ्गणक 	-	 tRtIyavaMzazreNikasaGgaNaka 	-	 n.
  	-	 third-generationcomputer  [ computer ]
तृतीयवंशश्रेणिकविधिभाषा 	-	 tRtIyavaMzazreNikavidhibhASA 	-	 f.
  	-	 third-generationprogramminglanguage  [ computer ]
तृतीयवंशस्तरीयविधिभाषा 	-	 tRtIyavaMzastarIyavidhibhASA 	-	 f.
  	-	 third-generationprogramminglanguage  [ computer ]
तृतीया 	-	  tRtIyA 	-	 f.
  	-	 third
तृतीयः 	-	  tRtIyaH 	-	 m.
  	-	 third
उपचय 	-	  upacaya 	-	 m.
  	-	 third
त्रित 	-	  trita 	-	 m.
  	-	 third
तृतीयः,  -या,  -य 	-	  tRtIyaH,  -yA,  -ya 	-	 n.
  	-	 third
तृतीयम् 	-	  tRtIyam 	-	 n.
  	-	 third
वितृतीय 	-	  vitRtIya 	-	 n.
  	-	 third
तृतीयम् 	-	  tRtIyam 	-	 ind.
  	-	 thirdly
आनन्तर्यतृतीया 	-	  AnantaryatRtIyA 	-	 f.
  	-	 third day
अतट 	-	  ataTa 	-	 m.
  	-	 third hell
गन्धार 	-	  gandhAra 	-	 m.
  	-	 third note
त्रिलव 	-	  trilava 	-	 m.
  	-	 third part
ग 	-	  ga 	-	 m.
  	-	 third note  [ Music. ]
त्रिपञ्चाश 	-	  tripaJcAza 	-	 adj.
  	-	  fifty third
विजय 	-	  vijaya 	-	 m.
  	-	 third month

Wilson

English

 तृतीय
mfn.
   (-यः-या-यं) Third.
f.
  (-या) The third lunation,  the
third day of the fortnight.
E.
  त्रि three,  तीय affix,  and रि changed to the analogous vowel
ऋ.

Apte

English

तृतीय [tṛtīya],  a.
  The third.

यः The 3rd consonant of a Varga. 

(in music) N.
  of measure. -यम् A third part
 वनेषु च विहृत्यैवं तृतीयं भागमायुषः Ms.*
  6.33. ind.
  For the 3rd time,  thirdly
 तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रम् Rv.*
  1.45.1.Comp.   -करणी the side of a square 3 times smaller than another. -प्रकृतिः m.
  or f.
 

a eunuch.

the neuter gender.

Apte 1890

English

 तृतीय a. The third. 
यं A third part. 
Comp. 
प्रकृतिः m. or f. {1} a eunuch. {2} the neuter gender. 

Monier Williams Cologne

English

 तृती॑य mf(आ)n.  (fr.  त्रि॑,  Pāṇ.
  v,  2,  55
 See also,  vii,  3,  115
 i,  1,  36,  Vārtt.
 ) the 3rd,  RV.
   &c.
  

 तृती॑य m.
  the 3rd consonant of a Varga (ग्,  ज्,  ड्,  द्,  ब्),  RPrāt.
  
 VPrāt.
  
 APrāt.
  
 Pāṇ.
 ,  Vārtt.
  & Kāś.
 

 (in music) N.
  of a measure

 तृ॑तीय mfn.
   (Pāṇ.  v,  3,  48) forming the 3rd part,  (n. ) a 3rd part,  TS.
 
 TBr.
  
 ŚBr.
   iii f.
 
 KātyŚr.
  
 Mn.
   vi,  33
 MBh.
  

 तृतीय [cf.   Zend thritya,  Lat.
  tertius
 Goth.
  thridja.]

Monier Williams 1872

English

 तृतीय तृतीय,  अस्,  आ,  अम् (fr. त्रि),  the third
forming or constituting the third part
 (अस्),  m., 
scil. वर्ण,  the third consonant of a Varga (i. e.
ग्,  ज्,  ड्,  द्,  ब्)
 (आ),  f.,  scil. तिथि,  the third day in
a half month
 scil. विभक्ति,  the terminations of
the third case,  the third case,  the instrumental
(अम्),  n. a third part
 (अम् or एन),  ind. at or
for the third time,  thirdly
 [cf. Zend thri-tya
Lith. tré-cia-s of trétias
 Lat. ter-tius
 Gr. τρίτος
Goth. thri-dya
 Slav. tre-tiĭ
 Scot. tri-teamh
Hib. triugha.]
—तृतीय-ता,  f. ‘thirdness, ’ the con-
dition of the third consonant of a Varga.
—तृतीय-
प्रकृति,  इस्,  f. (‘the third nature’),  a eunuch
 the
neuter gender.
—तृतीय-सवन,  अम्,  n.,  Ved. the
third Soma offering (in the evening).
—तृतीय-
सवनीय,  अस्,  आ,  अम्,  belonging to the third Soma
offering.
—तृतीय-स्वर,  अम्,  n.,  N. of a Sāman.
—तृतीयांश (°य-अं°),  अस्,  m. a third part
 (अस्, 
आ,  अम्),  receiving a third as one's share.
—तृतीया-
प्रकृति,  इस्,  f. a eunuch
 a hermaphrodite
 the
neuter gender,  = तृतीय-प्रकृति.
—तृतीया-स-
मास,  अस्,  m. a compound word (Tat-puruṣa),  the
former member of which would stand in the instru-
mental case,  if separated from the latter.

Macdonell

English

 तृतीय 1. tṛ-tī́ya,  a.
  third
 -m,  ad. thirdly,  🞄for the third time
 ā,  f.
  third day in a fortnight
 🞄endings of the third case,  instrumental.

 तृतीय 2. tṛ́-tīya,  a.
  third (part)
 n.
  a third
 🞄third place: -ka,  a.
  recurring on the third day.

Benfey

English

 तृतीय तृतीय,  i. e. त्रि + तीय,  f.
  या
 1. ordinal number,  Third,  Man.  2,  35.
 2. adj.
  A third part,  Man.  6,  33.
 3.
°यम्,  adv. Thirdly,  Man.  8,  129. -- Cf. 
Goth. thridja
 A.S. thridda
 Lat. ter-
tius
 τρίτος.

Apte Hindi

Hindi

तृतीय
वि* - " त्रि + तीय,  संप्र*"
तीसरा

तृतीयम्
नपुं*
   - -
तीसरा भाग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तृतीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರನೆಯ
निष्पत्तिः - > त्रि - "तीयः" सम्प्रसारणं च (५-२-५५)
व्युत्पत्तिः - > त्रयाणां पूरणः
प्रयोगाः - > "स्फुरन्नुदर्चिः सहसा तृतीयादक्ष्णः कृशानुः किल निष्पपात"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-७१
तृतीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತೃತೀಯಾ ತಿಥಿ /ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಮೂರನೆಯ ತಿಥಿ
तृतीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ
तृतीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರನೆಯ ತಾರೆ /ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ೩,  ೧೨ ಮತ್ತು ೨೧ ನೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು

L R Vaidya

English

 tftIya {% (I) a. (f. या) %} the third.

 tftIya {% (II) n. %} A third part.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३,  अग्नि,  अनल,  आज्यभुक्,  आज्याश,  उषर्बुध,  काल,  कृशानु,  कृष्णवर्त्मन्,  क्रम,  गुण,  गुप्ति,  जगत्,  ज्योति,  ज्वलन,  ज्वाल,  तपन,  तृतीय,  त्रय,  त्रिकटु,  त्रिकाल,  त्रिगत,  त्रिगुण,  त्रिजगत्,  त्रिनेत्र,  त्रिपदी,  त्रैत,  दह,  दहन,  दीप्ति,  द्युति,  धाम,  नेत्र,  पद,  पावक,  पुं,  पुर,  पुरुष,  पुष्कर,  ब्रह्मन्,  भुवन,  रत्न,  राम,  रुद्राक्ष,  रोहित,  लोक,  लोचन,  वचन,  वह्नि,  विक्रम,  विष्णु,  विष्णुक्रम,  वृत्त,  वैश्वानर,  शक्ति,  शिखा,  शिखिन्,  शिवनेत्र,  शूल,  सप्तार्चि,  सहोदर,  हरनयन,  हरनेत्र,  हव्यभुक्,  हव्यवाहन,  हव्याश,  हुतभुज्,  हुतवह,  हुताश,  हुताशन,  होतृ

Bopp

Latin

 तृतीय (a त्रि,  correpto रि in ऋ,  suff. तीय) tertius. (Zend.
thri-tya
 lith. tré-ćia-s e trétias
 lat. ter-tius
 goth. thri-
dja (Them. thri-djan)
 slav. tre-tiľ
 scot. tri-teamh
 hib.
triugha.)

Lanman

English

 tṛtī́ya,  a. third. [fr. tri,  through trita, 
243,  487^4: cf. τρί-τος,  Lat. ter-tius,  Eng.
thir-d,  Ger. dri-tte,  ‘third.’]

Abhyankara Grammar

English

तृतीय  the third consonants out of the class consonants
 वर्गतृतीय
 viz. ग्,  ज्,  ड्,  द् and ब्
 cf. यथा तृतीयास्तथा पञ्चमा अानुनासिक्यवर्जम् M.Bh. on P. I. 1.9.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तृतीय
adjective
 
गणनायां द्वितीयाद् अनन्तरं चतुर्थात् प्राक्।
 "धावनस्पर्धायां प्रतिवेशिनः पुत्रः तृतीयं स्थानं प्राप्तवान्।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तृतीयः,  त्रि,  (त्रयाणां पूरणः । त्रि + “त्रेः सम्प्र-सारणञ्च ।” ५ । २ । ५५ । इति तीयः सम्प्र-सारणञ्च ।) त्रयाणां पूरणः । इति व्याकर-णम् ॥
 तेसरा इत्यादि भाषा । (यथा,  मनुः ।२ । ३५ ।“चूडाकर्म्म द्बिजातीनां सर्व्वेषामेव धर्म्मतः ।प्रथमेऽब्दे तृतीये वा कर्त्तव्यं श्रुतिचोदनात् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तृतीय त्रि०
  त्रयाणां पूरणः त्रि + तीयत्रेः मंप्रसारणञ्च । त्रयाणांपूरणे । “वाग्दण्डं प्रथमं कुर्य्यात् धिगुपण्डं तदनन्त-रम् । तृतीयं धनदण्ड तु वधदण्डमतःपरम्” “मातुःप्रथमतः पिण्डं निर्वपेत् पुत्रिकासुतः । द्वितीयन्तु पितु-स्तस्यास्तृतीयं तत्पितुः पितुः” मनुः ।

Capeller

German

 1. तृती॑य der dritte
 n.
  adv. drittens,  zum
dritten mal f.
  आ der dritte Tag (im
Halbmonat)
 die Endungen des dritten
Casus (Instrumental) und diesr selbst
(g.).

 2. तृ॑तीय ein Drittel bildend
 n.
  Drittel.

Grassman

German

 tṛtī́ya,  a.,  der dritte [von tri]
 insbesondere 2〉 -am,  zum dritten mal.
-as bhrā́tā {164, 1}
 pátis {911, 40}.
-am [n.] vápus {141, 2}
 nā́ma {155, 3}
 {787, 2}
 krámaṇam {155, 5}
 sávanam {330, 4}
 {331, 9}
 {1026, 1}
 dhā́ma {808, 18}
 (sádma) {827, 3}. — 2〉 {209, 2}
 {871, 1}.
-ena jyótiṣā {882, 1}
 kármaṇā {882, 6}.
-e [L.] sávane {161, 8}
 {262, 5}
 {286, 6}
 {329, 11}
 rájasi {786, 6}
 {871, 3}
 {949, 8}
 pṛṣṭhé {798, 27}
 vidáthe {195, 8}.

Burnouf

French

 तृतीय तृतीय a. (त्रि
 sfx. तीय) troisième.
		 Zd. थ्रिल्य
 gr.
τρίτος
 lat. tertius
 lith. trécias
 goth. thridja
 germ.  dritte
 etc.
तृतीयता f.
  la qualité d'être le troisième.
तृतीयाप्रकृति f.
  le neutre,  tg.
		 Eunuque.

Stchoupak

French

 तृतीय-
 a. (flex. pron.  en partie) 3{^me^} 
 nt. 3{^me^} partie,  tiers 
-अम् -एन pour la 3{^me^} fois 
 -आ- f.
  instrumental (gramm. ).
°दिवस- m.
  3{^me^} jour,  surlendemain. 
°सवन- nt. 3{^me^} pressurage du soma.
तृतीयांश- a. qui a droit à un tiers,  participe pour un tiers, 
reçoit un tiers.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.