| YouTube Channel

तूलः (tUlaH)

 
Apte
English
तूलः [tūlḥ] लम् [lam], लम् [तल्-अच्] Cotton.
लम् The atmosphere, sky, air.
A tuft of grass.
The mulberry.
The panicle of a flower or plant.
The thorn-apple.
ला The cotton tree.
ली Cotton.
A weaver's fibrous stick or brush.
A painter's brush.
The Indigo plant.
Comp.
 -कार्मुकम्, -चापः, -धनुस्
n.
 a cotton-bow, i. e. a bow used for cleaning cotton. -दाहम्
ind.
 Like cotton (consuming by fire)
तूलदाहं पुरं लङ्कां दहतैव हनूमता
Mv.*
 6.5. -नाली (लिः)
f.
 , -नालिका a thick roll of cotton drawn out in spinning. -पटिका, -पटी a cotton quilt. -पिचुः cotton. -पीठी, -लासिका spindle. -शर्करा a seed of the cotton plant. -सेचनम् the act of spinning.
Apte 1890
English
तूलः
लं [तूल्-अच्] Cotton.
लं 1 The atmosphere, sky, air.
2 A tuft of grass.
3 The mulberry.
4 The panicle of a flower or plant.
5 The thorn-apple.
ला 1 The cotton tree.
2 The wick of a lamp.
ली 1 Cotton.
2 The wick of a lamp.
3 A weaver's fibrous stick or brush.
4 A painter's brush.
5 The Indigo plant.
Comp.
कार्मुकं,
धनुस् n. a cotton-bow, i. e. a bow used for cleaning cotton.
नाली (लिः) f.,
नालिका a thick roll of cotton drawn out in spinning.
पिचुः cotton.
शर्करा a seed of the cotton plant.
सेचनं the act of spinning.
Apte Hindi
Hindi
तूलः
पुं*
 - तूल् + क
रुई
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तूलः, पिचुलः, पिचुः, पिचुतूलम्, तूलम्, तूलकम्, तूलपिचुः
noun
तन्तुहेतुभूतः कर्पासस्य भागः।
"अस्मिन् आच्छादने किलोत्रयः तूलः अस्ति।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“तूल निष्कर्षे”@} 2 निष्कर्षः = निष्कोषणम्।
तच्च, अन्तर्गतस्य बहिर्निस्सारणम्।
तूलकः-लिका, तूलकः-लिका, तुतूलिषकः-षिका, तोतूलकः-लिका
तूलिता-त्री, तूलयिता-त्री, तुतूलिषिता-त्री, तोतूलिता-त्री
तूलन्-न्ती, तूलयन्-न्ती, तुतूलिषन्-न्ती
-- तूलिष्यन्-न्ती-ती, तूलयिष्यन्-न्ती-ती, तुतूलिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- तूलयमानः, -- तोतूल्यमानः
-- तूलयिष्यमाणः, -- तोतूलिष्यमाणः
तूल्-तूलौ-तूलः
-- -- -- तूलितम्-तः, तूलितः, तुतूलिषितः, तोतूलितः-तवान्
तूलः, 3 इषीकतूलम्, तूलः, तुतूलिषुः, तोतूलः
तूलितव्यम्, तूलयितव्यम्, तुतूलिषितव्यम्, तोतूलितव्यम्
तूलनीयम्, तूलनीयम्, तुतूलिषणीयम्, तोतूलनीयम्
4 तूल्यम्, तूल्यम्, तुतूलिष्यम्, तोतूल्यम्
ईषत्तूलः-दुस्तूलः-सुतूलः
-- -- तूल्यमानः, तूल्यमानः, तुतूलिष्यमाणः, तोतूल्यमानः
5 तूलः, तूलः, तुतूलिषः, तोतूलः
तूलितुम्, तूलयितुम्, तुतूलिषितूम्, तोतूलितूम्
तूला, 6 तूलिका 7, तूलना, तुतूलिषा, तोतूला
तूलनम्, तूलनम्, तुतूलिषणम्, तोतूलनम्
तूलित्वा, तूलयित्वा, तुतूलिषित्वा, तोतूलित्वा
प्रतूल्य, प्रतूल्य, प्रतुतूलिष्य, प्रतोतूल्य
तूलम् २, तूलित्वा २, तूलम् २, तूलयित्वा २, तुतूलिषम् २, तुतूलिषित्वा २, तोतूलम् २
तोतूल्लित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७६३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-५२७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[१। इगुपधलक्षणे कप्रत्यये ‘इष्टकेषीकामालानां चिततूलभारिषु’ (६-३-६५) इति पूर्वपदस्य ह्रस्वः। पदाधिकारत्वात् ‘पदाङ्गाधिकारे तस्य च तदन्तस्य च’ (परिभाषा ३०) इति वचनात् ‘मुञ्जेषीकतूलम्’ इत्यत्रापि पूर्वपदस्य ह्रस्वः।]]
04
=>
 [पृष्ठम्०६७९+ २५]
05
=>
 [[आ। ‘सन्मार्गसङ्कूलिषु शूलदायिनं दहन्तमेनांसि च तूलपूलवत्।’ धा। का। १। ६८।]]
06
=>
 [[१। स्त्रियां भावादौ ‘संज्ञायाम्’ (३-३-१०९) इति ण्वुल्। ‘तूलं तूलिस्तूल- शय्या शलाकायां तु तूलिका।’ इति क्षीरतरङ्गिण्यां कोशवाक्यमुद्धृतम्।]]
07
=>
 [[B। ‘क्रीडातूलिकया स्वस्मिन् कृपारूषितया स्वयम्।’ यादवाभ्युदये १-९।]]