तिष्य (tiSya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तिष्य mfn.
   (-ष्यः-ष्या-ष्यं) Auspicious,  fortunate,  lucky.
	 m.
  (-ष्यः)
	 1. The
eighth Nakshatra or lunar mansion,  an asterism figured by an
arrow,  and containing three stars,  of which one is Cancri.
	 2. The
month Pausha,  (December-January.)
	 3. The Kali Yuga,  the fourth
and present age.
	 f.
  (-ष्या) Emblic myrobalan,  (Phyllanthus emblica.)
E.
  तुष् to please er delight,  affix क्यप्,  and इत् substituted for the
penultimate.

Capeller Eng

English

 तिष्य᳡ m.
  N.
  of a heavenly archer (cf.   कृशा॑नु) & of a
lunar mansion. 

 तिष्य॑ m.
  N.
  of a heavenly archer (cf.   कृशा॑नु) & of a
lunar mansion. 

Yates

English

 तिष्य (ष्यः) 1.
m.
  The eighth lunar
mansion
 month
Pausha. f.
  Em-
blic myrobalan. 
a. Auspicious.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तिष्य 	-	  tiSya 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
सर्ज 	-	  sarja 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
बीजवृक्ष 	-	  bIjavRkSa 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
प्रियदर्शन 	-	  priyadarzana 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
पीतक 	-	  pItaka 	-	 n.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
वनमूल 	-	  vanamUla 	-	 m.
  	-	 Indian laurel  [ Litsea laurifolia - Bot. ]
हरिद्राभ 	-	  haridrAbha 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
सर्जक 	-	  sarjaka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
पीतशाल 	-	  pItazAla 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
सौरि 	-	  sauri 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
महासर्ज 	-	  mahAsarja 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
प्रियकाम्य 	-	  priyakAmya 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
आशन 	-	  Azana 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
नीलक 	-	  nIlaka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
अलकप्रिय 	-	  alakapriya 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
पीतशालक 	-	  pItazAlaka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
वनेसर्ज 	-	  vanesarja 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
शौरि 	-	  zauri 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
बन्धूक 	-	  bandhUka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
असन 	-	  asana 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
बीजक 	-	  bIjaka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
परमायुष 	-	  paramAyuSa 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
बन्धूकपुष्प 	-	  bandhUkapuSpa 	-	 n.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
अजकर्ण 	-	  ajakarNa 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
प्रियशालक 	-	  priyazAlaka 	-	 m.
  	-	  Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
शणपर्णी 	-	  zaNaparNI 	-	 f.
  	-	  Indian-laurel tree  [ Terminalia elliptica - Bot. ]
शैलासनोद्भव 	-	  zailAsanodbhava 	-	 adj.
  	-	  of the wood of Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
प्राणद 	-	  prANada 	-	 m.
  	-	 Indian laurel or ivy gourd plant   [ Terminalia Tomentosa or Coccinia Grandis - Bot. ]
प्राणक 	-	  prANaka 	-	 m.
  	-	 Indian laurel or ivy gourd plant   [ Terminalia Tomentosa or Coccinia Grandis - Bot. ]
सुनीलक 	-	  sunIlaka 	-	 m.
  	-	  particular tree resembling Indian-laurel  [ Terminalia Tomentosa - Bot. ]
सन 	-	  sana 	-	 m.
  	-	  kaaSTa paaTali tree or Indian laurel tree  [ Bignonia Suaveolens or Terminalia Tomentosa ]

Wilson

English

 तिष्य
mfn.
   (-ष्यः-ष्या-ष्यं) Auspicious,  fortunate,  lucky.
m.
 
(-ष्यः)
1 The eighth Nakṣatra or lunar mansion,  an asterism figured by an arrow, 
and containing three stars,  of which one is δ Cancri.
2 The month Pauṣa,  (December-January.)
3 The Kali Yug. the fourth and present age.
f.
  (-ष्या) Emblic
myrobalan,  (Phyllanthus emblica.)
E.
  तुष to please or delight,  affix क्यप्,  and इत् substituted for
the penultimate.

Apte

English

तिष्य [tiṣya],  a.
  [तुष्यन्त्यस्मिन् तुष्-क्यप् नि˚]

Auspicious,  fortunate.

Born under the asterism पुष्य.

ष्यः The eighth of the 27 constellations,  (also called पुष्य)
 यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पतीं । एकराशौ समेष्यन्ति तदा भवति तत्कृतम् ॥ Bhāg.*
  12.2.24.

The lunar month Pauṣa. 

The Kali Yuga
 तिष्यः पुष्ये कलियुगौ Ak.

ष्या Lustre.

Emblic myrobalan
 दीप्त्यामलकयोः स्त्रियाम् Nm.  -ष्यम् The Kali Yuga
 चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ । कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं च कुरुवर्धन ॥ Mb.
 *  6.1.3
 तथापि तिष्यस्य बलाद् भृशं ववृधिरे श्रियः Śiva.  B.5.3. Comp.
   -केतुः an epithet of Śiva.  -रक्षिता N.
  of the Aśoka's second wife.

Apte 1890

English

 तिष्य a. [तुष्यंत्यस्मिन् तुष्-क्यप् नि°] 1 Auspicious,  fortunate. 
2 Born under the asterism पुष्य. 
ष्यः 1 The eighth of the 27 constellations,  (also called पुष्य). 
2 The lunar month Pauṣa. 
ष्यं The Kali Yuga. 
Comp. 
केतुः an epithet of Śiva. 

Monier Williams Cologne

English

 तिष्य᳡ m.
  N.
  of a heavenly archer (like Kṛśānu) and of the 6th Nakṣatra of the old or 8th of the new order,  RV.
   v,  54,  13
 x,  64,  8
 TS.
  (°ष्य॑) &c.
  

 the month Pauṣa,  L.
 

 Terminalia tomentosa,  L.
 

 =
  °ष्या,  L.
 

 (Pāṇ.  iv,  3,  34
 i,  2,  63,  Kāś.
 ) ‘born under the asterism T°’,  a common N.
  of men,  Buddh.
  (cf.   उप-)

 तिष्य᳡ n.
  (m. ,  L.
 ) the 4th or present age,  MBh.
   vi
 Hariv.
  3019

 तिष्य᳡ mfn.
   auspicious,  fortunate,  W.
 

Monier Williams 1872

English

 तिष्य तिष्य,  अस्,  m.,  N. of a mythical
being who like Kṛśānu is a kind of heavenly
archer
 an asterism regarded as shaped like an
arrow and containing three stars,  of which δ Cancri
is one,  (it is the sixth Nakṣatra of the old or eighth
of the new order,  and is also called Puṣya and
Sidhya)
 the month Pauṣa (December-January)
a common N. of men,  ‘born under the asterism
Tishya’ [cf. उप-तिष्य]
 (आ),  f. Terminalia To-
mentosa
 Emblica Officinalis
 Emblic Myrobalan
(अस्,  अम्),  m. n. the Kali-yuga,  the fourth or present
age
 (अस्,  आ,  अम्),  auspicious,  fortunate,  lucky (?).
—तिष्य-केतु,  उस्,  m. an epithet of Śiva.
—तिष्य-
पुनर्वसीय,  अस्,  आ,  अम्,  relating to the asterisms
Tiṣya and Punar-vasu.
—तिष्य-पुष्पा,  f. Emblic
Myrobalan (आमलकी).
—तिष्य-फला,  f. Emblic
Myrobalan.
—तिष्य-रक्षिता,  f.,  N. of the first
wife of Aśoka.

Macdonell

English

 तिष्य tiṣyá,  (or yâ),  m.
  N. of a celestial archer
 🞄N. of a lunar mansion (the sixth or eighth)
 🞄a tree
 N..

Benfey

English

 तिष्य तिष्य, 
 I. m.
 
 1. The name of a
Nakṣatra,  or lunar mansion,  contain-
ing three stars,  of which one is δ Cancri, 
MBh. 3,  13099.
 II. n.
  The Kali yuga, 
i. e. fourth or present age,  MBh. 6,  387.

Apte Hindi

Hindi

तिष्यः
पुं*
  - तुष् + क्यप् नि*
२७ नक्षत्रों में आठवाँ नक्षत्र

तिष्यः
पुं*
  - -
पौष मास

तिष्यम्
नपुं*
   - -
कलियुग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तिष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಯನಕ್ಷತ್ರ
निष्पत्तिः - > तुष (तुष्टौ) - "क्यप्"उपधाया इत्वं च निपा० (६-४-१४९)
व्युत्पत्तिः - > तुष्यन्त्यस्मिन्
प्रयोगाः - > "आहूय रामं विनयाभिराममाविःप्रमोदः प्रभुरेवमूचे । तवोत्तमाङ्गे मुकुटं विधातुमह्नाय तिष्ये दिवसे यतिष्ये"
उल्लेखाः - > चं० रा०
तिष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲಿಯುಗ
तिष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಯಮಾಸ
तिष्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪುಷ್ಯನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१६) । अणो लुक्(४-३-३४)
व्युत्पत्तिः - > तिष्ये जातः
तिष्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ

L R Vaidya

English

 tizya {% (I) m. %} 1. The eighth of the 27 constellations,  otherwise called पुष्य
 2. the lunar month Pausha.

 tizya {% (II) n. %} The Kaliyuga.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Tiṣya, 
(1) (= Pali Tissa),  n. of a former Buddha: Mv 〔iii.240.5〕
 〔241.15〕
 〔243.12〕
 〔244.3〕
 〔245.14 f.〕
 〔247.8〕
 〔248.17〕
 LV 〔5.10〕
 〔172.3〕 (so read for Lefm. Tikṣṇa,  confirmed by Tib. ḥod ldan,  as in Mvy 〔1046〕 = Tiṣya
 divide Tiṣya lohamuṣṭinā)
 Sukh 〔6.3〕
 Gv 〔206.12〕
(2) n. of a future Buddha: Gv 〔441.25〕,  in a list of them
 cf. Pali Tissa,  2 in DPPN,  also in such a list,  but the lists do not otherwise correspond
(3) (= Pali Tissa,  in same vs,  DN 〔ii.261.13〕,  cf. DPPN Tissa 6) n. of a Mahābrahmā: Mahāsamāj. Waldschmidt,  Kl. Skt. Texte 4,  〔191.11〕
(4) (= Pali Tissa,  5 of DPPN) n. of one of the leading disciples (agraśrāvaka) of the Buddha Kāśyapa: Mv 〔i.307.4,  17〕
(5) in a list of cakravarti-rājānaḥ,  Mvy 〔3605〕 (Tib. rgyal),  but the adjoining names are mostly only those of Śākya nobles,  contemporaries of the Buddha,  incl. even Siddhārtha (!)
 stands between Nanda and Bhadrika
(6) as n. for Śāriputra (otherwise Upatiṣya): SP 〔91.7〕 (vs)
(7) n. of a brother of Śāriputra: Mv 〔iii.56.11〕
 [Page254-b]
(8) n. of Śāriputraʼs father: Av 〔ii.186.6〕
(9) in a list of ‘disciples’ (śrāvaka): Mvy 〔1046〕 (Tib. ḥod ldan)
 followed immediately by Upatiṣya
 Śāriputra is named,  〔1032〕,  in the same list
 various monks of the name Tissa are mentioned in Pali,  see DPPN
(10) n. of a householder (associated with Puṣya 4) of Rauruka
 converted by Kātyāyana and attained enlightenment: Divy 〔551.6 ff.〕
 〔571.3,  5〕
 apparently not the same as Pali Tissa,  13 in DPPN,  a rājā of Roruva (= Rauruka).

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skar rgyal
१) तिष्य २) पुष्य

rgyal
१) ग्रृध्र २ )जय ३) जयन्ति ४) ५) जयिनी ६) ७) जिन ८) जिनोरस ९) तिष्य १०) तिष्या ११) निर्जय १२) नृप १३) पराजित १४) पुष्य १५) प्य्ष्या १६) पैष १७) प्लवित १८) फल १९) राजन् २०) विजय २१)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आर्द्रा तु कालिनी रौद्री पुनर्वसू तु यामकौ ॥ ११० ॥
आदित्यौ च पुष्पस्तिष्यः सिध्यश्च गुरुदैवतः ।
-wordlist-
 
आर्द्रा (स्त्री),  कालिनी (स्त्री),  रौद्री (स्त्री),  पुनर्वसू (पुंद्वि),  यामकौ (पुंद्वि),  आदित्यौ (पुंद्वि),  पुष्य (पुं),  तिष्य (पुं),  सिध्य (पुं),  गुरुदैवत (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पुष्य
पुष्य,  तिष्य
पुष्यस्तिष्यः स्याद्धनिष्ठा श्रविष्ठा, 
verse 1.1.1.51
page 0007

Mahabharata

English

Tishya^1,  name of a nakshatra (v. Su. Si.) = Pusnya. § 460c (Kalkin): III,  190,  13099 (yadā Sūryaś ca Candraś ca tathā Tº-Bṛhaspatī ekarāśau sameshyanti pravartsyati tadā Kṛtaṃ).

Tishya^2,  name of the fourth yuga = Kali (q.v.). § 574 (Jambūkh.): VI,  10,  387 (enumeration of the four yugas),  388,  391 (ºe 'smin),  398,  399 (description of the T. age).-§ 668b (Pañcaśikhavākya): XII,  218,  7919 (yathā).-§ 717b (Nārāyaṇīya): XII,  341,  13092 (tatas Tºe 'tha samprāpte yuge Kalipuraskṛte / ekapādasthito dharmo yatra tatra bhavishyati,  i.e. only a quarter will remain)
 350,  13680 (punas Tºe ca samprāpte,  then the Bhāratas named Kurus will be born from Vyāsa and dissensions will break out among them).

Vedic Reference

English

 Tiṣya occurs twice in the Rigveda, ^1 apparently as the name
of a star, ^2 though Sāyaṇa takes it to mean the sun. It is
doubtless identical with the Avestan Tistrya. Later it is the
name of a lunar mansion: see Nakṣatra.
1) v. 54,  13
 x. 64,  8 (with Kṛśānu as
in archer).
2) Weber,  Naxatra,  2,  290
 Zimmer, 
Altindisches Leben,  355
 Max Müller, 
Sacred Books of the East,  32,  331
 Keith, 
Śāṅkhāyana Āraṇyaka,  77,  n. 1.

 6. Tiṣya or Puṣya includes the somewhat faint group in the
body of the Crab,  γ,  δ,  and θ Cancri. The singular is rather
curious,  as primarily one star would seem to have been meant.
and none of the group is at all prominent.^76
76) Whitney,  op. cit.,  403,  n. 1.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तिष्यः,  पुं,
   (तुष्यन्त्यस्मिन्निति । तुष + क्यप् । निपा-तनात् साधुः ।) पुष्यनक्षत्रम् । इत्यमरः ।१ । ३ । २२ ॥
 (यथा,  महाभारते । ३ । १९० । ८७ ।“यदा सूर्य्यश्च चन्द्रश्च तथा तिष्यबृहस्पती ।एकराशौ समेष्यन्ति प्रवर्त्स्यति तदा कृतम् ॥
”तिष्यः पुष्यनक्षत्रं पौर्णमास्यामस्त्यस्येति ।अच् ।) पौषमासः । इति शब्दरत्नावली ॥
कलियुगम् । इति मेदिनी । ये,  २८ ॥
 (अत्र क्लीवे-ऽपि दृश्यते । यथा,  महाभारते । ६ । १० । ४ ।“चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ ! ।कृतं त्रेता द्बापरञ्च तिष्यञ्च कुरुवर्द्धन ! ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तिष्य पु०
  तुष्यन्त्यस्मिन् तुष--क्यप् नि० । १ पुष्यनक्षत्रे । त्विष-दीप्तौ यक् अघ्न्यादि० नि० । २ कलियुगे न०
  । तिष्ये नक्षत्रेजातः अण् तस्य लुक् । ३ पुष्यनक्षत्रजाते त्रि०
  । तिष्यंनक्षत्रमस्त्यत्र पौर्णमास्याम् अच् । ४ पौषमासे शब्दरत्ना० ।स्वार्थे क । पौषमासे शब्दा० । तत्र पुष्यनक्षत्रे ।“यदा सूर्य्यश्च चन्द्रश्च तथा तिष्यवृहस्पती । एक-राशौ समेष्यन्ति प्रवत्स्यति तदा कृतम्” । भा० व० १३ ०९९ श्लो० कलियुगे “ततस्तिष्येऽथ संप्राप्ते युगे कलिपुर-स्कृते । एकपादस्थितो धर्मो पत्र तिष्ये भविष्यति” भा०शा० ३४२ अ० । “सत्सम्प्रदायप्रथनाय तिष्ये शिष्यैश्चतुर्भिःसह योऽवतीर्णः । उक्तो वृहत्सङ्गमतन्त्रराजे श्रीशङ्करा-चार्य्यगुरुं तमीडे । “तपस्तादृक् क्क वा तिष्ये तिष्येयोगः क्व तादृशः । क्व वा व्रतं क्व वा दानं तिष्ये मोक्ष-स्ततः कुतः” काशीख० ३५ अ० । ५ । माङ्गल्ये त्रि०
  ।

Capeller

German

 तिष्य᳡ u. तिष्य॑ m.
  N. eines mythischen Schützen
am Himmel,  auch eines Mondhauses.

Grassman

German

 (tiṣyà),  tiṣía,  m.,  ein Sternbild [wol der glänzende,  tiṣ = tviṣ],  auch als göttliches Wesen neben kṛśā́nu verehrt ({890, 8}).
-as {408, 13} (divás).
-am {890, 8}.

Burnouf

French

 तिष्य तिष्य a. heureux,  de bon augure. -- S. m.
  le 8ᵉ
astérisme lunaire comprenant
δ du Cancer.
		 Le mois पौष [déc. -janv.].
		 Le kaliyuga.
-- F. लिष्या le myrobalan ou phyllanthus emblica,  bot.
तिष्यक m.
  le mois पौष।
तिष्यपुष्पा et तिष्यफला f.
  le myrobalan. 

Stchoupak

French

 तिष्य-
 nt. Kali-yuga,  âge actuel du monde.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.