तिलशैल (tilazaila)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तिलशैल पु०
  दानार्थे कल्पिते दशसु अचलेषु अचलभेदे ।तिलाचलादयोऽप्यत्र । तिलाचलश्च द्विविधः तिलमय-प्रधानमेरुः,  धान्यशैलस्य पश्चात् कल्पितः तिलमयविष्कम्भ-गिरिश्च । तत्र मेरुरूपतिलशैलदानविधिर्यथा“प्रथमो धान्यशैलः स्याद् द्वितीयो लवणाचलः । गुडा-चलस्तृतीयस्तु चतुर्थो हेमपर्वतः । पञ्चमस्तिलशैलः स्यात्षष्ठः कार्पासपर्वतः । सप्तमो घृतशैलश्च रत्नशैलस्तथा-ष्टमः । राजतो नवमस्तद्वद्दशमः शर्कराचलः । वक्ष्येविधानमेतेषां यथावदनुपूर्वशः । अयने विषुवे पुण्येव्यतोपाते दिनक्षये । शुक्लपक्षे तृतीयायामुपरागे शशि-क्षये । विवाहोत्सवयज्ञेषु द्वादश्यामथ वा पुनः ।शुक्लायां पञ्चदश्यां वा पुण्यर्क्षे वा विधानतः । धान्यशै-लादयोयेऽपि देयाः शास्त्रं विजानता” इत्युपक्रमे ।“अतःपरं प्रवक्ष्यामि तिलशैलं विधानतः । यत्प्रदाना-न्नरोयाति विष्णुलोकं सनातनम् । उत्तमो दशभिर्द्रोणैर्मध्यमः पञ्चभिः स्मृतः । त्रिभिः कनिष्ठो विप्रेन्द्र! तिल-शैलः प्रकीर्त्तितः । पूर्ववच्चापरान् सर्वान् विष्कम्भा-नमितोगिरीन् । दानमन्त्रान् प्रवक्ष्यामि यथावन्मुनि-पुङ्गव! । यस्मान् मधुबधे विष्णोर्देहस्वेदसमुद्भवाः ।तिलाः कुशाश्च माषाश्च तस्माच्छन्नो भवत्विह । हव्येकव्ये च यस्माच्च तिला एवाभिरक्षणम् । भवादुद्धर शैलेन्द्र!तिलाचल! नमोऽस्तु ते” । इत्यामन्त्र्य च यो दद्यात्तिलाचलमनुत्तमम् । स वैष्णवं पदं याति पुनरावृत्तिदुर्ल-भम् । दीर्घायुष्यं समाप्तोति पुत्रपौत्रैश्च मोदते । पितृ-भिर्देवगन्धर्वैः पूज्यमानो दिवं व्रजेत्” मत्स्यपु०  ८६ अ० ।विष्कुम्भरूपतिलाचलस्तु यथा । “पश्चात्तिलाचलमनेकसुग-न्धिपुष्पसौवर्णपिप्पलहिरण्मयहंसयुक्तम् । आकारयेद्र-जतपुष्पवनेन तद्वद्वज्रान्वितं दधिसितोदसरस्तथाग्रे”मत्० पु०
  ८२ अ० ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.