| YouTube Channel

तिज् (tij)

 
Capeller Eng
English
तिज् ते॑जते
pp.
 तिक्त॑ (q.v. ) be or make sharp.
C.
तेजयति sharpen, incite.
D.
 ति॑तिक्षते (°ति) wish to be sharp or
firm against,
i.e.
 endure, bear (acc. ).
I.
 ते॑तिक्ते =
S.
 tr. &
intr.
—उद् & सम्
C.
 incite, impel. — Cf. नि॑तिक्त.
Yates
English
तिज् (कि, ञ) तेजति, तेजयति 1. 10.
a.
To whet, to sharpen. (ङ) तितिक्षते
1.
d. Opt. form, to bear, forbear.
Apte
English
तिज् [tij], I. 1 Ā. (Strictly
desid.
 of तिज्) (तितिक्षते, तितिक्षित)
To endure, bear.
To put up with, suffer patiently or with courage तितिक्षमाणस्य परेण निन्दाम्
M.*
 1.17
तांस्तितिक्षस्व भारत
Bg.*
 2.14
Mv.*
 2.12
Ki.*
 13.68
Ms.*
 6.47. -II. 1
U.
 or
Caus.
 (तेजयति-ते, तेजित)
To sharpen, whet
कुसुमचापमतेजयदंशुभिः
R.*
 9.39.
To stir up, excite, instigate.
Apte 1890
English
तिज् {vI.v} {c1c} A. (Strictly desid. of तिज्) (तितिक्षते, तितिक्षित) 1 To endure, bear.
2 To put up with, suffer patiently or with courage
तितिक्षमाणस्य परेण निंदां M. 1. 17
तांस्तितिक्षस्व भारत Bg. 2. 14
Mv. 2. 12
Ki. 13. 68
Ms. 6. 47. {vII.v} {c10c} U. or Caus. (तेजयति-ते, तेजित) 1 To sharpen, whet
कुसुमचापमतेजयदंशुभिः R. 9. 39.
2 To stir up, excite, instigate.
Monier Williams Cologne
English
तिज्
cl.
 1. ते॑जते (°ति,
Dhātup.
 xxiii, 2
p.
 ते॑जमान
Ved.
inf.
 ते॑जसे)
to be or become sharp,
RV.
 i, 55, 1
iii, 2, 10 and 8, 11 (ते॑तिजान, ‘sharp’,
VS.
 v, 43)
to sharpen, x, 138, 5 :
Caus.
 तेजयति id.,
Dhātup.
 xxxii, 109
to stir up, excite,
R.
 iii, 31, 36
Ragh.
 ix, 38 :
Desid.
 ति॑तिक्षते (Pāṇ. iii, 1, 5
1.
pl.
 °क्ष्महे,
MBh.
 v, 3427
fut. °क्षिष्यते,
ŚBr.
 iii
ep.
 also
P.
 , e.g.
p.
 °क्षत्,
BhP.
 iii) ‘to desire to become sharp or firm’, to bear with firmness, suffer with courage or patience, endure,
RV.
 ii, 13, 3
iii, 30, 1
AV.
 viii
&c.
 :
Intens.
 ते॑तिक्ते (Pāṇ. vii, 4, 65
p.
 °तिजान See above)
to sharpen,
RV.
 iv, 23, 7
तिज् [cf. στίζω
Lat.
 dis-tinguo,
&c.
 ]
Monier Williams 1872
English
तिज् तिज्, cl. 1. P. A., Ved. तेजति, -ते,
Ved. Inf. तेजसे, to be or become sharp
to sharpen: Caus. P. तेजयति, -यितुम्, to sharpen,
whet
to stir up, excite, incite, urge on: Desid. A.
तितिक्षते, to desire to become sharp or firm, to
resist, oppose, to bear with firmness, suffer with
courage or patience, endure, bear: Intens. Ved.
तेतिक्ते
[cf. Zend tigh-ra, ‘pointed, peaked
’
tigh-ri, ‘an arrow:’ Gr. στίζ-ω, στίγ-μα, στιγ-μή,
στικ-τό-ς: Lat. di-sting-u-o (δια-στίζω), in-stinc-
tu-s, in-stīga-re, stĭ-mulu-s for stig-mulu-s, stĭ-
lu-s for stig-lu-s: Goth. us-stiggan, ‘to sting
’
tēka, ‘to touch
’ stiggqvan, stik-s, stak-s: Old
Germ. sting-u, stihhu, ‘I sting
’ stachila, ‘a
prickle
’ stihhil, ‘a stile:’ Angl. Sax. stician,
‘to sting:’ Lith. tékinu, ‘I whet
’ tékélis, ‘a large
whetstone:’ Russ. tocù, ‘I whet
’ tocílo, ‘a whet-
stone:’ Cambro-Brit. teg, ‘clear, fair, beautiful, pretty,
bland.’]
Macdonell
English
तिज् TIJ, Ⅰ. Ā. tija, be sharp
sharpen: 🞄pp. tikta
cs. tejaya, P. sharpen
urge, 🞄stri up: tejita, sharpened, pointed
des. 🞄titikṣa, P. (Ā.) endure, bear patiently. 🞄ud, cs. spur or urge on.
Benfey
English
तिज् तिज्, i. 1, Par., Ātm. To
be sharp (ved.). Ptcple. of the pf.
pass. तिक्त, Bitter, Pañc. 61, 11. Caus.
तेजय,
1. To sharpen, MBh. 5, 7169.
2. To stir up, Rām. 3, 31, 36.
Comp.
ptcple. of the pf. pass. सु-तेजित,
adj.
Well-pointed, Chr. 30, 7. Desider.
तितिक्ष, Ātm. (also Par., MBh. 1, 3560),
To endure, to suffer, Man. 6, 47. -- With
the prep. उद् उद्, Caus. To stir up,
Kathās. 18, 91. -- With सम् सम्, Caus.
To stir up, MBh. 5, 2742. -- Cf. probably
στίζω, στίγμα, etc.
Lat. stimulus for
stig + mulus, instigo, instinguere
Goth.
stiggqvan
A.S. stician, to sting
तिज् has
lost the initial स्, as तार
B., and others.
Apte Hindi
Hindi
तिज्
"भ्वा* आ* , " - -
"सहन करना, वहन करना, साथ निर्वाह, साहस के साथ भुगतना"
तिज्
चुरा* उभ* या प्रेर* - -
" पैना करना, पनाना"
तिज्
चुरा* उभ* या प्रेर* - -
"उकसाना, उत्तेजित करना, भड़काना"
L R Vaidya
English
tij {% (I) vt. 1A (pres. तितिक्षते) %} To endure, to bear patiently, to suffer with courage, तांस्तितिक्षस्व भारत Bg.ii.14, M.vi.47.
tij {% (II) vt. 10U (pres. तेजयति-ते) %} To sharpen, कुसुमचापमतेजयदंशुभिः R.ix.39.With उद्-, to instigate, to excite.
Bopp
Latin
तिज् 1. A. (निशाने क्षमायाञ्च K. क्षान्तौ शिते V.)
1) acuere.
2) perferre, tolerare. -- तिक्त
1) ama-
rus.
2) suave olens. MEGH. 20. -- Desid. तितिक्ष् per-
ferre, sustinere. MAH. 3. 1393.: क्लेशांस् तितिक्षसे
MAN
6. 47.: अतिवादांस् तितिक्षेत
BH. 2. 14. -- Cl. 10.
vel Caus. P. तेजयामि acuere. (Lith. tékinu cote acuo,
tékếlis cos magna
russ. toćù cote acuo, toćílo cos
gr.
ϑήγω, fortasse etiam ϑιγγάνω, ἔϑιγον
lat. tango
goth. têka tango
v. तेजस् splendor et cf. cambro-brit.
teg «clear, fair
beautifull, pretty, bland».)
Lanman
English
√tij (tejáyati
tejayā́m āsa
tejitá). be
sharp. [orig. *stig: cf. στίζω, ‘prick, ’
στίγ-μα, ‘prick’
Lat. in-stīgāre, ‘prick on’
Eng. stick, ‘to pierce.’]
Kridanta Forms
Sanskrit
तिज् (ति꣡जँ॒ निशाने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = तेजनम्
अनीयर् = तेजनीयः - तेजनीया
ण्वुल् = तेजकः - तेजिका
तुमुँन् = तेजितुम्
तव्य = तेजितव्यः - तेजितव्या
तृच् = तेजिता - तेजित्री
क्त्वा = तेजित्वा / तिजित्वा
ल्यप् = प्रतिज्य
क्तवतुँ = तिजितवान् - तिजितवती
क्त = तिजितः - तिजिता
शानच् = तेजमानः - तेजमाना
तिज् (ति꣡जँ꣡ निशाने निशातने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = तेजनम्
अनीयर् = तेजनीयः - तेजनीया
ण्वुल् = तेजकः - तेजिका
तुमुँन् = तेजयितुम्
तव्य = तेजयितव्यः - तेजयितव्या
तृच् = तेजयिता - तेजयित्री
क्त्वा = तेजयित्वा
ल्यप् = प्रतेज्य
क्तवतुँ = तेजितवान् - तेजितवती
क्त = तेजितः - तेजिता
शतृँ = तेजयन् - तेजयन्ती
शानच् = तेजयमानः - तेजयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 तिज्
मूलधातुः:
 तिज
धात्वर्थः:
 निशाने (सहनम्)
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 तितिक्षते
अनुबन्धादिविशेषः:
 नित्यसन्नन्तः
धातुः:
 तिज्
मूलधातुः:
 तिज
धात्वर्थः:
 निशाने (तीक्ष्णीकरणम्)
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 तेजयति-ते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तिज् mit समुद् Kaus. anfeuern, beseelen, Divyāvad. 80, 19.
Capeller
German
तिज् ते॑जते scharf sein, schärfen
p.p.
तिक्त s. auch bes. Caus. तेजयति schärfen,
spitzen, anstacheln, anregen
p.p. तेजित
geschärft, gespitzt, voll von (—°). Desid.
ति॑तिक्षते (°ति) etwas ertragen, sich
gefallen lassen (eig. sich gegen etwas
, scharf o. hart zu machen suchen). उद्
u. सम् Caus. anstacheln, erregen.
Grassman
German
√tij [Cu. 〔226〕
hierzu noch zend. śtij, Kampf] für *stij. Grundbedeutung „scharf sein“, woraus sich einerseits der Begriff „stechen“, andererseits im Sanskrit der Begriff „schärfen“ entwickelt hat. 1〉 scharf sein, scharf werden
2〉 schärfen. — Intensiv: schärfen. — Desiderativ: sich zu schärfen oder zu stählen suchen gegen [A.]
abwehren [A.]. — Mit ni, erregen, beeilen [vgl. nitikti].
Stamm teja:
-ate 2〉 tújiāni {964, 5}.
Stamm des Intens. tétij:
-kte tigmā́ ánīkā {319, 7}.
Stamm des Desid. títikṣa (unbetont {204, 3}):
-ate {204, 3} víśvās ékasya vinúdas 〰.
-ante abhíśastim {264, 1}.
Part. téjamāna:
-as 1〉 svádhitis {242, 11}.
Part. II. tikta:
-ās ní: etás (síndhavas) {937, 9}.
Inf. téjas:
-ase 1〉 {55, 1}
{236, 10}.
Verbale tíj
liegt in téjiṣṭha zu Grunde.
Burnouf
French
*तिज् तिज्। तेजयामि 10. Aiguiser, rendre
piquant. Cf. pp. तिक्त।
Stchoupak
French
तिज्-
तेजयति तितिक्षते (-ति)
तिक्त- -- aiguiser,
exciter, inciter
dés. supporter avec fermeté, endurer.