| YouTube Channel

तारणः (tAraNaH)

 
Apte Hindi
Hindi
तारणः
पुं*
 - तृ + णिच् + ल्युट्
"नाव, खड़नई"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उडुपः, कोलः, भेलकः, उडूपः, तरणः, तारणः, तारकः, प्लवः
noun
काष्ठनिर्मितं शिल्पं यद् नौकावद् नद्यादीन् पारयितुम् उपयुज्यते।
"उडुपेन नदीं पारङ्कृता।"
Synonyms:
 तारणः
noun
एकः संवत्सरः ।
"तारणः बृहस्पतेः चत्वारिसंवत्सरेषु तृतीयः संवत्सरः वर्तते"
Synonyms:
 तारणः
noun
एकः वंशः ।
"तारणस्य उल्लेखः प्रवरग्रन्थे वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: तारणः
Root: तारण
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ मीनादयः सौरमासः
Meaning(s):
⇒ Solar month (month in which the Sun passes to another Rasi)
Shloka(s):
2|1|80|2 ► मासः सांवत्सरस्तान्तः संक्रान्त्या तु स तारणः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|80|2 ⇢ तारणः (तारण) (पुं) ⇒ Solar month (month in which the Sun passes to another Rasi) ⇒ एकराशौ रविर्यावत् कालं तावत्
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मासः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तारणः,
पुं,
 (तारयतीति । तॄ + णिच् + ल्युः ।)भेलकः । इति शब्दरत्नावली ॥
(संसारसागरात्तारयतीति । विष्णुः । यथा, महाभारते । १३ ।१४९ । ५० ।“अशोकस्तारणस्तारः शूरः सर्व्वजनेश्वरः ॥
”महादेवः । यथा, तत्रैव । १३ । १७ । ११७ ।“तोरणस्तारणो वातः परिधीपतिखेचरः ॥
”क्ली, षष्ठिवत्सरेषु अष्टादशवत्सरः । यथा, ज्योतिषतत्त्वे ।“अतिवृष्टिश्च जायेत धान्यस्याथ प्रपीडनम् ।शस्यं भवति सामान्यं तारणे सुरवन्दिते ! ॥
”तथाच वृहत्संहितायाम् । ८ । ३६ ।“तारणं तदनु भूरिवारिदंशस्यवृद्धिमुदितञ्च पार्थिवम् ॥
”तॄ + णिच् + भावे ल्युट् । उत्तारणम् । उद्धा-रणम् । यथा, महाभारते । ४ । ४ । ५३ ।“तारणायास्य दुःखस्य प्रस्थानाय जयाय च ॥
”)तरणकारयितरि, त्रि ॥