तार (tAra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तार mfn.
   adj. (-रः-रा-रं)
	 1. High,  as a note in music.
	 2. Radiant,  shin-
ing,  radiating.
	 3. Clean,  clear.
	 4. Good,  excellent,  well flavoured, 
&c.
	 m.
  (-रः)
	 1. A high note or tone in music.
	 2. Elegance of a
pearl.
	 3. A clear or beautiful pearl.
	 4. Crossing,  passing over,  &c.
5. A wire,  a cord.
	 6. The mystic monosyllable Om. 
	 7. A mystical
monosyllable in the Tantras.
	 7. The name of a monkey chief,  the
son BALI. N. (-रं)
	 1. Silver.
	 2. A pearl.
	 mfn.
   subst. (-रः-रा-रं)
	 1.
The pupil of the eye.
	 2. A star in general,  a planet,  as asterism, 
&c.
	 f.
  (-रा) A female deity peculiar to the Bauddha sect.
	 2. The
wife of VRIHASPATI.
	 3. The wife of the monkey king BALI.
	 4.
A name of the goddes DURGA.
 E.
  तॄ to pass or proceed
 also in
the causal,  to cause to pass,  and णिच्,  अच् or घञ् aff.
   संसारार्णवात्
तारयति स्वजापकान् ।

Capeller Eng

English

 तार॑ a.
  all-pervading,  esp.
    of a sound,  i.e.
  loud,  high, 
shrill
 or of light,  i.e.
  shining,  radiant.  — m.
  passing over,  crossing
(only —°)
 saver,  deliverer (E.  of sev.
  gods),  a clear or beautiful
pearl,  a man's name. f.
  आ a star or meteor,  the pupil of the eye
 N.
 
of sev.
  goddesses & women.  n.
  descent to a river,  bank
 a loud or shrill
sound (also m.
 )
 तारम् as adv.
  aloud
 comp.
   तारतरम्,  superl.
 
तारतमम्.

Yates

English

 तार (रः) 1.
m.
  A high note or tone
 a
fine pearl
 a wire
 a crossing
over
 the mystic
Om.  f.
  A female
deity
 a star
 pupil of the eye.
n.
  Silver.
a. High
 clear
 good.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

तार 	-	  tAra 	-	 m.
  	-	  mystical monosyllable
एकाक्षर 	-	  ekAkSara 	-	 n.
  	-	  sacred monosyllable om

 
   तार  tAra adj.
   shrill   
   दीप्त  dIpta adj.
   shrill    
   द्युमत्  dyumat adj.
   shrill   
   पटु  paTu adj.
   shrill    
   भर्गस्वत्  bhargasvat adj.
   shrill   
   प्रदीप्त  pradIpta adj.
   shrill    
   विकर्षिन्  vikarSin adj.
   shrill   
   शूष  zUSa adj.
   shrill    
   सम्भृत  sambhRta adj.
   shrill   
   सुटङ्क  suTaGka adj.
   shrill    
   प्रभास्वर  prabhAsvara adj.
   shrill   
   सुष्टुभ्  suSTubh f.
   shrill cry   
   पटुघण्टा  paTughaNTA f.
   shrill bell  
   काकस्वर  kAkasvara m.
   shrill tone   
   तार  tAra n.
   shrill sound  
   मदपटु  madapaTu ind.
   loud or shrill    
   तार  tAra adj.
   shrill a high tone  
   कोचति  { कुच् }  kocati  { kuc } verb  utter a shrill cry   
   तार  tAra adj.
   loud or shrill note  
   तारनाद  tAranAda m.
   loud or shrill sound   
   संशिङ्क्ते  { संशिञ्ज् }  saMziGkte  { saMziJj } verb  utter a shrill sound  
   शिङ्क्ते  { शिञ्ज् }  ziGkte  { ziJj } verb  utter a shrill sound   
   सुष्टुभ्  suSTubh adj.
   uttering a shrill cry  
   पटुतरगिर्  paTutaragir adj.
   having a shriller voice     
            

Wilson

English

 तार
mfn.
   adj. (-रः-रा-रं)
1 High,  as a note in music.
2 Radiant,  shining,  radiating.
3 Clean,  clear.
4 Good,  excellent,  well flavoured,  &c.
m.
  (-रः)
1 A high note or tone in music.
2 Elegance of a pearl.
3 A clear or beautiful pearl.
4 Crossing,  passing over,  &c.
5 A wire,  a chord.
6 The mystic monosyllable. Om. 
7 A mystical monosyllable in the Tantras.
8 The name of a monkey chief,  the son of BĀLĪ.
n.
  (-रं)
1 Silver.
2 A pearl.
mfn.
   subst. (-रः-रा-रं)
1 The pupil of the eye.
2 A star in general,  a planet,  an asterism,  &c.
f.
  (-रा) A female deity
peculiar to the Bauddha sect.
2 The wife of VṚHASPATI.
3 The wife of the monkey king SUGRĪVA.
4 A name of the goddess DURGĀ.
E.
  तॄ to pass or proceed
 also in the causal,  to cause to pass,  and अच्
or घञ् aff.
  

Apte

English

तार [tāra],  a.
  [तॄ-णिच् भावे अच्]

High (as a note.)

Loud,  shrill (as a sound)
 नादस्तावद्विकलकुररीकूजितस्निग्ध- तारः Māl.
 5.2.

Shining,  radiant,  clear
 हारांस्तारां- स्तरलगुटिकान् (regarded as an interpolation in Me. by Malli.)
 उरसि निहितस्तारो हारः Amaru.*
  31
 R.*
  5.52.

Good,  excellent,  well-flavoured.

Clear,  clean
 'तारो मुक्तादिसंशुद्धौ' इति विश्वः
 Śi.*
  18.44.

रः The bank of a river.

The clearness of a pearl.

A beautiful or big pearl
 हारममलतरतारमुरसि दधतम् Gīt.*
  11.

An epithet of (1) Visnu,  (2) Śiva. 

The mystical syllable ओम् (प्रणव).

Protection. 

A high tone or note
 दध्मौ शङ्खं च तारेण सिंहनादं ननाद च Mb.
 *  7.156.9.

Crossing,  passing over.

A thread,  wire (तन्तु)
 यदा गतोद्वाहमकूजनाक्षं सुवर्णतारं रथमाततायी Mb.
 *  5.48.28.

रः,  रम् A star or planet
 (said to be f.
  also).

The pupil of the eye
 (said to be m.
   also).

A pearl (said to be f.
  also).

रम् Silver
 तारहेममहारत्नविमानशतसङ्- कुलम् Bhāg.*
  4.6.27.

A seed-vessel (esp. of the lotus)
 शुक्लैः सतारैर्मुकुलीकृतैः स्थुलैः कुमुद्वतीनां कुमुदाकरैरिव Śi.*
  12.4.Comp.   -अभ्रः camphor. -अरिः a pyritic ore of iron.  -पतनम् the falling of a star or meteor. -पुष्पः the Kunda or jasmine creeper -माक्षिकम् a kind of inferior metal. -वायुः loud-sounding wind,  a whistling breeze. -विमला a kind of mineral substance. -शुद्धि- करम् lead. -स्वर a.
  having a loud or shrill sound
 तारस्वरं तथा साम गायति स्म जडाशयः Ks.*
  6.58.

हारः a necklace of big or beautiful pearls.

a shining necklace. -हेमाभम् N.
  of a metal.

Apte 1890

English

 तार a. [तॄ-णिच् भावे अच्] 1 High,  (as a note.) 
2 Loud,  shrill (as a sound)
 Māl. 5. 20. 
3 Shining,  radiant,  clear
 हारांस्तारांस्तरलगुटिकान् (regarded as an interpolation in Me. by Malli.)
 उरसि निहितस्तारो हारः Amaru. 28
 R. 5. 52. 
4 Good,  excellent,  well-flavoured. 
5 Clear,  clean. 
रः 1 The bank of a river. 
2 The clearness of a pearl. 
3 A beautiful or big pearl
 हारममलतरतारमुरसि दधतं Gīt. 11. 
4 An epithet of (1) Viṣṇu,  (2) Śiva. 
5 The mystical syllable ओम् (प्रणव). 
6 Protection. 
7 A high tone or note. 
8 Crossing,  passing over. 
रः,  
रं 1 A star or planet
 (said to be f. also). 
2 The pupil of the eye
 (said to be m. also). 
3 A pearl (said to be f. also). 
Comp. 
अभ्रः camphor. 
अरिः a pyritic ore of iron. 
पतनं the falling of a star or meteor. 
पुष्पः the Kunda or jasmine creeper. 
वायुः loud-sounding wind,  a whistling breeze. 
शुद्धिकरं lead 
स्वर a. having a loud or shrill sound. 
हारः {1} a necklace of big or beautiful pearls. {2} a shining necklace. 

Monier Williams Cologne

English

 तार॑ mfn.
   (√ तॄ) carrying across,  a saviour,  protector (Rudra),  VS.
  xvi,  40
 ŚiraUp.
   

 (Viṣṇu),  MBh.
   xiii,  6986

 high (a note),  loud,  shrill (mn. ) a high tone,  loud or shrill note,  TāṇḍyaBr.
   vii,  1,  7 (compar.  -तर and superl.
  -तम),  TPrāt.
  

 Śikṣā,  MBh.
   vii
 Mṛcch. &c.
  

 (fr.  स्तृ॑?) shining,  radiant,  Megh.
 
 Amar.
 
 Kathās.
  lxxiii
 Sāh.
 

 clean,  clear,  L.
 

 good,  excellent,  well flavoured,  L.
 ,  Sch.

 तार॑ m.
  ‘crossing’,  see दुस्-,  सु-

 ‘saving’,  a mystical monosyllable (as ओम्),  RāmatUp.
   
 ŚikhUp.
   
 Sarvad.
 
 Tantr.

 Andropogon bicolor,  L.
 

 N.
  of Maṇi-rāma (author of a Comm.  on Bhām.
  )

 of a Daitya (slain by Viṣṇu),  Hariv.
 

 of one of Rāma's monkey generals (son of Bṛhas-pati,  husband of Tārā),  MBh.
   iii,  16372
 R.
  i,  iv,  vi

 pl.
  a class of gods in the 12th Manv-antara,  VP.
   iii,  2,  33

 तार॑ m.
  [n.  & (आ),  f.
 ,  L.
 ] the clearness or transparency of a pearl,  clear pearl,  Suśr.
  v,  3,  19
 Gīt.
  xi,  25

 तार॑ (m.  n.
 ,  L.
 ) =
  °राभ्र,  L.
 

 तार॑ m.
  n.
  a star,  L.
 

 the pupil of the eye,  L.
 

 तार॑ n.
  descent to a river,  bank (cf.   तीर,  तीर्थ॑),  AV.
   iv,  37,  3
 Pāṇ.
  vi,  3,  109,  Vārtt.
  1

 silver,  BhP.
   iv,  6,  27
 Bhpr.
   v,  26,  43

Monier Williams 1872

English

 तार तार,  अस्,  आ,  अम् (fr. rt. तॄ,  or in the
senses ‘shining, ’ ‘star, ’ &c.,  for स्तार fr. rt. स्तृ, 
to scatter rays of light,  or according to others fr. rt.
2. अस्,  cf. अस्त्र),  all-pervading,  all-conquering,  a
protector
 an epithet of Rudra and Viṣṇu
 high
(as a note in music),  soprano
 loud,  shrill
 a loud
or shrill note,  a high tone or note (in music)
 shin-
ing,  radiant,  radiating
 clean,  clear
 good,  excellent, 
well flavoured,  &c.
 (अस्),  m. descent to a river,  a
bank [cf. तीर and तीर्थ]
 crossing,  passing over, 
&c.
 the clearness or transparency of a pearl,  a clear
or beautiful pearl
 the (saving) mystical syllable ॐ
(प्रणव)
 a mystical monosyllable in the Tantras
N. of a Daitya slain by Viṣṇu
 N. of one of Rāma's
monkey generals,  who was a son of Bṛhas-pati,  and
whose wife is called Tārā
 N. of Maṇi-rāma,  a
commentator on the Bhāminī-vilāsa
 (अस्,  आ,  अम्), 
m. f. n. a star in general,  a fixed star,  asterism,  &c.
[cf. तृ and स्तृ]
 (आ),  f. a star,  planet,  a kind of meteor, 
perhaps a falling star
 the pupil of the eye,  (according
to some also m. and n.)
 N. of one of the eight
Siddhis in the Sāṅkhya phil.
 a kind of perfume
N. of the wife of Bṛhas-pati who was carried off by
Soma
 of a form of Dākṣāyaṇī worshipped on the
mountain Kiṣkindha,  protectress of the Gṛtsa-madas
of the wife of Buddha Amogha-siddha
 of one
of the Jaina Śaktis
 of a female monkey in the
Rāmāyaṇa,  daughter of Su-ṣeṇa,  wife of Bālin and
mother of Aṅgada
 N. of the wife of Tāra
 (अम्), 
n. silver
 (अस्,  अम्),  m. n. camphor
 (अम्,  आ), 
n. f. a pearl
 [cf. Zend śtārĕ
 Gr. ἀστήρ,  ἄστρον
Goth. stairno
 Lat. aster,  astrum,  stella for ste-
rula.]
—तार-ज,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  a kind of
mineral substance.
—तार-तण्डुल,  अस्,  m. a kind of
Sorghum (धवल-यावनाल).
—तार-तम,  अस्,  आ, 
अम्,  very loud.
—तार-तार,  अम्,  n.,  N. of one of the
eight Siddhis in the Sāṅkhya phil.
 [cf. तार and
तारा।]
—तार-नाथ,  अस्,  m. (for तारा-न्°),  N. of a
renowned Tibetian who lived in the beginning of the
seventeenth century and wrote a history of Buddhism.
—तार-नाद,  अस्,  m. a loud or shrill sound or cry.
—तार-पतन,  अम्,  n. the falling of a meteor,  a
falling star.
—तार-पाल,  अस्,  m.,  N. of a lexico-
grapher.
—तार-पुष्प,  अस्,  m. jasmine.
—तार-
माक्षिक,  अम्,  n. a kind of mineral substance,  =
तार-ज.
—तार-मूल and तार-मूलक,  अम्,  n., 
N. of a place.
—तार-विमला,  f. a sort of mineral
said to be of the colour of silver.
—तार-शुद्धि-
कर,  अम्,  n. (‘what refines silver’),  lead.
—तार-
सार,  अस्,  m.,  N. of an Upaniṣad.
—तार-स्वर, 
अस्,  आ,  अम्,  having a loud or shrill sound.
—तारा-
कवच,  अम्,  n.,  N. of a chapter in the Tantra-sāra
by Kṛṣṇānanda
 see कवच.
—तारा-कारुण्य, 
अम्,  n. ‘the compassion of Tārā, ’ N. of a chapter in
the Rāmāyaṇa.
—ताराक्ष (°रा-अक्°),  अस्,  ई,  अम्, 
star-eyed,  one whose eyes are stars
 (अस्),  m.,  N. of
a Daitya,  = तारकाक्ष,  uncle of Dhūmrākṣa and
king of the Niṣadhas.
—तारा-ग्रह,  ‘star-planet, ’
i. e. one of the five lesser planets exclusive of the
sun and moon.
—तारा-चक्र,  अम्,  n.,  N. of a
mystical circle.
—तारा-चन्द्र,  अस्,  m.,  N. of a
scholiast and of a king.
—तारा-च्छाय,  अस्,  आ,  अम्, 
reflecting the stars.
—ताराधिप,  अस्,  m. or तारा-
धिपति (°रा-अध्°),  इस्,  m. ‘ruler of the stars, ’
the moon.
—ताराधीश (°रा-अध्°),  अस्,  m.,  N. of
a prince.
—तारा-पज्झटिका,  f.,  N. of a hymn
written by Śaṅkarācārya.
—तारा-पति,  इस्,  m. ‘lord
of the stars, ’ the moon
 a N. of Bṛhas-pati as
husband of Tārā
 N. of Śiva
 of the monkey Bālin
of a prince.
—तारा-पथ,  अस्,  m. the path of the
stars,  the atmosphere,  the firmament,  heaven or
sky
 N. of a country.
—तारापहरण (°रा-अप्°), 
अम्,  n.,  N. of a chapter in the Brahmavaivarta-
Purāṇa.
—तारापीड (°रा-आप्°),  अस्,  m. the moon
(‘having a chaplet of stars’)
 N. of several princes.
—तारा-प्रमाण,  अम्,  n. sidereal measure, 
sidereal time.
—ताराभ (°र or °रा-आभ),  अस्, 
m. quicksilver,  (‘looking like silver or bright as the
stars.’)
—तारा-भूषा,  f. ‘decorated with stars, ’ an
epithet of the night.
—ताराभ्र (°रा-अभ्°),  अस्, 
m. camphor.
—तारा-मण्डल,  अम्,  n. the starry
region,  the sphere of the stars,  the zodiac
 the
pupil of the eye
 (अस्),  m. a Śiva temple of a par-
ticular form or decorated in a peculiar manner.
—तारा-मन्त्र,  अस्,  m.,  N. of a chapter in the
Mantra-mahodadhi.
—तारा-मय,  अस्,  ई,  अम्,  con-
sisting of stars.
—तारा-मृग,  अस्,  m. the star-
antelope,  the Nakṣatra Mṛga-śīrṣa.
—तारारि (°र-
अरि),  इस्,  m. a pyritic ore of iron
 see विड्-माक्षिक।
—तारा-रूप,  अस्,  आ,  अम्,  star-shaped,  star-like.
—तारा-वती,  f.,  N. of a form of Durgā
 of a
daughter of Kakut-stha and Mano-māthinī,  wife of
king Candra-śekhara
 of the wife of Dharma-dhvaja, 
who was a king of Kāñcana-pura.
—तारा-वर्ष, 
अम्,  n. ‘star-rain, ’ falling stars.
—तारावली (°रा-
आव्°),  f.,  N. of a daughter of the Yakṣa prince
Maṇi-bhadra.
—तारा-वाक्य,  अम्,  n. ‘the speech of
Tārā, ’ N. of a chapter in the fourth book of the
Rāmāyaṇa.
—तारा-विलाप,  अस्,  m. ‘the lamentation
of Tārā, ’ N. of a chapter in the fourth book of the
Rāmāyaṇa.
—तारा-स्थान,  अम्,  n. the place in the
gamut for the treble notes,  those of the higher
octave.
—तारेन्द्र (°रा-इन्°),  अस्,  m. ‘the prince
of the stars, ’ N. of an author.

Macdonell

English

 तार tār-á,  a.
  [√ tṝ] penetrating,  piercing
 🞄shrill,  high,  loud
 sparking: -m,  cpv. -taram,  spv. -tamam,  ad.
 m.
  n.
  loud,  high,  or 🞄shrill sound
 m.
  pearl of pure water
 putting 🞄across (—°)
 sacred syllable om or other mystic 🞄monosyllable in a Tantra
 ā,  f.
  N..

Benfey

English

 तार तार, 
 A. i. e. तॄ + अ, 
 I. adj.
 
 1.
Saving,  MBh. 13,  6986.
 2. Piercing, 
Mṛcch. 44,  10
 °र + म्,  adv. Sound-
ing loud,  92,  13.
 II. m.
  and n.
  A
shrill loud sound,  MBh. 7,  6737.
 III.
m.
 
 1. A pearl,  Gīt. 11,  25.
 2. A proper
name,  Rām.  1,  3,  24.
 B. (for original
स्तार,  cf.  3. स्तृ), 
 I. (m. ),  f.
  रा (and n.
 ), 
 1. A star,  Rām.  1,  35,  16.
 2. The
pupil of the eye,  Ṛt. 6,  31.
 II. f.
  रा, 
 1. A certain meteor,  perhaps a shooting-
star,  Varāh. Bṛh. S. 32,  1.
 C. f.
  रा।
 1.
The knowledge which arises from rea-
soning in regard to the principles,  the
conditions of intellect,  the elemental
creation,  Tattvas. 41 Ball.
 2. The
name of deities,  MBh. 5,  3972
 of a
monkey,  Rām.  1,  1,  67.
 D. n.
  Silver, 
Bhāg. P. 4,  6,  27.
 -- Comp.
 
दुस्-,  adj.
 
difficult to be crossed or overcome, 
MBh. 6,  2337
 Bhāg. P. 6,  14,  26.

Apte Hindi

Hindi

तार
वि* - तृ + णिच् + अच्
ऊँचा

तार
वि* - -
"उत्ताल,  कर्कश"

तार
वि* - -
"चमकीला,  उज्जवल,  स्पष्ट"

तार
वि* - -
"अच्छा,  श्रेष्ठ,  सुरस"

तारः
पुं*
  - -
तारा या ग्रह

तारः
पुं*
  - -
कपूर

तारम्
नपुं*
   - -
तारा या ग्रह

तारम्
नपुं*
   - -
कपूर

तारम्
नपुं*
   - -
चाँदी

तारम्
नपुं*
   - -
आँख की पुतली

तार
वि* - तृ+णिच्+अच्
ऊँचा

तार
वि* - तृ+णिच्+अच्
प्रबल

तार
वि* - तृ+णिच्+अच्
चमकीला

तार
वि* - तृ+णिच्+अच्
उत्तम

तारः
पुं*
  - तृ+णिच्+अच्
"धागा,  तार"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಣವ /ಓಂಕಾರ
निष्पत्तिः - > तॄ (प्लवनतरणयोः) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > तारयति जापकान् संसारात्
विस्तारः - > "ओङ्कारः प्रणवस्तारः"- वैज० ।
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > तारयति संसारभयात् भक्तान्
प्रयोगाः - > "अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "तारः संसारभयतो नित्यं तारयतीति सः" - निरुक्तिः ।
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವ /ಪರಮೇಶ್ವರ
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ವಾನರ
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುದ್ಧವಾದ ಮುತ್ತು
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುತ್ತನ್ನು ಶುದ್ಧಮಾಡುವುದು
विस्तारः - > "तारो वानरभिन्मुक्ताविशुद्ध्योः शुद्धमौकितिके ना" -मेदि० ।
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಚ್ಚ ಶಬ್ದ /ಎತ್ತರದ ಧ್ವನಿ
प्रयोगाः - > "नादस्तावद्विकलकुररीकूजितस्निग्धतारः"
उल्लेखाः - > मालती० ५-२०
तार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಾಟುವುದು
निष्पत्तिः - > तॄ (प्लवनतरणयोः) - "घञ्"(३-३-१८)
तार
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಕ್ಷತ್ರ
प्रयोगाः - > "तारा रदानां वदनस्य चन्द्रं रुचा कचानां च नभो जयन्तीम्"
उल्लेखाः - > नैष० १०-१०७
तार
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆ /ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆ
प्रयोगाः - > "मत्तयेव घूर्णितमन्दतारया"
उल्लेखाः - > कादं०
तार
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಜತ /ಬೆಳ್ಳಿ
विस्तारः - > "नक्षत्रेऽक्षिमध्ये च ना ना रूप्ये नपुंसकम्" - मेदि० ।ಶಾಶ್ವತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗವಾಗಿ ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ. "नक्षत्रे नेत्रमध्येच तारा" - शाश्व० । "ऋक्षाक्षिमध्ययोस्तारा" - विश्व० ।
तार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಎತ್ತಿದ ಸ್ವರದ /ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿಯ
तार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ /ಹೊಳೆಯುವ
प्रयोगाः - > "उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघने घने"
उल्लेखाः - > अमरु० ३१
तार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನಿರ್ಮಲವಾದ /ಸ್ವಚ್ಛವಾದ
तार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ತಮವಾದ /ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ

L R Vaidya

English

 tAra {% (I) a. (f. रा) %} 1. High,  deep,  loud,  shrill (as a sound)
 2. shining,  radiant,  उरसि निहितस्तारो हारः Am.S.28
 3. good,  excellent.

 tAra {% (II) m. %} 1. The bank of a river
 2. the clearness of a pearl
 3. a beautiful pearl,  हारममलतरतारमुरसि दधतं परिलब्धं विदूरम् Git.G.xi.

 tAra {% (III) m.n. %} 1. A star or planet
 2. camphor.

 tAra {% (IV) n. %} 1. Silver
 2. the pupil of the eye.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

२७,  उडु,  ऋक्ष,  खद्योत,  तार,  तारक,  तारका,  तारा,  धिष्ण्य,  नक्षत्र,  भ,  भानि

Abhyankara Grammar

English

तार  (1) elevated,  high
 a place for the production of words
 cf. T.Pr. XVII. 11
 (2) recital in a high tone which is recommended in the evening time
 cf. तारं तु विद्यात्सवने तृतीये,  शिरोगतं तत्र सदा प्रयोज्यम् com. on T. Pr. XXIII. 12.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तार m. = °भवसमुद्र,  H 43,  107. — n. Silber,  Haravijaya 20,  60.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  अमल,  अनवस्कर,  अम्लानिन्,  इद्ध,  उज्ज्वल,  चौक्ष्य,  तार,  निर्मल
adjective
 
यः प्रकाशमानः अस्ति।
 "तस्य वस्त्रणि अमलानि आसन् यद्यपि सः निर्धनः दृश्यते।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
-wordlist-
 
रूप्य (क्ली),  कलधौत (क्ली),  तार (क्ली),  रजत (क्ली),  श्वेत (क्ली),  दुर्वर्णक (क्ली),  खर्जूर (क्ली),  हिमांश्वाह्वय (क्ली),  हंसाह्वय (क्ली),  कुमुदाह्वय (क्ली),  सुवर्ण (पुंक्ली),  स्वर्ण (पुंक्ली),  हेमन् (क्ली),  हेम (पुंक्ली),  हिरण्य (पुंक्ली),  हाटक (पुंक्ली),  वसु (क्ली),  अष्टापद (पुंक्ली),  काञ्चन (क्ली),  कल्याण (क्ली),  कनक (क्ली),  महारजन (क्ली),  रै (पुंस्त्री),  गाङ्गेय (क्ली),  रुक्मन् (क्ली),  कलधौत (क्ली),  लोहोत्तम (क्ली),  वह्निबीज (क्ली),  गारुड (क्ली),  गैरिक (क्ली),  जातरूप (क्ली),  तपनीय (क्ली),  चामीकर (क्ली),  चन्द्र (पुंक्ली),  भर्मन् (क्ली),  अर्जुन (क्ली),  निष्क (क्ली),  कार्तस्वर (क्ली),  कर्बुर (क्ली),  जाम्बूनद (क्ली),  शातकुम्भ (क्ली),  रजत (क्ली),  भूरि (क्ली),  भूत्तम (क्ली)

--source--
 
षड्ज ऋषभगान्धारा मध्यमः पञ्चमस्तथा ।
धैवतो निषधः सप्त तन्त्रीकण्ठोद्भवाः स्वराः ॥ १४०१ ॥
ते मन्द्रमध्यताराः स्युरुरःकण्ठशिरोद्भवाः ।
-wordlist-
 
षड्ज (पुं),  ऋषभ (पुं),  गान्धार (पुं),  मध्यम (पुं),  पञ्चम (पुं),  धैवत (पुं),  निषध (पुं),  स्वर (पुं),  मन्द्र (पुं),  मध्य (पुं),  तार (पुं)

--source--
 
तारोऽत्युच्चैर्ध्वनिर्मन्द्रो गम्भीरो मधुरः कलः ॥ १४०९ ॥
-wordlist-
 
तार (पुं),  उच्चध्वनि (पुं),  मन्द्र (पुं),  गम्भीर (पुं),  कल (पुं),  मधुर (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उच्चैस्तर
उच्चैस्तर,  तार
उच्चैस्तरो ध्वनिस्तारो मन्द्रो गम्भीर उच्यते ।
verse 1.1.1.140
page 0017

रजत
रजत,  कलधौत,  रूप्य,  तार
रजतं कलधौतं च रूप्यं तारं च कथ्यते ॥ १७२ ॥
verse 2.1.1.172
page 0022

तार
तार,  मुक्तागुण
कुल्या कुलस्त्रियामपि तारो मुक्तागुणेऽप्युक्तः ॥ ७९८ ॥
verse 5.1.1.798
page 0092

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: तारः
Root: तार
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ अत्युच्चध्वनिः
Meaning(s):
⇒ Loud
Shloka(s):
2|4|13|1 ► गम्भीरे मन्द्र उच्चे तु तारो रम्यास्फुटे कलः। (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|13|1 ⇢ तारः (तार) (पुं) ⇒ Loud ⇒ अत्युच्चध्वनिः
➠ 2|4|13|1 ⇢ तारा (तार) (स्त्री) ⇒ Loud ⇒ अत्युच्चध्वनिः
➠ 2|4|13|1 ⇢ तारम् (तार) (नपुं) ⇒ Loud ⇒ अत्युच्चध्वनिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शब्दः
जातिः ➡ ध्वन्यात्मकः
    

Mahabharata

English

Tāra^1,  name of a monkey. § 537 (Rāma-Rāvaṇayuddha): III,  285,  16372 (fought with Nikharvaṭa).--§ 539 (Kumbhakarṇādivadha): III,  287,  16415 (ºprabhṛtayaḥ).--§ 541 (Indrajidvadha): III,  289,  16468.

Tāra^2 = Vishṇu (1000 names).

पुराणम्

English

तार / TĀRA. A monkey who was a devotee of śrī rāma. This big monkey was the son of bṛhaspati. bṛhaspati made this monkey greater in size and intellect than all other monkeys. This tāra was the minister of bāli. (Śloka 10,  sarga 17,  Bāla Kāṇḍa,  vālmīki rāmāyaṇa and uttara rāmāyaṇa). In the rāma-rāvaṇa battle this monkey fought against the demon nikharvaṭa. (Śloka 9,  Chapter 285,  Vana Parva).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तारं,  क्ली,
   (तार्य्यते विस्तार्य्यते इति । तॄ + णिच् +घञ् ।) रूप्यम् । इति मेदिनी । ते,  ४३ ॥
(“दग्धोत्तीर्णं सुशीतं यन्निर्म्मलं कुन्दसन्निमम् ।गुरुस्निग्धकुमारञ्च तारसुत्तममिष्यते ॥
”अशुद्धस्यामृतस्यास्य गुणा यथा,  --“आयुः शुक्रं बलं हन्ति रोगसंघं करोति च ।अशुद्धञ्चामृतन्तारं शुद्धमार्य्यमतो बुधैः ॥
”अस्य मारणं यथा,  --“कण्टवेघ्यं तारपत्रं दिह्याद्द्विगुणहिङ्गुलम् ।पातयन्त्रे रसो ग्राह्यो रजतं मृतमुच्यते ॥
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणा-धिकारे ॥
) मुक्ता । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा,  रसेन्द्रसारसंग्रहे त्रैलोक्यचिन्तामणि-वटिकायाम् ।“हारं सुवर्णं सुमृतञ्च तारम् ॥
”“तारं मौक्तिकम् । तारशब्देनात्र मौक्तिक-मेवोच्यते न तु रजतम् ।” इति तट्टीका ॥
गौणसिद्धिभेदः । यथा,  “विहन्यमानस्य दुःखस्यत्रित्वात् तद्विघातास्त्रय इति इमा मुख्यास्त्रिस्रःसिद्धयस्तदुपायतया त्वितरा गौण्यः पञ्चसिद्धय-स्तत्रापि हेतुमत्तया तिस्रः हेतुतया पञ्चव्यवस्थिताः । तास्वाद्या अध्ययनादिलक्षणाःसिद्धयो हेतवः मुख्यास्तु हेतुमत्यः । विधिवद्-गुरुमुखादध्यात्मविद्यानां अक्षरस्वरूपग्रहण-मध्ययनं प्रथमसिद्धिस्तारमुच्यते ॥
” इति तत्त्व-कौमुदी ॥
 अक्षिमध्यम् । इति मेदिनी । रे, ४३ ॥
)

 तारः,  पुं,
   वानरविशेषः । मुक्ताविशुद्धिः । शुद्ध-मौक्तिकः । इति मेदिनी । रे,  ४३ ॥
 (तार्य्यतेउत्तार्य्यते भवसागरादनेन । तॄ + णिच् + घञ् ।यद्वा तारयति स्वोच्चारणजपादिभिर्लोकान् ।तॄ + णिच् + अच् । एतन्निरुक्तिर्यथा,  काशी-खण्डे । ७३ अध्याये ।“तारयेद् यद् भवाम्बोधेः स्वजपासक्त-मानसम् ।ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्माव्यलोकयत् ॥
”)प्रणवः । इति तन्त्रम् ॥
 (यथा,  महागणपति-स्तोत्रे । २ ।“तारश्रीपरशक्तिकामवसुधारूपानुगं यं विदु-स्तस्मै स्तात् प्रणतिर्गणाधिपतये यो रागिणा-भ्यर्थ्यते ॥
”)तरणम् । इति विश्वः ॥
 कूर्च्चबीजम् । इतितन्त्रसारम् ॥
 (नक्षत्रम् । इति मेदिनी । रे, ४३ ॥
 अत्युच्चशब्दः । इति हेमचन्द्रः । ६ । ३८ ॥
यथा,  हेमचन्द्रटीकायाम् ।“नृणामुरसि मन्द्रस्तु द्वाविंशतिबिधो ध्वनिः ।स एव कण्ठमध्यः स्यात् तारः शिरसि गीयते ॥
”विष्णुः । यथा,  महाभारते । १३ । १४९ । ११७ ।“अशोकस्तारणस्तारः शूरः सौरिर्जनेश्वरः ॥
”राक्षसविशेषः । यथा महाभारते । ३ । २८४ । ९ ।“युयुधे लक्षणश्चापि तथैवेन्द्रजिता सह ।विरूपाक्षेण सुग्रीवस्तारेण च निखर्व्वटः ॥
”दैत्यविशेषः । यथा,  हरिवंशे । ४३ । ९ ।“तारस्तु क्रोशविस्तारमायसं वायसध्वजम् ॥
”)महादेवः ।“काश्यां विश्वेश्वरोऽहं गिरिपतितनयासंयुतोवामभागेशुण्डादण्डेन दक्षे त्रिपथगतटिनीतीर-शुद्धाम्बुभागे ।मायावीजञ्च कर्णे सुरमुनिसहितो ध्यानयुक्तंवदामिप्रीत्या लोकस्य तस्मात् सुरमुनिगणकैरुच्यतेतारनाम ॥
”इति शब्दार्थचिन्तामणिः ॥
)

 तारः,  त्रि,  अत्युच्चशब्दविशिष्टः । इति मेदिनी ।रे,  ४४ ॥
 स्फुरितकिरणः । निर्म्मलः । इतिधरणिः ॥
 (तारं मुक्तास्त्यत्रेति अच् । मुक्ता-विशिष्टः । यथा,  अमरुशतके । २८ ।“उरसि निहितस्तारो हारः कृता जघनेघने ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तार पु०
  तारयति स्वजापकान् संसारार्णवात् तॄ--णिच्--अच्तार्य्यतेऽनेन वा तॄ--णिच् करणे अच् तॄ--णिच्--भावे अच्वा । १ प्रणवे ओङ्कारे “तारयेद् यद्भवाम्भोधेः स्वजपासक्त-मानसम् । ततस्तार इति ख्यातो यस्तं ब्रह्मा व्यलोकयत्”काशीख० ७३ अ० । २ वानरभेदे ३ शुद्धमौक्तिके ४ मुक्ताविशद्धौ मेदि० ५ देवीप्रणवे कूर्चवीजे (ह्रीँ) तन्त्रसा०६ तारणे विश्व ७ महादेवे “काश्यां विश्वेश्वरोऽहं गिरि-पतितनयासंयुतो वामभागे शुण्डादण्डेन दक्षे त्रिपथ-गतटिनीतीरशुद्धाम्बुभागे । मायावीजञ्च कर्णे सुर-मुनिसहितो ध्यानयुक्तं वदामि प्रीत्या लोकस्य तस्मात्सुरमुनिगणकैरुच्यते तारनामेति” शब्दार्थचि० धृतवाक्यम्८ रूप्ये न०
  राजनि० । ९ नक्षत्रे न०
  स्त्री० मेदि० “विपत्तारे गुडंदद्यात्” ताराबलादिन्दुरथेन्दुवीर्य्यात्” ज्योति० त० सां०त० उक्ते अध्ययनरूपे प्रथमे १० गौणसिद्धिभेदे । “ऊहःशब्दोऽध्ययनं दुःखविघातास्त्रयः सुहृतप्राप्तिः । दानञ्चसिद्धयोऽष्टौ सिद्धेः पूर्वोऽङ्कुशस्त्रिविधः” सा० का० ।“विहन्यमानस्य दुःखस्य त्रित्वात् तद्विघातास्त्रयइति इमा मुख्याः तिस्रः सिद्धयस्तदुपायतयात्वितरा गौण्यः पञ्च सिद्धयस्तत्रापि हेतुमत्तया तिस्रःहेतुतया पञ्च व्यवस्थिताः । तास्वाद्या अध्ययनादिलक्षणासिद्धयो हेतवः मुख्यास्तु हेतुमत्यः । विधिंवद्गुरुमुखाद-ध्यात्मविद्यानामक्षरस्वरूपग्रहणमध्ययनं प्रथमसिद्धिस्तार-मुच्यते” त० कौ० ११ विष्णौ पु०
  “अशोकस्तारणस्तारः शूरःशौरिर्ज्जनेश्वरः” भा० अनु० १४९ अ० सहस्रनामकथने ।१२ उच्चशब्दे पु०
  । १३ तद्वति त्रि०
  मेदि० । १४ स्फुरितकिरणे१५ निर्मले त्रि०
  धर० । दिक्शब्दात् परम् तीरस्यतारादेशः । १६ तीरे । दक्षिणतारं दक्षिणतीरमित्यर्थः१७ उच्चैस्तरे त्रि०
  १८ नेत्रकनीनिकायां न०
  स्त्री० “मत्तयेवघूर्णितमन्दतारया” काद० । “तारैर्बभूवे परभागलाभतः”माघः शुद्धमुक्ताफले । “तारहेममहारत्नविमानशत-शोभितम्” भाग० ४ । ६ । २७ । प्रणवे “तारो मायारमा-योगो मनोर्दीपनमुच्यते” । (ॐ श्रीं ह्रीँ) दी० त०“तारं व्योमाग्निमनुयुग्दण्डी ज्योतिर्मनुर्मतः” दीत० । “हारममलं तरलतारमुरसि दधतम्” जयदेवः ।“उरसि निहिततारोहारः” अमरुः । “तारलोलबलयेनकरेण” सा० द० ।

Capeller

German

 तार॑ durchdringend,  laut tönend,  funkelnd.
m.
  Retter,  männl. Name. f.
  आ Sternbild, 
Fixstern,  Augenstern,  weibl. Name
m.
  n.
  ein hoher,  lauter Ton.  तारम्
adv. laut,  gest. तारतरम्,  °तमम्.

Burnouf

French

 तार तार a. (तॄ) pénétrant
		 odoriférant
agréable aux sens
 pénétrant,  élevé [en parlant d'un son]
radieux
		 brillant, 
 clair,  bien écuré. -- S. m.
  action
de passer,  de traverser.
		 Son percant ou élevé
 odeur pénétrante.
		 Joyau brillant,  perle fine [cf.  तार étoile]. -- S. n.
  argent
[métal].

 तार तार m.
  n.
 ,  तारा f.
  étoile.
		 Pupille de
l'œil. -- F. surn.  de Durgā.
		 Cf.  स्तृ étoile
 zd.
çtârĕ 
 gr.
ἀστήρ
 etc.

Stchoupak

French

 तार-
 a. qui fait traverser,  sauveur,  protecteur,  ép. de Viṣṇu et
d'autres divinités 
 brillant,  resplendissant 
 haut,  perçant (ton) 
 (compar. {%-tara- 
 %} sup. -तम-) 
 m.
  n.
  d'un chef de singes, 
allié de Rāma 
 éclat,  transparence,  perle d'un bel orient 
 nt. argent 
 m.
 
ou nt. ton qui porte loin,  élevé,  strident,  perçant 
 -आ- f.
  s. v.
°दीर्घ- °स्वर- a. (ton) résonnant,  prolongé,  retentissant.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.