तामिस्र (tAmisra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishतामिस्रः [tāmisrḥ], 1 A division of hell
4.88
3. 12.2.
The dark fortnight of a month.
Hatred.
Anger
तमिस्रं क्रोध उच्यते * 12.313.25.
A demon, Rākṣasa (going about in the dark).
(Phil.) Dislike
तामिस्रोष्टादशधा Sāṅ 48.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiतामिस्रः
- तमिस्रा + अण्
नरक का एक प्रभाग
Shabdartha Kaustubha
Kannadaतामिस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಮಿಸ್ರವೆಂಬ ಒಂದು ನರಕ
निष्पत्तिः - > "अण्" (वा० ५-२-१०३)
व्युत्पत्तिः - > तमिस्रा तमस्ततिरस्त्यस्य
प्रयोगाः - > "स पर्यायेण यातीमान् नरकानेकविंशतिम् । तामिस्रमन्धतामिस्रं महारौरवरौरवौ ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ४-८८
तामिस्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ /ತಿಂಗಳಿನ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧಭಾಗ
निष्पत्तिः - > "अण्" (वा० ५-२-१०३)
व्युत्पत्तिः - > तामिस्राः तमोयुक्तरात्रयः अस्य सन्ति
भूतसङ्ख्या
Sanskrit९, अङ्क, अन्तर, अम्बुजासन, उपेन्द्र, ऋद्धि, कपाट, कवाट, कवि, कूप, केशव, क्षत, खग, खचर, खेगामी, खेचर, गम्भीर, गाम्भीर, गो, ग्रह, छिद्र, तामिस्र, तार्क्ष्यध्वज, दिविसद्, दुर्गा, द्वार, नन्द, नभोग, नव, निधान, निधि, पट, पदार्थ, बल, बिल, मिति, यन्त्र, रत्न, रन्ध्र, लब्ध, लब्धि, वट, विल, विवर, शुषिर, सुषिर, हरि
पुराणम्
Englishतामिस्र / TĀMISRA. A hell. (See under kāla).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतामिस्रं, (तमिस्रं अन्धकारततिरस्त्यस्येति ।तमिस्र + अण ।) अन्धकारमयनरकम् । इतिमनुः ॥
परवित्तापत्यकलत्रापहर्त्ता यमदूतैर्निपा-त्यते यत्र । इति श्रीभागवतम् ॥
(अन्धकारमये, त्रि । यथा, महाभारते । ३ । १६२ । १० ।“तामिस्रं प्रथमं पक्षं वीतशोकभयो वस ॥
”अन्धकारविचारिणि । यथा, रघुः । १५ । २ ।“लवणेन विलुप्तेज्यास्तामिस्रेण तमभ्ययुः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritतामिस्र तमिस्रा तमस्ततिरस्त्यत्र अण् । नरकभेदे ।“तामिस्रो ह्यन्धतामिस्र इत्युपक्रमे । तन्निदानरूपादिभाग० । ५ । २६ उक्तं यथा “यस्तु परिवित्तापत्यकल-त्राण्यपहरति स हि कालपाशबद्धो यमपुरुषैरतिभयानकैस्तामिस्रे नरके बलान्निपात्यते” “स पर्य्यायेण याती-मान् नरकानेकविंशतिम् । तामिस्रमन्धतामिस्रं महा-रौरवरौरवौ । नरकं कालसूत्रञ्च महानरकमेव च ।सञ्जीवनं महावीचिं तपनं सम्प्रतापनम् । संघातञ्चसकाकोलं कुड्मलं पूतिमृत्तिकम् । लोहशङ्कुमृजीषञ्चपन्थानं शाल्मलीं नदीम् । असिपत्रवनञ्चैव लोहदा-रकमेव च” मनुः अत्रोपक्रमे यातीति क्रियासम्बन्धा-पेक्षतया पन्थानं शाल्मलीं नदीमित्युत्तरत्र स्पष्टं द्विती-याश्रवणाच्च तामिस्रादिशब्दानां द्वितीयान्ततैव नरकविशे-षवाचित्वात्तस्य पुंस्त्वात् । शब्दकल्पद्रुमे क्लीवतोक्तिः मनुवचने द्वितीयान्ततामिस्रशब्दे प्रथमान्तत्वभ्रान्त्यैवेतिबोध्यम् । तमिस्रया साध्यमण् । २ द्वेषे । “भेदस्तमसो-ऽष्टविधो मोहस्य च दशविधो महामोहः । “तामिस्रो-ऽष्टदशधा” सा० का० । “तामिस्रो द्वेषोऽष्टादशधाशब्दादयो दशविषया रञ्जनीयाः स्वरूपतः, ऐश्वर्य्यंत्वणिमादिकं न स्वरूपतो रञ्जनं किन्तु रञ्जनीयशब्दा-द्युपायाः । ते च शब्दादय उपस्थिताः परस्परेणोपह-न्यमानास्तदुपायाश्चाणिमादयः स्वरूपेणैव कोपनीयामवन्तीति । शब्दादिभिर्दशभिः सहाणिमाद्यष्टादशधेतितद्विषयो द्वेषस्तामिस्रोऽष्टादशविषयत्वादष्टादशधेति”तत्त्वकौ० द्वेषमूलत्वात् भोगेच्छाप्रतिघातरूपे ३ क्रोधेभाग० टी० श्रीधरः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.