| YouTube Channel

ताण्डव (tANDava)

 
शब्दसागरः
English
ताण्डव mn. (-वः-वं)
1. Dancing, especially with violent gesticulation,
and particularly applied to the frantic dance of the god SIVA,
and his votaries.
2. A sort of grass, (Saccharum procerum. )
m.
(-वः) In prosody, a tribrach or foot of three sort syllables.
E.
 तण्डु
the name of the Muni, by whom the style of dancing was first
taught, affix अण्, or तडि to beat, and अव
aff.
Capeller Eng
English
ताण्डव
s.
 a wild dance,
esp.
 of the god Śiva.
Yates
English
ताण्डव (वः-वं) 1.
m.
n.
 Dancing es-
pecially with violent gesticula-
tion
a grass.
m.
 A tribrach.
Wilson
English
ताण्डव
mn. (-वः-वं)
1 Dancing, especially with violent gesticulation, and particularly applied to
the frantic dance of the god ŚIVA, and his votaries.
2 A sort of grass, (Saccharum procerum. )
m.
 (-बः) In prosody, a tribrach
or foot of three short syllables.
E.
 तण्डु the name of the Muni, by whom the style of dancing was first
taught, affix अण्
or तडि to beat, and अव
aff.
Apte 1890
English
तांडवः
वं 1 Dancing in general
मदतांडवोत्सवांते U. 3. 18
भ्रू° dance or playful movement of the eyebrows
3. 19.
2 Particularly, the frantic or violent dance of Śiva
त्र्यंबकानंदि वस्तांडवं देवि भूयादभीष्ट्यै च हृष्ट्यै च नः Māl. 5. 23, 1. 1.
3 The art of dancing.
4 A sort of grass.
5 (In prosody) A foot of three short syllables.
Comp.
तालिकः an epithet of Nandin, the door-keeper of Śiva.
प्रियः N. of Śiva.
Monier Williams Cologne
English
ताण्डव mn. (g. अर्धर्चादि
fr.
 तण्डु?) dancing (esp. with violent gesticulation), frantic dance (of Śiva and his votaries),
Mālatīm.
Kathās.
BhP.
 x
MatsyaP.
Rājat.
&c.
 (cf.
RTL.
p.
 84)
(in prosody) a tribrach
Saccharum procerum,
L.
Monier Williams 1872
English
ताण्डव ताण्डव, अस्, अम्, m. n. dancing,
especially with violent gesticulation, and particularly
applied to the frantic dance of the god Śiva and his
votaries
(in prosody) a tribrach or foot of three
short syllables
a sort of grass, Saccharum Procerum.
—ताण्डव-तालिक, अस्, m. an epithet of Nandin
the door-keeper of Śiva.
—ताण्डव-प्रिय, अस्, m.
an epithet of Śiva (‘fond of the Tāṇḍava dance’).
—ताण्डव-ब्राह्मण, perhaps a wrong reading
for ताण्डक-ब्राह्मण।
Macdonell
English
ताण्डव tāṇḍava,
n.
 (?) frantic dance
i-ta, 🞄pp. dancing, fluttering.
Benfey
English
ताण्डव ताण्डव,
m.
 and
n.
 Frantic
dancing, Caurap. 7
Rājan. 5, 380.
Hindi
Hindi
शिव का प्यारा नृत्य
Apte Hindi
Hindi
ताण्डवः
पुं*
 - तण्डु + अण्
"नाच, नृत्य"
ताण्डवः
पुं*
 - -
विशेषकर शिव का उन्माद नृत्य या प्रचण्ड नाच
ताण्डवः
पुं*
 - -
नृत्यकला
ताण्डवः
पुं*
 - -
एकप्रकार का घास
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ताण्डव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೃತ್ಯ /ಭರತನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕುಣಿತ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१०१)
व्युत्पत्तिः - > तण्डुना प्रोक्तम्
ताण्डव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಶ್ವರನ ಉಗ್ರವಾದ ನರ್ತನ
प्रयोगाः - > "गण्डोड्डीनालिमालामुखरितककुभस्ताण्डवे शूलपाणेः"
उल्लेखाः - > मालती० १-२
ताण्डव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಹುಲ್ಲು
विस्तारः - > "ताण्डवोऽस्त्री तृणान्तरे । भवेदुद्धतनृत्ये च" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
tAMqava {% m.n. %} 1. Dancing in general
2. the frantic dance of Śiva, गंडोड्डीनालिमालामुखरितकुकुभस्तांडवे शूलपाणेः M.M.i.
3. the art of dancing.
Indian Epigraphical Glossary
English
tāṇḍava (CII 4), name of the dance of Śiva.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gar
१) कुत्र २) कुह ३) क्व ४) ताण्डव ५) नट ६) नृत्य ७) भाव ८) यत्र
gar thabs kyi rnam grangs
१) गृंगार २) बीर ३) बीभत्स ४) रैद्र ५) हास्य ६) भयानक ७) कारुण्य ८) अद्भुत ९) शान्त १०) ताण्डव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
गीतं गानं गेयं गीतिर्गान्धर्वमथ नर्तनम् ।
नटनं नृत्यं नृत्तं च लास्यं नाट्यं च ताण्डवम् ॥ २८० ॥
-wordlist-
गीत (क्ली), गान (क्ली), गेय (क्ली), गीति (स्त्री), गान्धर्व (क्ली), नर्तन (क्ली), नटन (क्ली), नृत्य (क्ली), नृत्त (क्ली), लास्य (क्ली), नाट्य (क्ली), ताण्डव (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
नृत्य
नृत्य, ताण्डव, लास्य
नृत्यं तु ताण्डवं लास्यं त्रितयं नाट्यमुच्यते ॥ ९३ ॥
verse 1.1.1.93
page 0012
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ताण्डवं,
क्ली,
पुं,
 नृत्यम् । इत्यमरः । १ । ७ । १० ॥
ताण्डेन मुनिना कृतं ताण्डि नृत्यशास्त्रं तद-स्यास्तीति । इति भरतः ॥
तण्डुना प्रोक्तमितिस्वामी ॥
(“पुंनृत्यं ताण्डवं प्राहुः स्त्रीनृत्यं लास्यमुच्यते ॥
”इति शब्दार्थचिन्तामणिधृतवचनेन पुंनृत्यम् ॥
)तृणविशेषः । उद्धतनृत्यम् । इति मेदिनी । वे, ३६ ॥
(यथा, मत्स्यपुराणे । १ । १ ।“प्रचण्डताण्डवाटोपे प्रक्षिप्ता येन दिग्गजाः ।भवन्तु विघ्नभङ्गाय भवस्य चरणाम्बुजाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ताण्डव
न०
 तण्डिकृतं ताण्डं नृत्यशास्त्रं तत् प्रतिपादक-तयास्त्यस्य व, तण्डुना (नन्दिना) प्रोक्तम् अण् इतिक्षीरस्वामी । नृत्ये अमरः “पुंनृत्यं ताण्डवं प्रोक्तंस्त्रीनृत्यं लास्यमुच्यते” शब्दार्थचि० धृतवाक्योक्ते २ पुं-नृत्ये च “गण्डोड्डीनालिमालामुखरितककुभस्ताण्डवेशूलपाणेः” मालतीमा० । २ उद्धतनृत्ये ३ तृणभेदे च मेदि० ।
Capeller
German
ताण्डव das Hüpfen, der Tanz.
Burnouf
French
ताण्डव ताण्डव
m.
n.
 danse frénétique du dieu Śiva et
de ses adorateurs.
Stchoupak
French
ताण्डव-
m.
 nt. danse, ord. accompagnée de gestes violents, not.
danse de Śiva.