तपस्य (tapasya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 तपस्य m.
  (-स्यः)
	 1. The month Phalguna,  (February-March)
	 2. A name
of ARJUNA.
	 f.
  (-स्या)
	 1. Devout austerity,  religious penance.
	 n.
  (-स्यं)
The flower of the Kunda,  (Jasminum pubescens.)
 E.
  तपस् the
cold season,  यत् aff.
   तपशि साधु यत् ।

Capeller Eng

English

 तपस्य॑ a.
  produced by heat
 m.
  a cert.
   cool month,  a
man's name
 f.
  आ & n.
  penance,  austerity.

Yates

English

 तपस्य (स्यः) 1.
m.
  The month
Phālgu-
na (Feb. March)
Arjuna. f.
  Aus-
terity,  penance.
n.
  A jasmin. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 तपस्य
m.
  (-स्यः)
1 The month Phālguna,  (February-March.) A name of ARJUNA.
f.
  (-स्या)
1 Devout austerity,  religious penance.
n.
  (-स्यं) The flower of the
Kunda,  (Jasminum pubescens.)
E.
  तपस् the cold season,  यत् aff.
  

Apte

English

तपस्य [tapasya],  a.
  Produced by heat.

स्यः The month of Phālguna
 Bhāg.*
  12.11.4.

An epithet of Arjuna. -स्या Religious austerity,  penance
 (also m.
  and n.
 )
 अथास्य बुद्धिरभवत्तपस्ये भवतर्षभ Mb.
 *  13.1.13.

Apte 1890

English

 तपस्य a. Produced by heat. 
स्यः 1 The month of Phālguna. 
2 An epithet of Arjuna. 
स्या Religious austerity,  penance
 (also m. and n.). 

Monier Williams Cologne

English

 1. तपस्य Nom.
   °स्यति (Pāṇ.  iii,  1,  15) to undergo religious austerities,  ŚBr.
   xiv,  6,  8,  10 (त॑प्°),  MBh.
   i,  iii,  xiii (Ā. cf.
   2. तपस्य),  R.
  &c.
  

 2. तपस्य᳡ mf(आ)n.  (fr.  त॑पस्) produced by heat,  KātyŚr.
   xxv

 belonging to austerity,  Baudh.
  ii,  5,  1

 तपस्य᳡ m.
  (Pāṇ.  iv,  4,  128) the second month of the season intervening between winter and spring (=  फाल्गुन),  VS.
 
 TS.
  i
 ŚBr.
   iv
 Car.
  viii,  6
 Suśr.
  i

 Arjuna (=  फाल्गुन),  L.
 

 N.
  of a son of Manu Tāmasa,  Hariv.
  428

 तपस्य᳡ n.
  the flower of Jasminum multiflorum or pubescens,  L.
 

 devout austerity (?,  °स्ये taken as 1. sg. Ā. of 1. तपस्य by,  Nīlak.
 ),  MBh.
   xiii,  10,  13

Monier Williams 1872

English

 1. तपस्य,  nom. P. तपस्यति,  to undergo reli-
gious austerities,  do penance.

 2. तपस्य,  अस्,  आ,  अम्,  produced by heat
 (अस्), 
m. the month Phālguna (February-March),  the
second month of the season intervening between
winter and spring
 a N. of Arjuna
 N. of a son of
Manu Tāmasa
 (आ),  f. devout austerity,  religious
penance
 (अम्),  n. devout austerity,  mortification, 
religious penance
 the flower of Jasminum Multi-
florum or Pubescens (कुन्द-पुष्प).
—तपस्या-
मत्स्य,  the mango fish
 [cf. under तपः-कर।]

Macdonell

English

 तपस्य 1. tápas-ya,  den.  P. castigate oneself,  🞄mortify the flesh.

 तपस्य 2. tapas-yâ,  a.
  produced from heat
 🞄m.  N. of a month (February-March)
 ā,  f.
  🞄religious austerity.

Benfey

English

 1. तपस्य तपस्य,  a denominat.
derived from तपस् by य,  Par. To mor-
tify one's flesh,  Bhag. 9,  27
 Kir. 5,  49.

 2. तपस्य तपस् + य, 
 I. m.
  The name
of a month,  February -- March,  Suśr.
1,  19,  8.
 II. n.
  Religious penance, 
MBh. 13,  445.

Apte Hindi

Hindi

तपस्यः
पुं*
  - तपस्-यत्
फाल्गुन का महीना

तपस्यः
पुं*
  - -
अर्जुन का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

तपस्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಫಾಲ್ಗುನ ಮಾಸ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९८)
व्युत्पत्तिः - > तपसि साधुः
तपस्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪಶ್ಚರಣೆ
प्रयोगाः - > "अथास्य बुद्धिरभवत्तपस्ये भरतर्षभ"
उल्लेखाः - > भा० अनु०
तपस्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರ್ಜುನ
तपस्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಮಸಮನುವಿನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
तपस्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-३-५३)
व्युत्पत्तिः - > तपसि भवः
तपस्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂದ ಪುಷ್ಫ /ಮೊಲ್ಲೆ ಹೂವು

L R Vaidya

English

 tapasya {% m. %} 1. The month of Phālguna
 2. an epithet of Arjuna.

Bopp

Latin

 तपस्य Adj. (a praec. s. अ,  nisi a तपस् s. य) qui corpus
suum vexat,  qui vitam austeram,  tormentuosam,  castam
agit. BH. 18. 67.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 तपस्य Adj. auch: zur Kasteiung gehörig,  Baudh. 2,  5,  1.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  तपः तप्,  तपः आचर्,  तपस्य,  क्षप्
verb
 
वैधक्लेशजनकाचरणानुकूलः व्यापारः।
 "पुरा ऋषयः तपः तेपुः।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
माघस्तपाः फाल्गुनस्तु फाल्गुनिकस्तपस्यवत् ।
-wordlist-
 
माघ (पुं),  तपस् (पुंक्ली),  फाल्गुन (पुं),  फाल्गुनिक (पुं),  तपस्य (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

मधु
मधु,  माधव,  शुक्र,  शुचि,  नभस्,  नभस्य,  इष,  ऊर्ज,  सहस्,  सहस्य,  तपस्,  तपस्य
चैत्रादिमासा मधुमाधवौ द्वौ, 
ततः परं शुक्रशुची क्रमेण ।
नभोनभस्यौ कथिताविषोर्जौ, 
सहःसहस्यौ च तपस्तपस्यौ ॥ ११४ ॥
verse 1.1.1.114
page 0014

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 तपस्यं,  क्ली,
   (तपसि ग्रीष्मे भवम् । तपस् + यत् ।)कुन्दपुष्पम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥
 (तपश्चर-तीति । तपस् + कृतौ क्यङ् । ततो भावे घञ् ।तपश्चरणम् । यथा,  महाभारते । १३ । १० । १३ ।“अथास्य बुद्धिरभवत् तपस्ये भरतर्षभ ! ॥
”)

 तपस्यः,  पुं,
   (तपसि ग्रीष्मे साधुः । तपस् + “तत्रसाधुः ।” ४ । ४ । ९८ । इति यत् ।) फाल्-गुनमासः । इत्यमरः । १ । ४ । १५ । (यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने ६ अध्याये । “तत्र माघादयोद्बादशमासाः द्बिमासिकमृतुं कृत्वा षडृतवोभवन्ति । ते शिशिरवसन्तग्रीष्मवर्षाशरद्धेमन्ताः ।तेषां तपस्तपस्यौ शिशिरः ॥
”) अर्ज्जुनः । इतिहेमचन्द्रः ॥
 (तामसस्य मनोः पुत्त्रविशेषः ।यथा,  हरिवंशे । ७ । २४ ।“द्युतिस्तपस्यः सुतपास्तपोमूलस्तपोशनः ।तपोरतिरकल्माषस्तन्वी धन्वी परन्तपः ।तामसस्य मनोरेते दश पुत्त्रा महाबलाः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 तपस्य तपः करोति तपस् + कृतौ क्यच् अक० सेट् ।तपस्यति अतपस्यीत् अतपसीत् तपस्या । “स्थाणुंतपस्यन्तमधित्यकायाम्” कुमा० ।

 तपस्य पु०
  तपसि साधु यत् । १ फाल्गुनें मासि अमरः ।“तपाश्च तपस्यश्च शैशिरावृतूः यजु० १५ । ५७ “तपस्याय त्वा”७ । ३० । २ अर्जूने तस्य फाल्गुननामकत्वात् तथात्वम् । भावे अ ।तपस्या । ३ तपश्चर्य्यायां स्त्री । तपसि भवः यत् । ४ तपोभवेत्रि०  “स्विद्याच्चेत् तपस्याभ्योऽद्भ्यः स्वाहा” कात्या०श्रौ० २५ । ११ । २८ । तपस्य--भावे घञ् । ५ तपश्चरणे पु०
  ।“अथास्य बुद्धिरभवत्तपस्ये भरतर्षभ”! भा० आनु० ९ अ० ।तामसस्य मनोः ६ पुत्रभेदे पु०
  “पुत्रांश्चैव प्रवक्ष्यामि तामसस्यमनोर्नृप! छत्रिस्तपस्यः सुतपास्तपोमुलस्तपोऽशनः ।तपोरतिरकल्माषस्तन्वी धन्वी परन्तपः” हरिवं० ७ अ०

Capeller

German

 तपस्य᳡ aus Hitze entstanden
 m.
  N. eines
Monats,  Mannsn. 
 f.
  आ n.
  Askese,  Buße.

Burnouf

French

 तपस्य तपस्य a. pénitent,  ascète. -- S. m.
  le mois
फल्गुन [février-mars].
		 Surn.  d'Arjuna. -- S. f.
  तपस्या
austérité,  mortification,  pénitence. -- S. n.
  la fleur du jasminum
pubescens.

Stchoupak

French

 तपस्य-
 nt. dévotion austère,  ascèse (dans -ए ऽभवत् se
décida à l'ascèse).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.