| YouTube Channel

तपनीय (tapanIya)

 
शब्दसागरः
English
तपनीय
mfn.
 (-यः-या-यं)
1. To be heated.
2. To be suffered or practised
as penance.
n.
 (-यं) Gold.
E.
 तप् to heat, &c. अनीयर्
aff.
Capeller Eng
English
तपनीय
m.
 a sort of rice
n.
 (purified) gold.
Yates
English
तपनीय (यं) 1.
n.
 Gold.
a. That should
be endured as a penance.
Wilson
English
तपनीय
mfn.
 (-यः-या-यं)
1 To be heated.
2 To be suffered or practised as penance.
n.
 (-यं) Gold.
E.
 तप to heat, &c. अनीयर्
aff.
Apte
English
तपनीय [tapanīya],
a.
To be heated.
To be suffered or practised (as a penance). -यम् Gold
especially gold purified with fire
तपनीयाशोकः
M.*
 3
तपनीयोपानद्युगलमार्यः प्रसादीकरोतु
Mv.*
 4
असंस्पृशन्तौ तपनीयपीठम्
R.*
 18.41
तपनीयोज्ज्वलसङ्गताङ्गदाभ्याम् Bu. Ch.5.5. (Also तपनीयकम् in this sense.).
Apte 1890
English
तपनीय a. 1 To be heated.
2 To be suffered or practised (as a penance).
यं Gold
especially gold purified with fire
तपनीयाशोकः M. 3
तपनीयोपानद्युगलमार्यः प्रसादीकरोतु Mv. 4
असंस्पृशंतौ तपनीयपीठं R. 18. 41. (Also तपनीयकं in this sense.)
Monier Williams Cologne
English
तपनीय
mfn.
 to be heated,
W.
to be suffered (as self-mortification),
W.
तपनीय
m.
 a sort of rice,
Car.
 i, 27
तपनीय
n.
 gold purified with fire,
MBh.
 iv, vi
R.
 vi
Ragh.
&c.
Monier Williams 1872
English
तपनीय, अस्, आ, अम्, to be heated
to be suffered
or practised as penance
(अम्), n. gold purified with
fire, gold in general
a sort of rice.
—तपनीय-
मय, अस्, ई, अम्, consisting of purified gold, golden.
Macdonell
English
तपनीय tap-anīya,
m.
 kind of rice
n.
 purified 🞄gold: -upala,
m.
 sun-stone.
Apte Hindi
Hindi
तपनीयम्
नपुं*
 - तप्+अनीयर्
"सोना, विशेषतःवह जो आग में तपाया जा चुका है"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
तपनीय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುವರ್ಣ /ಚಿನ್ನ
निष्पत्तिः - > तप (सन्तापे)- "अनीयर्" (३-१-९६)
व्युत्पत्तिः - > तप्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "तस्मादधः किञ्चिदिवावतीर्णवसंस्पृशन्तौ तपनीयपीठम्"
उल्लेखाः - > रघु० १८-४१
तपनीय
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದತೂರಿ ಗಿಡ
तपनीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಾಖವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ /ಬಿಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ
तपनीय
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಾಯಿಸಬೇಕಾದ /ಬಿಸಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ
निष्पत्तिः - > तप (सन्तापे)- कर्मादौ "अनीयर्"
L R Vaidya
English
tapanIya {% n. %} Gold, especially gold purified with fire, असंस्पृशंतौ तपनीयपीठम् R.xviii.41.
Kridanta Forms
Sanskrit
तप् (त॒पँ꣡ सन्तापे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = तपनम्
अनीयर् = तपनीयः - तपनीया
ण्वुल् = तापकः - तापिका
तुमुँन् = तप्तुम्
तव्य = तप्तव्यः - तप्तव्या
तृच् = तप्ता - तप्त्री
क्त्वा = तप्त्वा
ल्यप् = प्रतप्य
क्तवतुँ = तप्तवान् - तप्तवती
क्त = तप्तः - तप्ता
शतृँ = तपन् - तपन्ती
तप् (त॒पँ॒ दाहे ऐश्वेर्ये वा - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = तपनम्
अनीयर् = तपनीयः - तपनीया
ण्वुल् = तापकः - तापिका
तुमुँन् = तप्तुम्
तव्य = तप्तव्यः - तप्तव्या
तृच् = तप्ता - तप्त्री
क्त्वा = तप्त्वा
ल्यप् = प्रतप्य
क्तवतुँ = तप्तवान् - तप्तवती
क्त = तप्तः - तप्ता
शानच् = तप्यमानः - तप्यमाना
तप् (त꣡पँ꣡ दाहे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = तापनम् / तपनम्
अनीयर् = तापनीयः / तपनीयः - तापनीया / तपनीया
ण्वुल् = तापकः - तापिका
तुमुँन् = तापयितुम् / तपितुम्
तव्य = तापयितव्यः / तपितव्यः - तापयितव्या / तपितव्या
तृच् = तापयिता / तपिता - तापयित्री / तपित्री
क्त्वा = तापयित्वा / तपित्वा
ल्यप् = प्रताप्य / प्रतप्य
क्तवतुँ = तापितवान् / तपितवान् - तापितवती / तपितवती
क्त = तापितः / तपितः - तापिता / तपिता
शतृँ = तापयन् / तपन् - तापयन्ती / तपन्ती
शानच् = तापयमानः / तपमानः - तापयमाना / तपमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
तपनीय n. °Goldschmuck, Kaut. 87, 10 etc.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
-wordlist-
रूप्य (क्ली), कलधौत (क्ली), तार (क्ली), रजत (क्ली), श्वेत (क्ली), दुर्वर्णक (क्ली), खर्जूर (क्ली), हिमांश्वाह्वय (क्ली), हंसाह्वय (क्ली), कुमुदाह्वय (क्ली), सुवर्ण (पुंक्ली), स्वर्ण (पुंक्ली), हेमन् (क्ली), हेम (पुंक्ली), हिरण्य (पुंक्ली), हाटक (पुंक्ली), वसु (क्ली), अष्टापद (पुंक्ली), काञ्चन (क्ली), कल्याण (क्ली), कनक (क्ली), महारजन (क्ली), रै (पुंस्त्री), गाङ्गेय (क्ली), रुक्मन् (क्ली), कलधौत (क्ली), लोहोत्तम (क्ली), वह्निबीज (क्ली), गारुड (क्ली), गैरिक (क्ली), जातरूप (क्ली), तपनीय (क्ली), चामीकर (क्ली), चन्द्र (पुंक्ली), भर्मन् (क्ली), अर्जुन (क्ली), निष्क (क्ली), कार्तस्वर (क्ली), कर्बुर (क्ली), जाम्बूनद (क्ली), शातकुम्भ (क्ली), रजत (क्ली), भूरि (क्ली), भूत्तम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
हेमन्
हेमन्, स्वर्ण, जातरूप, सुवर्ण, भर्मन्, रुक्म, हाटक, शातकुम्भ, गाङ्गेय, गैरिक, भूरि, चन्द्र, रै, कल्याण, निष्क, अष्टापद, जाम्बूनद, हिरण्य, कनक, महारजत, काञ्चन, कार्तस्वर, चामीकर, कर्बुर, तपनीय
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,
भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।
गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,
राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।
कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
verse 2.1.1.173
page 0022
नाममाला
Sanskrit
हेमन्, अष्टापद, स्वर्ण, कनक, अर्जुन, काञ्चन, सुवर्ण, हिरण्य, भर्म, जातरूप, हाटक, तपनीय, कलाधौत, कार्तस्वर, शिलोद्भव
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।
सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
तपनीयं कलाधौतं कार्तस्वरशिलोद्भवम् ।
verse 0.1.1.93
page 0047
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तपनीयं,
क्ली,
 (तप + अनीयर् । वह्नौ शोधनीय-परीक्षणीयत्वादस्य तथात्वम् ।) स्वर्णम् । इत्य-मरः । २ । ९ । ९४ ॥
(यथा, रघुः । १८ । ४१ ।“तस्मादधः किञ्चिदिवावतीर्णा-वसंस्पृशन्तौ तपनीयपीठम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
तपनीय
न०
 तप--अनीयर् । १ स्वर्णे कनकधुस्तूरे च अमरः ।“भव्यानि तु तपनीयसंक्रमस्य” माघः । “असंस्पृशन्तौतप्रनीयपीठम्” रघुः । स्वार्थे क । तपनीयक सुवर्णे राजनि० ।
Capeller
German
तपनीय
m.
 Art Reis
(geläutertes) Gold.
Stchoupak
French
तपनीय-
nt. or affiné au feu
-मय- -ई- a. en or.