तथागत (tathAgata)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishतथागत - tathAgata - - being in such a state or condition
तथागत - tathAgata - - gautama buddha
तथागत - tathAgata - - he who comes and goes in the same way
तथागत - tathAgata - - of such a quality or nature
तथागत - tathAgata - - Buddhist
Monier Williams Cologne
EnglishMacdonell
Englishतथागत tathā-gata, pp. faring or behaving 🞄thus, so conditioned, such
a Buddha
a 🞄Buddhist
-guṇa, having such virtues
🞄-tva, the being such, true state, real nature
🞄-bhavitavya-tā, necessity of such a result
🞄-bhāvin, destined to become such
-bhūta, 🞄pp. being such, — in such a plight or condition
🞄-mukha, facing the same way.
Apte Hindi
Hindiतथागत
वि* तथा-गत -
ऐसी स्थिति या दशा में होने वाला
तथागत
वि* तथा-गत -
इस गुण का
तथागतः
तथा-गतः -
बुद्ध
तथागतः
तथा-गतः -
जिन
Shabdartha Kaustubha
Kannadaतथागत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬುದ್ಧದೇವ
व्युत्पत्तिः - > तथा सत्यं गतं ज्ञानं यस्य
प्रयोगाः - > "काले मितं तथ्यमुदर्कपथ्यं तथागतस्येव जनः सचेताः"
उल्लेखाः - > माघ० २०-८१
तथागत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆ ರೀತಿಯಾಗಿರುವ /ಆ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುವ
प्रयोगाः - > "नलं दृष्ट्वा तथागतम्" । "तथागतायां परिहासपूर्वं सख्यां सखी वेत्रभृदावभाषे" ।
उल्लेखाः - > भा० वन०, रघु० ६-८२
L R Vaidya
EnglishEdgerton Buddhist Hybrid
Englishtathāgata (= Pali id.) = Buddha: Mvy 〔3〕 = Tib. de bzhin gśegs pa, thus gone or come (could = gata or āgata
both theories are held
acc. to Jä. and Das, in Tibet today the commonly accepted interpretation is who goes, or has gone, in the same way, sc. as earlier Buddhas)
seven listed Dharmas 〔6〕 (Vipaśyin, Śikhin, Viśvabhū, Krakucchanda, Kanakamuni, Kāśyapa, Śākyamuni)
Vipaśyin is the first ‘of 7 Tathāgatas, of whom I (Śākyamuni) am the 7th’ SP 〔201.4〕
same list, with variant forms, Mmk 〔397.11〕
Divy 〔333.3〕
and with other Buddhas, LV 〔5.15〕
〔20〕 listed Mvy 〔82—101〕, the above seven, with variants, in 87—94
passim in all texts
as adj., f. °gatī, only m.c. for tāthāgatī, of (a) Buddha(s), in list of bhūmi: dharmameghā tathāgatī Laṅk 〔318.12〕 (vs
tāth° metr. impossible
sc. bhūmiḥ
see s.v. tāthāgata).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritबुद्धस्तु सुगतो धर्मधातुस्त्रिकालविज्जिनः ।
बोधिसत्त्वो महाबोधिरार्यः शास्ता तथागतः ॥ २३२ ॥
पञ्चज्ञानो षडभिज्ञो दशार्हो दशभूमिगः ।
चतुस्त्रिंशज्जातकज्ञो दशपारमिताधरः ॥ २३३ ॥
द्वादशाक्षौ दशबलस्त्रिकायः श्रीघनाद्वयौ ।
समन्तभद्रः संगुप्तो दयाकूर्चो विनायकः ॥ २३४ ॥
मारलोकखजिद्धर्मराजो विज्ञानमातृकः ।
महामैत्रो मुनीन्द्रश्च बुद्धाः स्युः सप्त ते त्वमी ॥ २३५ ॥
विपश्यी शिखी विश्वभूः क्रकुच्छन्दश्च काञ्चनः ।
काश्यपश्च सप्तमस्तु शाक्यसिंहोऽर्कबान्धवः ॥ २३६ ॥
तथा राहुलसूः सर्वार्थसिद्धो गौतमान्वयः ।
मायाशुद्धोदनसुतो देवदत्ताप्रजश्च सः ॥ २३७ ॥
बुद्ध (पुं), सुगत (पुं), धर्मधातु (पुं), त्रिकालविद् (पुं), जिन (पुं), बोधिसत्त्व (पुं), महाबोधि (पुं), आर्य (पुं), शास्तृ (पुं), तथागत (पुं), पञ्चज्ञान (पुं), षडभिज्ञ (पुं), दशार्ह (पुं), दशभूमिग (पुं), चतुस्त्रिंशज्जातकज्ञ (पुं), दशपारमिताधर (पुं), द्वादशाक्ष (पुं), दशबल (पुं), त्रिकाय (पुं), श्रीघन (पुं), अद्वय (पुं), समन्तभद्र (पुं), सङ्गुप्त (पुं), दयाकूर्च (पुं), विनायक (पुं), मारजित् (पुं), लोकजित् (पुं), खजित् (पुं), धर्मराज (पुं), विज्ञानमातृक (पुं), महामैत्र (पुं), मुनीन्द्र (पुं), बुद्ध (पुं), विपश्यिन् (पुं), शिखिन् (पुं), विश्वभू (पुं), क्रकुच्छन्द (पुं), काञ्चन (पुं), काश्यप (पुं), शाक्यसिंह (पुं), अर्कबान्धव (पुं), राहुलसू (पुं), सर्वार्थसिद्ध (पुं), गोतमान्वय (पुं), मायासुत (पुं), शुद्धोदनसुत (पुं), देवदत्ताप्रज (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritशौद्धोदनि
शौद्धोदनि, दशबल, बुद्ध, शाक्य, तथागत, सुगत, मारजित्, अद्वयवादिन्, समन्तभद्र, जिन, सिद्धार्थ
शौद्धोदनिर्दशबलो बुद्धः शाक्यस्तथागतः सुगतः ।
मारजिदद्वयवादी समन्तभद्रो जिनश्च सिद्धार्थः ॥ ८५ ॥
verse 1.1.1.85
page 0011
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतथागतः, (यथा पुनरावृत्तिर्न भवति तथातेन प्रकारेण गतः । यद्वा, तथा सत्यं गतंज्ञानं यस्य । सुप्सुपेति समासः ।) बुद्धः ।इत्यमरः । १ । १ । १३ ॥
(यथा, सर्व्वदर्शनसंग्रहे ।“यथा गतास्ते मुनयः शिवां गतिंतथा गतिं सोऽपि गतस्तथागतः ॥
” * ॥
तथा तेन प्रकारेणागतः ।) पूर्व्वोक्तप्रकारेणा-गते, त्रि ॥
(यथा, महाभारते । ३ । ७७ । ५ ।“ततो वभूव नगरे सुमहान् हर्षजः स्वनः ।जनस्य संप्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritतथागत तथा सत्यं गतं ज्ञानं यस्य यथा न पुनरावृत्ति-र्भवति तथा तेन प्रकारेण गत इति वा तथा गतः सहसु-पेति समासः । १ बुद्धमुनौ सुगते अमरः । “यथा गतास्तेमुनयः शिवां गतिं तथागतिं सोऽपि गतस्तथागतः”सर्वद० वौद्धागमः । २ पूर्वोक्तप्रकारेण गते । “नलं दृष्ट्वातथागतम्” भा० व० ७७ अ० । “श्रियं तथागतां दृष्ट्वाज्वलन्तीमिव पाण्डवे” भा० स० १६ अ० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.