| YouTube Channel

तत्त्वम् (tattvam)

 
Apte
English
तत्त्वम् [tattvam], (Sometimes written as तत्वम्)
True state or condition, fact
वयं तत्त्वान्वेषान्मधुकर हतास्त्वं खलु कृती
Ś.*
 1. 23.
Truth, reality
न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते
Bg.*
 9.24.
True or essential nature
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम्
Bg.*
 18.1
3.28
Ms.*
 1.3
3.96
5.42.
The real nature of the human soul or the material world as being identical with the Supreme Spirit pervading the universe.
A true or first principle.
An element, a primary substance
तत्त्वान्य- बुद्धाः प्रतनूनि येन, ध्यानं नृपस्तच्छिवमित्यवादीत्
Bk.*
 1.18.
The mind.
Sum and substance.
Slow time in music.
An element or elementary property.
The Supreme Being.
A kind of dance.
The three qualities or constituents of every thing in nature (सत्त्व, रजस् and तमस्).
The body
तत्त्वाभेदेन यच्छास्त्रं तत्कार्यं नान्यथाविधम्
Mb.
 * 12.267.9.
Comp.
 -अभियोगः a positive charge or declaration. -अभ्यासः The study of the reality
एवं तत्त्वाभ्यासात् Sān.
K.*
 64. -अर्थः truth, reality, the exact truth, real nature. -ज्ञ, -विद्
a.
a philosopher.
knowing the true nature of Brahman.
knowing the true nature of anything
Ms.*
 12.12.
acquainted with the true principles of science. (-ज्ञः) a Brāmaṇa.
ज्ञानम् knowledge of the truth.
a thorough knowledge of the principles of a science.
philosophy. -दर्शिन्, दृश् perceiving truth.-निकषग्रावन्
m.
 the touch-stone of truth. -न्यासः
N.
 of a ceremony performed in honour of Viṣṇu consisting in the application of mystical letters or other marks to different parts of the body while certain prayers are repeated. -भावः true being or nature
Kaṭh.6.-शुद्धिः ascertainment of truth
Ks.*
 75.194. -संख्यानम् Sāṅkhya philosophy
तत्त्वसंख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वानजः स्वराट्
Bhāg.*
 3.24.1.
Apte Hindi
Hindi
तत्त्वम्
नपुं*
 - "तन्+क्विप्, तुक्, पृषो*तत्+त्व"
वास्तविक स्थिति या दशा
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
तथ्य
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
यथार्थ या मूलप्रकृति
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
मानव आत्मा की वास्तविक प्रकृति या विश्वव्यापी परमात्मा के समनुरूप विराट् सृष्टि या भौतिक संसार
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
प्रथम या यथार्थ सिद्धान्त
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
मूलतत्त्व या प्रकृति
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
मन
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
सूर्य
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
"वाद्य का भेद विशेष, विलम्बित"
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
एक प्रकार का नृत्य
तत्त्वम्
नपुं*
 - -
शरीर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सिद्धान्तः, राद्धान्तः, तत्त्वम्, मूलतत्त्वम्
noun
ऋष्यादीनां सम्मतः उपदेशः।
"शंकराचार्यस्य अद्वैतसिद्धान्तं सर्वे न स्वीकुर्वन्ति।"
Synonyms:
 तत्त्वम्
noun
अल्पाक्षरैः कथितं तत् वचनं यस्मात् गूढार्थः ज्ञायते।
"आचार्यात् मया जीवनस्य तत्त्वं ज्ञातम्।"
Synonyms:
 सारम्, तत्त्वम्, सारः
noun
कस्यापि मुख्यः भागः गुणो वा।
"अस्य अध्यायस्य सारं सत्यं वद इति अस्ति।"
Synonyms:
 सिद्धान्तः, तत्त्वम्, मतम्
noun
व्यवहारादिविषयकः विहितः नियमः।
"सिद्धान्तः पालनीयः।"
Synonyms:
 सत्यम्, तथ्यम्, ऋतम्, सम्यक्, अवितथम्, तत्त्वम्, तत्त्वार्थम्, यथार्थवचमन्, याथार्थ्यम्, सत्त्वम्, सत्ता, परमार्थः, पूतम्
noun
तद् वचनम् यद् यथार्थम् न्यायसङ्गतम् धर्मसङ्गतं च
"सत्यस्य रक्षणाय तैः स्वस्य प्राणाः अर्पिताः। / वरं कूपशताद्वापी वरं वापीशतात् क्रतुः वरं क्रतुशतात् पुत्रः सत्यं पुत्रशतात् किल।"
Synonyms:
 तत्त्वम्
noun
एकं वाद्यम् ।
"तत्त्वस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"