तण्डुलीय (taNDulIya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams 1872
EnglishShabdartha Kaustubha
Kannadaतण्डुलीय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಲುಕೀರೆ
तण्डुलीय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯಿವಿಳಂಗ
निष्पत्तिः - > "छः" (५-१-५)
व्युत्पत्तिः - > तण्डुलाय हितः
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritतण्डुलीयस्तण्डुलेरो मेघनादोऽल्पमारिषः ॥ ११८४ ॥
तण्डुलीय (पुं), तण्डुलेर (पुं), मेघनाद (पुं), अल्पमारिष (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritतण्डुलीयः, (तण्डुलाय हितः । तण्डुल +“विभाषा हविरपूपादिभ्यः ।” ५ । १ । ४ ।इति छः ।) पत्रशाकविशेषः । क्षुदियानटियाइति चाँपानटिया इति च वङ्गभाषा । चवराइइति अल्पमरुषा इति च हिन्दी भाषा । तत्-पर्य्यायः । अल्पमारिषः २ । इत्यमरः । २ । ४ ।१३६ ॥
तण्डुलीकः ३ तण्डुलः ४ । इति शब्द-रत्नावली ॥
भण्डीरः ५ तण्डली ६ तण्डुलीयकः७ ग्रन्थिलः ८ बहुवीर्य्यः ९ मेघनादः १० घन-स्वनः ११ सुशाकः १२ पथ्यशाकः १३ स्फूर्जथुः १४स्वनिताह्वयः १५ वीरः १६ तण्डुलनामा १७ ।अस्य गुणाः । शिशिरत्वम् । मधुरत्वम् । विष-पित्तदाहभ्रमनाशित्वम् । रुचिकारित्वम् । दीप-नत्वम् । पथ्यत्वञ्च । तद्दलगुणाः । हिमत्वम् ।अर्शःपित्तरक्तविषकासविनाशित्वम् । ग्राहक-त्वम् । मधुरत्वम् । विपाके दाहशोषशमनत्वम् ।रुचिदातृत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
विड-ङ्गम् । ताप्यम् । इति मेदिनी । ये, ११९ ॥
अस्य पर्य्यायगुणाः ।“तण्डुलीयो मेघनादः काण्डेरस्तण्डुलेरकः ।भण्डीरस्तण्डुलीवीजो विषघ्नश्चाल्पमारिषः ॥
तण्डुलीयो लघुः शीतो रूक्षः पित्तकफास्रजित् ।सृष्टमूत्रमलो रुच्यो दीपनो विषहारकः ॥
”तद्भेदः । जलतण्डुलीयं शास्त्रे कञ्चटमिति प्रसिद्धम् ।“पानीयतण्डुलीयन्तु कञ्चटं समुदाहृतम् ।कञ्चटं तिक्तकं रक्तपित्तानिलहरं लघु ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritतण्डुलीय तण्डुलाय तद्भक्षणाय हितं छ । (क्षुद्रनटे)(चाँपानटे) १ शाकभेदे २ विडङ्गे च । स्वार्थे क ।तण्डुलीयक उक्तशाके अमरः ।“तण्डुलीयो मेघनादः केन्दरन्तण्डुलेरकः । भाण्डी-रस्तण्डुलीवीजो विषघ्नश्चाल्पमारिषः । तण्डुलीयोलघुः शीतो रूक्षः पित्तकफास्रजित् । सृष्टमूत्रमलोरुच्यो दीपनो विषहारकः” । तद्भेदः जलतण्डुलीयंशास्त्रे कञ्चटमिति प्रसिद्धम् । पानीयतण्डुलीयोयस्तत्कञ्चटमुदाहृतम् । कञ्चटं तिक्तकं रक्तपित्तानिलहरं लघु” भावप्र० स्वार्थे के कापि अत इत्त्वम् ।तण्डुलीयिका विडङ्गे स्त्री राजनि० । तण्डुलीवीजो-ऽप्युक्तशाके भावप्र० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.