| YouTube Channel

तक्षकः (takSakaH)

 
Apte
English
तक्षकः [takṣakḥ], [तक्ष् ण्वुल्]
A carpenter, wood-cutter (whether by caste or profession).
The chief actor in the prelude of a drama (i. e. the सूत्रधार).
N.
 of the architect of the gods.
N.
 of one of the principal Nāgas or serpents of the Pātāla, son of Kaśyapa and Kadru (saved at the intercession of the sage Āstika from being burnt down in the serpent-sacrifice performed by king Janamejaya, in which many others of his race were burnt down to ashes).
Apte 1890
English
तक्षकः [तक्ष् ण्वुल्] 1 A carpenter, wood-cutter (whether by caste or profession).
2 The chief actor in the prelude of a drama (i. e. the सूत्रधार).
3 N. of the architect of the gods.
4 N. of one of the principal Nāgas or serpents of the Pātāla, son of Kaśyapa and Kadru
(saved at the intercession of the sage Āstīka from being burnt down in the serpent-sacrifice performed by king Janamejaya, in which many others of his race were burnt down to ashes).
Hindi
Hindi
बढ़ई (पु)
Apte Hindi
Hindi
तक्षकः
पुं*
 - तक्ष्+ण्वुल्
"बढ़ई, लकड़ी का काम करने वाला"
तक्षकः
पुं*
 - तक्ष्+ण्वुल्
सूत्रधार
तक्षकः
पुं*
 - तक्ष्+ण्वुल्
"देवताओं का वास्तुकार, विश्वकर्मा"
तक्षकः
पुं*
 - तक्ष्+ण्वुल्
पाताल के मुख्य नागों अर्थात् सर्पों में से एक
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तक्षकः
noun
सः नागः यः राज्ञे परिक्षिताय दष्टः।
"अगस्त्य-ऋषिणा तक्षकस्य प्राणाः रक्षिताः इति मन्यते।"
Synonyms:
 तक्षकः, तक्षा, सूत्रधारः, त्वष्टा, काष्ठतक्षकः, तष्टा, स्थपतिः
noun
यः काष्ठात् नैकानि वस्तूनि निर्माति।
"कुशलेन तक्षकेण एतद् द्वारं निर्मितम्।"
Synonyms:
 विश्वकर्मा, त्वष्टा, सुधन्वा, रूपपति, रूपकृत्, इन्द्रद्रोही, कारुः, तक्षकः, भौमनः, प्रजापतिः, रूपकर्ता, मतीश्वरः
noun
शिल्पशास्त्रस्य आविष्कर्ता तथा च प्रथमः आचार्यः।
"विश्वकर्मा देवतानां शिल्पी आसीत्।"
Synonyms:
 तक्षकः
noun
प्रसेनजितः पुत्रः ।
"तक्षकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 तक्षकः
noun
एकः वृक्षः ।
"तक्षकस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Tamil
Tamil
தக்ஷக: : தச்சன், விஸ்வகர்மா, தக்ஷகன் என்னும் பாம்பு.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
तक्षकः,
पुं,
 (तक्षतीति । तक्ष + ण्वुल् ।)पातालस्थाष्टनागान्तर्गतनागविशेषः । स कश्य-पात् कद्रुगर्भे जातः इन्द्रसखः । अस्य वासःखाण्डववने आसीत् । अयं परीक्षितं दष्टवान् ।इति श्रीभागवतम् ॥
(अयं हि क्षपणकरूपधारीउतङ्कस्य मुनेर्गुरुदक्षिणार्थमानीते कुण्डलेऽपहृत्य नागलोकं गतवान् । यथा, महा-भारते । १ । ३ । १२७ ।“तस्य तंक्षको दृढमासन्नः स तं जग्राह । गृहीत-मात्रः स तद्रूपं विहाय तक्षकस्वरूपं कृत्वासहसा घरण्यां विवृतं महाविलं प्रविवेश ॥
तक्ष तनूकरणे + “क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः ।” उणां ।२ । ३२ । इति क्वुन् ।) त्वष्टा । इत्यमरः ।३ । ३ । ४ ॥
विश्वकर्म्मा । इति शब्दरत्नावली ॥
द्रुमभेदः । इति हेमचन्द्रः ॥
सूत्रधारः । इत्य-मरटीकासारसुन्दरी ॥
(स्वनामख्यातः प्रसेन-जित्-पुत्त्रः । यथा, भागवते । ९ । १२ । ८ ।“ततः प्रसेनजित् तस्मात् तक्षको भविता पुनः ॥
”छेदके, त्रि । यथा, रामायणे । २ । ८० । २ ।“तथा वर्द्धकयश्चैव मार्गिणो वृक्षतक्षकाः ॥
”)