णील (NIla)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 णील r. 1st cl. (नीलति प्रणीलति)
	 1. To be blue.
	 2. To make or dye blue.

Wilson

English

 णील r. 1st cl. (नीलति प्रणीलति)
1 To be blue.
2 To make or dye blue.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  नील्
मूलधातुः:
   णील
धात्वर्थः:
  वर्णे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  नीलति

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

धातुप्रदीपः

Sanskrit

णीलँ णील वर्णे 
- नीलति । प्रणीलति । नीलम् । नीलात् । प्राण्योषध्योः (4/4/42 वा) इति ङीष्-नीली धेनुः,  नीली ओषधिः । वा संज्ञायाम् (4/1/42 वा) नीला नीली वा दासी  ।। 522 ।।

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 णील,  वर्णे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सकं च-सेट् ।) वर्ण इह कृष्णवर्णीभावस्तत्-करणञ्च । नीलति पत्रं तमालस्य । नीलतिसूत्रं तन्त्रवायः । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 णील नीलताकरणे भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । नीलति प्रणी-लति अनीलीत् । निनील

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

णीलँ णील वर्णे
- (अर्थविवरणम्) वर्णोपलक्षितायां क्रियायाम् 
यथा-श्वेतं नीलति मरकतकान्त्या  प्रणीलति  नीलम्,  नीली,  नीलः,  नीलङ्गुः क्रिमिः  512

धातुवृत्तिः

Sanskrit

णीलँ णील (अर्थः)  वर्णे
(नीलति प्रणीलति निमील नीलिता इत्यादि नीलः) इगुपधलक्षणः कः (नीली) औषधिर्वडवा च "जानद'' इत्यत्र [नीलादोषधौ प्राणिनिच ] इति ङीष् अन्यत्र नीला शटी जानपदाभावे च संज्ञयां वेति वचनात्संज्ञायां (नीलि नीला ) इत्युभयं भवति नील्या रक्तं वस्त्रं (नीली "तेन रक्तं रागात्'' रज्यतेऽनेनेति रागः,  शुक्लस्य वर्णान्तरापादनमिह रञ्जेर्धर्म इति वृत्तिः रागवचनातृतीयान्ताद्रक्तार्थे यथाविहितं प्रत्यय इत्यणि प्राप्ते [नील्या अन्यक्तव्यः ] इत्यन् णिल गतौ इति इस्वोपधस्तुदादौ 516

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“णील वर्णे”@} 2 ‘वर्णे = वर्णोपलक्षितायां क्रियायाम्। 
 यथा-- ‘श्वेतं नीलति मरकतकान्त्या’। 
 इति क्षीरस्वामी। 
 नीलकः-लिका,  नीलकः-लिका,  निनीलिषकः-षिका,  नेनीलकः-लिका
   प्रणीलिता,  नीलः 3 नीली-नीला,  इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिक- कीलतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (६८१)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-५२२। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  [[४। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्यये नीलः इति भवति। स्त्रियाम्,  ‘जानपदकुण्डगोणस्थलभाजनागकालनील--’ (४-१-४२) इत्यनेन प्राणिनि ओषधि- विशेषे च वाच्ये अनाच्छादने विहितोऽपि ङीष्,  ‘नीलादोषधौ प्राणिनि च’ (वा। ४-१-४२) इति वचनात् भवति। अन्यत्र नीला = शाटी। नील्या रक्तेति यावत्।]]
 04 =>
  (१९५)

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.