| YouTube Channel

झषोदरी (jhaSodarI)

 
शब्दसागरः
English
झषोदरी
f.
 (-री) An epithet of Satyabati the mother of the poet VYASA.
E.
 झष a fish, and उदर the belly: born from the belly of a fish.
Yates
English
झषो_दरी (री) 3.
f.
 A proper name,
the mother of the poet
Vyāsa.
Wilson
English
झषोदरी
f.
 (-री) A proper name, the mother of the poet VYĀSA.
E.
 झष a fish, and उदर the belly: born from the belly of a fish.
Monier Williams Cologne
English
झषोदरी
f.
N.
 of Vyāsa's mother Satyavatī,
L.
Apte Hindi
Hindi
झषोदरी
स्त्री*
 झषः-उदरी -
व्यास की माता सत्यवती का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
झषोदरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸತ್ಯವತಿ /ಮತ್ಸ್ಯಗಂಧೆ /ವ್ಯಾಸಮಹರ್ಷಿಯ ತಾಯಿ
निष्पत्तिः - > "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > झषस्य उदरं जन्मस्थानतयास्त्यस्य
L R Vaidya
English
Jaza-udarI {% f. %} an epithet of Satyavatī, mother of Vyāsa.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
झषोदरी, स्त्रो, (झषो मत्स्य एव उदरं उत्-पत्तिस्थानमस्याः । झषस्य उदरं उत्पत्तिस्थान-तयास्त्यस्याः इति अर्शआदिभ्योऽजित्येके ।)व्यासमाता । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
झषोदरी स्त्री झषस्योदरं जन्मस्थानतयास्त्यस्था अच् गौरा०ङीष् । मत्स्यगन्धायां व्यासमातरि सत्यवत्याम् त्रि-काण्डशेषः । सा च उपरिचरनृपस्य शुक्रेण ब्रह्मणःशापेन मत्स्ययोनिमाप्तायामद्रिकायाष्सरोभेदस्य गर्भा-ज्जाता तत्कथा भा० आ० ६३ अ० ।“मत्प्रियार्थमिदं सौम्य! शुक्रं मष गृहं नय । गिरि-कायाः प्रयच्छाशु तस्या ह्यार्त्तवमद्य वै” । “गृहीत्वा तुतदा श्येनस्तूर्णमुत्पत्य वेगवान् । जवं परममास्थायंप्रदद्राव विहङ्कमः । तमपश्यदथायान्तं श्येनं श्येनस्त-थापरः । अभ्यद्रवच्च तं सद्यो दृष्ट्वैवामिषशङ्कया । तुण्ड-थुद्धमथाकाशे तावुभौ संप्रचक्रतुः । युध्यतोरपतद्रेतस्तच्चापि यमुनाम्भसि । तत्राद्रिकेति विख्याता ब्रह्मशापा-द्वराप्सराः । मीनभावमनुप्राप्ता बभूब यमुनाचरी ।श्येनपादपरिभ्वष्टं तद्वीर्य्यमथ वासवम् । जग्राह तर-सोत्पत्य साद्रिका मत्स्यरूपिणी । कदाचिदथ मत्सीं तांबबन्धुर्म्मत्स्यजीविनः । मासे च दशमे प्राप्ते तदाभरतसत्तम! । उज्जह्रुरुदरात्तस्याः स्त्रीं पुमांसञ्च मा-नुषौ । आश्चर्य्यभूतं तज्ज्ञात्वा राज्ञेऽथ प्रत्यवेदयन् ।काये मत्स्या इमौ राजन्! संभूतौ मानुषाविति । तयोःपुमांसं जग्राह राजोपरिचरस्तदा । स मत्स्यो नामराजासीद्धार्म्मिकः सत्यसङ्गरः । साष्सरा मुक्तशापा चक्षणेन समपद्यत । पुरोक्ता सा भगवता तिर्यग्योनिगताशुभे! । मानुषौ जनयित्वा त्वं शापमोक्षमवाप्स्यसि ।ततः सा जनयित्वा तौ विशस्ता मत्स्यघातिना । सन्त्यज्यमत्स्यरूपं तत् दिव्यरूपमवाप्य च । सिद्धर्षिचारणपथंजगामाथ वराप्सराः । या कन्या दुहिता तस्या मत्-स्या मत्स्यसगन्धिनी । राज्ञा दत्ता च दाशाय कन्ये-यन्ते भवत्विति । रूपसत्त्वसमायुक्ता सर्वैः समुदितागुणैः । सा तु सत्यवतो नाम मत्स्यधात्यभिसंश्रयात् ।आसीत् सा मत्स्यगन्धिव किञ्चित्कालं शुचिस्मिता” ।