| YouTube Channel

ज्ञाति (jJAti)

 
शब्दसागरः
English
ज्ञाति
m.
 (-तिः)
1. A father.
2. A kinsman in general.
3. A distant kins-
man, one who does not participate in the oblations of food or water
offered to deceased ancestors.
E.
 ज्ञा to know, affix कर्त्तरि करणे वा
क्तिच्
who is known, an acquaintance.
Capeller Eng
English
ज्ञाति॑
m.
 near relation, kinsman.
Yates
English
ज्ञाति (तिः) 2.
m.
 A father
a kins-
man
a distant kinsman.
Spoken Sanskrit
English
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - kinsman
बान्धव - bAndhava -
m.
 - kinsman
बन्धु - bandhu -
m.
 - kinsman
सम्बन्धिन् - sambandhin -
m.
 - kinsman
सजात - sajAta -
m.
 - kinsman
नाहुष - nAhuSa -
m.
 - kinsman
दायाद - dAyAda -
m.
 - kinsman
उदकद - udakada -
m.
 - kinsman
कुलिक - kulika -
m.
 - kinsman
जन्तु - jantu -
m.
 - kinsman
दायक - dAyaka -
m.
 - kinsman
बन्धुजन - bandhujana -
m.
 - kinsman
सजन - sajana -
m.
 - kinsman
सालोहित - sAlohita -
m.
 - kinsman
सम्बन्ध - sambandha -
m.
 - kinsman
सम्बन्धि - sambandhi -
m.
 - kinsman
सम्बन्धु - sambandhu -
m.
 - kinsman
स्वजन - svajana -
m.
 - kinsman
स्वज्ञाति - svajJAti -
m.
 - kinsman
स्वक - svaka -
m.
 - kinsman
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - paternalrelation
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - kinsman
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - relation
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - intimately acquainted
ज्ञाति - jJAti -
m.
 - near relation
ज्ञाति jJAti
m.
 intimately acquainted
समवेतत्व samavetatva
n.
 state of being intimately related or connected
Wilson
English
ज्ञाति
m.
 (-तिः)
1 A father.
2 A kinsman in general.
3 A distant kinsman, one who does not participate in the oblations of food or
water offered to deceased ancestors.
E.
 ज्ञा to know, affix क्तिन्
who is known, an acquaintance.
Apte
English
ज्ञातिः [jñātiḥ], [ज्ञा-क्तिच्]
A paternal relation, a father, brother
&c.
agnate relatives collectively.
A kinsman or kindred in general.
A distant kinsman who is not entitled to the oblations offered to deceased ancestors.
A father.
Comp.
 -कर्मन्
n.
 , -कार्यम् the duty of a kinsman. -चेलम् A low-born person
विभिन्न- कर्माशयवाक् कुले नो मा ज्ञातिचेलं भुवि कस्यचिद् भूत् ।
Bk.*
 12.78.-प्रायः A meal for kinsmen (Mar. जातिभोजन)
प्रक्षाल्य हस्ता- वाचम्य ज्ञातिप्रायं प्रकल्पयेत्
Ms.*
 3.264. -भावः kin, relationship. -भेदः dissension among relatives. -विद्
a.
 one who has or makes near relatives.
Apte 1890
English
ज्ञातिः [ज्ञा-क्तिच्] 1 A paternal relation, a father, brother &c.
agnate relatives collectively.
2 A kinsman or kindred in general.
3 A distant kinsman who is not entitled to the oblations offered to deceased ancestors.
4 A father.
Comp.
कर्मन् n.,
कार्यं the duty of a kinsman.
भावः kin, relationship.
भेदः dissension among relatives.
विद् a. one who has or makes near relatives.
Monier Williams Cologne
English
ज्ञाति॑
m.
 ‘intimately acquainted’ (cf.
Goth.
 knōdi), a near relation (‘paternal relation’,
L.
 and Sch.
cf.
 सम्-बन्धिन्), kinsman,
RV.
AV.
 xii, 5, 44
TBr.
 i
&c.
Monier Williams 1872
English
ज्ञाति, इस्, m. a paternal relation, a kinsman in ge-
neral, a father, a brother
a distant kinsman, one
who does not participate in the oblations offered to de-
ceased ancestors
(इस्), f., N. of a woman
(according
to the Schol. ज्ञाति is a paternal, and सम्-बन्धिन् a
maternal relation
the original meaning of ज्ञाति may
be ‘intimately acquainted
’ cf. Gr. γνωτός, γνωτή
Goth. knôdi.)
—ज्ञाति-कर्मन्, अ, n. or ज्ञाति-
कार्य, अम्, n. the act or duty of a kinsman.
—ज्ञाति-
त्व, अम्, n. relationship, consanguinity.
—ज्ञाति-
द्रव्य-विनाकृत, अस्, आ, अम्, deprived of relations
and wealth.
—ज्ञाति-पुत्र, अस्, m. the son of a
relative
an epithet of Pūrṇa.
—ज्ञाति-भाव, अस्,
m. the condition of a kinsman, relationship, kin.
—ज्ञाति-भेद, अस्, m. dissension among relatives.
—ज्ञाति-मत्, आन्, अती, अत्, one who has near rela-
tions.
—ज्ञाति-मुख, अस्, आ, अम्, Ved. having the
appearance or character of a relative.
—ज्ञाति-विद्, त्,
त्, त्, one who has or makes near relations.
Macdonell
English
ज्ञाति jñā-ti,
m.
 near blood-relation
kinsman: 🞄-karman,
n.
 business of a kinsman
🞄-kārya,
n.
 kinsmanʼs duty
-tva,
n.
 consanguinity
🞄-putra,
m.
 son of a relative: -prabhuka,
a.
 of high position among relatives
-prāya,
a.
 meant specially for blood-relations
-bhāva,
m.
 relationship: -tas, ad. on the strength 🞄of his relationship
-bheda,
m.
 quarrel among 🞄kinsmen
-mat,
a.
 having near kinsmen.
Benfey
English
ज्ञाति ज्ञाति, i. e. जन् + आ + ती,
m.
 A
paternal relation, Man. 2, 132.
--
Comp.
अ-,
m.
 one who is not a paternal kins-
man, Man. 5, 103.
निस्-,
adj.
 being
without kinsmen, MBh. 8, 280.
स्व-,
I.
f.
 kindred.
II.
m.
 a kinsman. -- Cf.
Goth. knôds
Lat. co-gnatus, natio
γνήσιος.
Hindi
Hindi
समुदाय (एक ही जाति के लोगों आदि)
Apte Hindi
Hindi
ज्ञातिः
पुं*
 - ज्ञा+क्तिन्
"पैतृक सम्बन्ध, पिता, भाई आदि, एक ही गोत्र के व्यक्ति"
ज्ञातिः
पुं*
 - -
"बन्धु, बान्धव"
ज्ञातिः
पुं*
 - -
पिता
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ज्ञाति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಂದೆ
ज्ञाति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಂದೆಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಾಯಾದರು
निष्पत्तिः - > ज्ञा (अवबोधने) - कर्त० "क्तिच्" (३-३-१७४) । कर० "क्तिच्" वा ।
व्युत्पत्तिः - > जानाति छिद्रं कुलस्थितिं वा । ज्ञायते अनेन वा
प्रयोगाः - > "ज्ञातिभ्यो द्रविणं दत्वा कन्यायै चैव शक्तितः । कन्याप्रदानं स्वाच्छन्द्यात् आसुरो धर्म उच्यते ॥" "ज्ञातिसम्बन्धिभिस्त्वेते त्यक्तव्याः कृतलक्षणाः । निर्दया निर्नमस्काराः तन्मनोरनुशासनम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ३-३१, मनु० ९-२३९
ज्ञाति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧು /ನೆಂಟ /ಸಂಬಂಧಿ
प्रयोगाः - > "ज्ञातीन् विटान् स्वभुजविक्रमलब्धवर्नान् राजापमानकुपितांश्च नरेन्द्रमुख्यान् । उत्तेजयामि सुहृदः परिमोक्षणाय यौगन्धरायण इवोदयनस्य राज्ञः"
उल्लेखाः - > मृच्छ० ४-२६
विस्तारः - > "स्युर्ज्ञातयः सगोत्राश्च सपिण्डास्तु सनाभयः । स्वजनो बान्धवो बन्धुः" - वैज० । "सगोत्रबान्धवज्ञातिबन्धुस्वस्वजनाः समाः" - अम० ।
L R Vaidya
English
jYAti {% m. %} 1. A father
2. the agnatic relatives (collectively).
Bopp
Latin
ज्ञाति m. (r. ज्ञा s. ति) cognatus, propinquus (*) H. 1. 39.
41. N. 9. 35. 16. 37. (Goth. knô-ds, Th. knô-di f., genus.)
(*) Wils.: A distant Kinsman, one who does not par-
ticipate in the oblations of food or water offered to de-
ceased ancestors.
Lanman
English
jñātí, m. kinsman
relative. [√jan: cf.
κασί-γνητος, ‘brother-born.’]
Sanskrit Tibetan
Tibetan
nye du
१) कुदुम्ब २) ज्ञाति ३) ज्ञातृ ४) बन्धु ५) बान्धव
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भ्राता च भगिनी चापि भ्रातरावथ बान्धवः ।
स्वो ज्ञातिः स्वजनो बन्धुः सगोत्रश्च निजः पुनः ॥ ५६१ ॥
आत्मीयः स्वः स्वकीयश्च सपिण्डास्तु सनाभयः ।
-wordlist-
भ्रातरौ (पुंद्वि), बान्धव (पुं), स्व (पुं), ज्ञाति (पुं), स्वजन (पुं), बन्धु (पुं), सगोत्र (पुं), निज (पुं), आत्मीय (पुं), स्व (पुं), स्वकीय (पुं), सपिण्ड (पुं), सनाभि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आत्मीय
आत्मीय, स्वजन, बन्धु, आप्त, ज्ञाति, बान्धव, सनाभि, सपिण्ड, सगोत्र
आत्मीयः स्वजनो बन्धुराप्तो ज्ञातिश्च बान्धवः ।
सनाभयः सपिण्डाश्च सगोत्राश्च समाः स्मृताः ॥ ५०९ ॥
verse 2.1.1.509
page 0058
Vedic Reference
English
Jñāti (masc.), a word which originally seems to have meant
‘acquaintance, ’^1 denotes in the Rigveda^2 and later^3 a ‘relation, ’
apparently one who was connected by blood on the father's
side, though the passages do not necessarily require the
limitation. But this sense follows naturally enough from the
patriarchal basis of Vedic society.^4
1) Being in all probability derived
from jñā, ‘know, ’ not from jan, ‘beget, ’
as would at first sight seem more likely
on account of the sense. Cf. the
St. Petersburg Dictionary, s.v.
2) vii. 55, 5, seems to refer to the
members of the joint family sleeping
in the paternal house
x. 66, 14
85,
28 (the kinsmen of the bride are
meant)
117, 9 (perhaps ‘brother and
sister’ are meant by jñātī here, but
‘kinsfolk’ will do
of. Muir, Sanskrit
Texts, 5, 432).
3) Av. xii. 5, 44 (where Whitney in
his Translation renders the word by
‘acquaintances, ’ which seems too vague
and feeble)
Taittirīya Brāhmaṇa, i. 6,
5, 2
Satapatha Brāhmaṇa, i. 6, 4, 3
(jñātibhyāṃ vā sakhibhyāṃ, vā, ‘where
‘relations’ are contrasted with ‘friends’
or ‘companions’)
ii. 2, 2, 20
5, 2,
20
xi. 3, 3, 7, etc.
4) For the transition from the etymo-
logical meaning, cf. γνωτός, γνωτή,
which in Homer designate ‘brother’
and ‘sister’
St. Petersburg Dic-
tionary, s.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ज्ञातिः,
पुं,
 जानाति छिद्रं कुलस्थितिञ्च ज्ञातिःनाम्नीति तिक् । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
सपि-ण्डादिः । तत्पर्य्यायः । सगोत्रः २ बान्धवः ३बन्धुः ४ स्वः ५ स्वजनः ६ । इत्यमरः । २ । ६ । ३४ ॥
अंशकः ७ गन्धः ८ दायादः ९ । इति त्रिकाण्ड-शेषः ॥
सकुल्यः १० समानोदकः ११ । इतिजटाधरः ॥
स चतुर्व्विधः । सप्तमपुरुषपर्य्यन्तंसपिण्डः । ततस्त्रिपुरुषपर्य्यन्तं सकुल्यः । तत-श्चतुर्थपुरुषपर्य्यन्तं समानोदकः । जन्मनामस्मृति-पर्य्यन्तमपि समानोदकः । ततः परंगोत्रजः । इतिशुद्धितत्त्वम् ॥
एषां विशेषस्तत्तच्छब्दे द्रष्टव्यः ॥
* ॥
ज्ञातिद्रोहे दोषो यथा, ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ।“यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च ।ज्ञातिद्रोहस्य पापस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥
”(ज्ञायते विद्यतेऽस्मादिति । ज्ञा + अपादानेक्तिन् ।) पिता । इति मेदिनी । ते, २० ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ज्ञाति
पु०
 जानाति छिद्रं कुलस्थितिं वा संज्ञायां क्तिच् ।ज्ञा--कर्त्तरि करणे वा क्तिच् । १ पितरि २ पितृवंश्ये सपि-ण्डसकुल्यसमानोदकमगोत्रजरूपे एकगोत्रोत्पन्ने पितृ-व्यादौ अमरः । “ज्ञातेभेदो न नः कार्य्यः साक्षी त्वं ममनारद!” हरिवं० १२९ अ० । ज्ञातिश्च चतुर्विधः “सप्तमगुरु-षपर्प्यन्तं सपिण्डः । ततस्त्रिपुरुषपर्य्यन्तं सकुल्यः । तत-श्चतुर्थपुरुषपर्य्यन्तं समानोदकः । जन्मनामस्मृतिपर्य्यन्तमपिसमानोदकः । ततः परं सगोत्रजः । ज्ञातिद्रोहे दोष्रोयथा “यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यादिकानिच । ज्ञातिद्रोहस्य पापस्य कलां मार्हन्ति षोडशीम् ।“भर्वृभ्रातृपितृक्षातिश्वश्रूश्वशुरदेवरैः” । “ज्ञातिश्रैष्ठ्यंसर्वकामानाप्नोति श्रात्तदः सदा” इति च याज्ञ० । “ज्ञा-तिभ्यो द्रविणं दत्त्वा कन्यायै चैव शक्तितः” मनुः । ततःपरस्म पुत्रशबदस्य समासे नाद्युदात्तता ।
Capeller
German
ज्ञाति॑
m.
 (Bluts-) Verwandter.
Grassman
German
jñātí, m., naher Blutsverwandter, Verwandter [von jñā].
-ī́ [d.] {943, 9} (Geschwister).
-áyas {571, 5}
{892, 14} (prītā́s)
{911, 28}.
Burnouf
French
ज्ञाति ज्ञाति
m.
 (ज्ञा
sfx. ति) parent
éloigné qui ne participe point aux cérémonies faites en l'honneur
des ancêtres.
Qqf. père.
Stchoupak
French
ज्ञाति-
m.
 proche parent
-त्व- nt. parenté.
°कार्य- nt. devoir envers les parents.
°दासी-
f.
 esclave (au service de la maison).
°प्राय- a. généralement destiné aux parents.
°भाव-
m.
 parenté.