जृम्भ (jRmbha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English जृम्भ jRmbha yawning
जृम्भ jRmbha blossoming
जृम्भ jRmbha expansion
जृम्भ jRmbha stretching
जृम्भ jRmbha swelling
जृम्भ jRmbha appearance of
Wilson
EnglishApte
Englishजृम्भः [jṛmbhḥ] भा [bhā] भम् [bham], भा भम् [जृम्भ्-घञ्]
Yawning, gaping
4.29.
Opening, blossoming, expanding
कलिका- श्रयी जृम्भा प्रभवति 257
जृम्भारम्भप्रविततदलोपान्तजालप्रविष्टैः 2.7
9.16.
Expansion.
Bursting open.
A kind of bird
ततो जृम्भस्य शयने 2.35.2.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiजृम्भः
- जृम्भ्+घञ्
"जमुहाई लेना, उबासी लेना"
जृम्भम्
- -
"जमुहाई लेना, उबासी लेना"
जृम्भः
- -
"खुलना खिलना, विस्तृत होना"
जृम्भम्
- -
"खुलना खिलना, विस्तृत होना"
जृम्भः
- -
अंगड़ाई लेना
जृम्भम्
- -
अंगड़ाई लेना
Shabdartha Kaustubha
Kannadaजृम्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಕಳಿಕೆ
निष्पत्तिः - > जृभि (गात्रविनामे)- भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "पीत्वैकमनिलोच्छ्वासमुद्वेष्टन् विवृताननः । यं मुञ्चति सनेत्रास्रं स जृम्भ इति सञ्ज्ञितः ॥"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० शारीर० ४-५०
जृम्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಕಾಸ /ಅರಳುವುದು
L R Vaidya
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetankha phya
जृम्भ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritजृम्भः, पुं (जृम्भ + भावे घञ् ।) मुखादिविकाशः ।हाइ इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । जृम्भणम् २जृम्भा ३ जृम्भिका ४ । इति शब्दरत्नावली ॥
जम्भा ५ जम्भका ६ । इति राजनिर्घण्टः ॥
(अस्य लक्षणं यथा, सुश्रुते । ३ । ४ ।“निद्रार्त्तस्येव यस्येहा तस्य तन्द्रां विनिर्द्दिशेत् ।पीत्वैकमनिलोच्छासमद्वेष्टन् विवृताननः ॥
यन्मुञ्चति सनेत्रास्रं स जृम्भ इति संज्ञितः ॥
”)“जृम्भात्यर्थं समीरणात् ।” इति वैद्यकम् ॥
“क्षुदुत्पतनजृम्भेषु जीवोत्तिष्ठाङ्गुलिध्वनिः ।अवश्यमेव कर्त्तव्यश्चान्यथा तद्बधी भवेत् ॥
”इति कर्म्मलोचनम् ॥
* ॥
विकाशः । स्फारितः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, प्रबोधचन्द्रोदये । ४ । २८ । “एताश्च प्रति-मुकुललग्नमधुपावलीरणितमुखरा जृम्भारम्भ-भरविगलन्मकरन्ददुर्द्दिनाः कुसुमसुरभयः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritजृम्भ पुंन० जृभि--भावे घञ् अर्द्धर्चा० (हाइतोला) १ गात्रशेथि-ल्यापादके २ मुखविकाशकारके च व्यापारभेदे । भावे अ ।तत्रार्थे स्त्री । जृम्भा च श्रमगर्भादिजनितजाद्यकार्य्यायवाह सा० द० “आलस्यश्रमगर्भाद्यैर्जाड्यं जृम्भासितादिकृत्” तत्कारकवायुश्च देवदत्तः । “विजृम्भणे देवदत्तःशुद्धस्कटिकसन्निभः” पदार्थादर्शे योगार्णवः । “क्षुतोत्पत-नजृम्भासु जीवोत्तिष्ठाङ्गुलिध्वनिः । मुरोरपि च कर्त्तव्य-मन्यथा ब्रह्महा भवेत्” तिथित० । ३ विकाशे ४ विस्कारेच शब्दच० । “पीत्वैकं श्वासमनिलः पुनस्त्यजतिवेगवान् । आलस्यनिद्रायुक्तस्य स जृम्भ इति कथ्यते”“जृम्भात्यर्थं समीरणात् । जृम्भावेगे समुत्पन्ने शोभनेशयने नरम् । स्वापयेत् तेन नियमात् जृम्भावेगः प्रशा-म्यति । जृम्भावेगक्षयं याति कटुतैलेन मर्द्दनात् । भोज-नात् स्वादुभोज्जानां तथा ताम्बूलभक्षणात्” वैद्यकम् ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.