| YouTube Channel

जामातृ (jAmAtR)

 
शब्दसागरः
English
जामातृ
m.
 (-ता)
1. A daughter's husband, a son-in law.
2. A husband,
a lord or master.
3. A friend.
4. The sunflower, (Helianthus
annus.)
E.
 जा for जाया a wife, मा to take, तृच् Unadi
aff.
 जायां याति
मिनोति मिमीते वा निपा ।
Capeller Eng
English
जा॑मातृ
m.
 son- or brother-in-law.
Yates
English
जा-मातृ (ता) 4.
m.
 A daughter's
husband
a son-in-law
husband
friend
sun-flower.
Spoken Sanskrit
English
जामातृ - jAmAtR -
m.
 - husband
जामातृ - jAmAtR -
m.
 - oriental cashew plant [ Scindapsus officinalis Schott - Bot. ]
जामातृ - jAmAtR -
m.
 - brother-in-law
Wilson
English
जामातृ
m.
 (-ता)
1 A daughter's husband, a son-in-law.
2 A husband, a lord or master.
3 A friend.
4 The sunflower, (Helianthus annuus.)
E.
 जा for जाया a wife, मा to take, तृच् Uṇādi
aff.
Apte
English
जामातृ [jāmātṛ],
m.
 [जायां माति मिनोति मिमीते वा नि˚
cf.
Uṇ.*
 2.94]
A son-in-law
जामातृयज्ञेन वयं निरुद्धाः
U.*
 1.11
जामाता दशमो ग्रहः Subhās.
A lord, master.
The sunflower.
Comp.
 -बन्धकम् Dowry
शुल्कं घट्टादिदेये स्यात् जामातुर्बन्धके$पि च । Nm.
Apte 1890
English
जामातृ m. [जायां माति मिनोति मिमीते वा नि°
cf. Uṇ. 2. 94] 1 A sonin-law
जामातृयज्ञेन वयं निरुद्धाः U. 1. 11
जामाता दशमो ग्रहः Subhāṣ.
2 A lord, master.
3 The sunflower.
Monier Williams Cologne
English
जा॑मातृ
m.
 (जा॑-म्° ‘maker of [new] offspring’,
Nir.
 vi, 9
cf.
 याम्° and वि॑-जाम्°) a son-in-law,
RV.
 viii, 2, 20 and (Tvaṣṭṛ's son-in-law
=
 Vāyu), 26, 21
f.
Yājñ.
 i, 220
MBh.
&c.
 (acc. sg. °तारम्,
R.
pl.
 °तरस्,
Kathās.
 )
a brother-in-law,
R.
 vii, 24, 30 and 34
a husband,
L.
Scindapsus officinalis,
L.
Monier Williams 1872
English
जा-मातृ, ता, m. (‘the maker of [new] offspring, ’
or perhaps related to जामि below), a daughter's
husband, a son-in-law
a husband, a lord or master
a friend
the sunflower, Heliantus Annuus
[cf.
यामातृ
cf. also Lat. gener (?)
Gr. γάμβρος.]
—जामातृ-त्व, अम्, n. the relationship of a
daughter's husband.
Macdonell
English
जामातृ jā́-mātṛ,
m.
 [having an agnate 🞄mother, i. e. a mother-in-law], son-in-law
🞄brother-in-law (sisterʼs husband): -ka,
m.
 son-in-law
🞄-tva,
n.
 condition of a son-in-law.
Benfey
English
जामातृ जामातृ (from *जम्, cf. the
last and यामातृ, by the aff. तृ),
m.
 A
son-in-law, Rām. 1, 8, 26. -- Cf. γαμβρός
for γαμρός
Lat. gener for gem + ros.
Apte Hindi
Hindi
जामातृ
पुं*
 - जायां माति मिनोति मिमीते वा नि*
दामाद
जामातृ
पुं*
 - -
"स्वामी, मालिक"
जामातृ
पुं*
 - -
सूरजमुखी फूल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जामातृ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಳಿಯ /ಮಗಳ ಗಂಡ
निष्पत्तिः - > माङ् (माने) -"तृच्" (उ० २-९५) ।निपा० ।
व्युत्पत्तिः - > जायां मिमीते
प्रयोगाः - > "अवाप्य जामातरमादिपूरुषं जगत्प्रतीक्ष्यत्वमवाप जाम्बवान्"
उल्लेखाः - > याद० १४-६०
L R Vaidya
English
jAmAtf {% m. %} 1. A son-in-law, K.S.vii.55
2. a lord, a master
3. the sun-flower.
Bopp
Latin
जामातृ m. (ut mihi videtur, e जा pro जाया et मातृ mater,
qui uxoris matrem tanquam matrem suam ha-
bet) gener. (Lat. gener, nisi directe venit a rad. GEN,
ita ut genitorem significet, separari possit in ge-ner =
जानर uxoris (i. e. filiae) vir, correpto आ in ĕ
etiam
gr. γά-μβϱος ad जानर reduxerim, mutatâ dentali na-
sali in labialem, quam ab rem δ euphonicum, quod in
ἀνδϱός etc. videmus, transierit in μ
cf. μεσημβϱία.)
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skud po
१) जामातृ २) देवर ३) श्याल ४) श्वशुर
nyi khyim
जामातृ / भ्रामक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जन्यास्तु तस्य सुहृदो विवाहः पाणिपीडनम् ॥ ५१७ ॥
पाणिग्रहणमुद्वाह उपाद्यामयमावपि ।
दारकर्म परिणयो जामाता दुहितुः पतिः ॥ ५१८ ॥
-wordlist-
जन्य (पुं), विवाह (पुं), पाणिपीडन (क्ली), पाणिग्रहण (क्ली), उद्वाह (पुं), उपयाम (पुं), उपयम (पुं), दारकर्मन् (क्ली), परिणय (पुं), जामातृ (पुं), दुहितृपति (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
जामातृ
जामातृ, दुहितृ_पति
दुहिता तनया पुत्री जामाता दुहितुः पतिः ।
verse 2.1.1.505
page 0058
Vedic Reference
English
Jāmātṛ is a rare word denoting ‘son-in-law’ in the Rigveda, ^1
where also occurs the word Vijāmātṛ, denoting an ‘unsatis-
factory son-in-law, ’ as one who does not pay a sufficient price,
or one who, having other defects, must purchase a bride.
Friendly relations between son-in-law and father-in-law are
referred to in the Rigveda.^2
1) viii. 2, 20. Vāyu is called the
jāmātṛ of Tvaṣṭṛ in viii. 26, 21. 22.
Cf. Delbrück, Die indogermanischen Ver-
wandtschaftsnamen, 517
Pischel, Vedische
Studien, 2, 78, 79.
2) x. 28, 1. Cf. Bloomfield, Journal
of the American Oriental Society, 15,
255.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जामातृ
पु०
 जायां माति मिनोति मिमीते वा निपा० । १दुहितृपतौ, अमरः । २ सूर्य्यावर्त्ते, स्वामिनि च मेदि०उणादिषु निपातनसिद्धत्वेन तृणन्तत्वामावात् सर्वनाम-स्थाने परे न वृद्धिः । जामातरौ जामातरः इत्यादिः“ऋत्विक्स्वस्रियजामातृयाज्यश्वशुरमातुलाः” याज्ञ० ।“विष्णुं जामातरं मन्ये” ।
Grassman
German
jā́mātṛ, m., Eidam. Da auch die Form yāmātṛ in gleicher Bedeutung vorkommt, und diese auf die Wurzel yam, als deren ursprüngliche Form dyam anzusehen ist, zurückführt, dy sich aber häufig in j umwandelt, so ist unzweifelhaft auch jā́mātṛ hierauf zurückzuführen, und also der Eidam als der die Tochter mit sich verbindende aufgefasst [vgl. Ku. Zeitschr. 〔11, 14〕
〔12, 307〕]. Das griech. γαμβρό-ς (für γαμ-ρό-ς) und das lat. gener beweisen, dass jener Vorgang schon vor der Trennung dieser Sprachen stattfand, und dass, worauf auch sonst viele Spuren hinweisen, die Palatalen keineswegs so jungen Ursprungs sind, wie man gewöhnlich annimmt.
-ar [V.] tváṣṭur {646, 21} (vāyo).
-ā {622, 20} (aśrīrás iva).
-aram tváṣṭur {646, 22} (vāyúm).
Burnouf
French
जामातृ जामातृ
m.
 (? जम्
मातृ) gendre.
Qqf.
mari.
Qqf. ami.
Tournesol, helianthus annuus.
Stchoupak
French
जामातृ-
m.
 gendre, beau-frère
-त्व- nt. qualité de gendre.