| YouTube Channel

जयन्ती (jayantI)

 
Spoken Sanskrit
English
जयन्ती jayantI
adj.
 victorious [ fem. of jayanta ]
जयात्मज jayAtmaja
m.
 jaya's son
जयशब्द jayazabda
m.
 jaya repeated
जयसिंहदेव jayasiMhadeva
m.
 king jayasiMha
इन्द्रसुत indrasuta
m.
 name of jayanta
अश्वचिकित्सा azvacikitsA
f.
 work of jayadatta
दुःशला duHzalA
f.
 wife of jayadratha
जायद्रथ jAyadratha
adj.
 belonging to jayadratha
जायन्तेय jAyanteya
m.
 metronymic from jayantI
सुरथ suratha
m.
 name of a son of jayadratha
धनञ्जयविजय dhanaJjayavijaya
m.
 victory of dhanaMjaya or arjuna
दृढरथ dRDharatha
m.
 name of a son of jayadratha and father of vizvajit
जयन्ती jayantI
adj.
 victorious [ fem. of jayanta ]
जयन्ती jayantI
adj.
 victorious [ fem. of jayanta ]
इन्द्रसुत indrasuta
m.
 name of jayanta
Monier Williams Cologne
English
जयन्ती a
f.
 a flag,
L.
Sesbania aegyptiaca,
L.
barley planted at the commencement of the Daśa-harā and gathered at its close,
W.
Kṛṣṇa's birthnight (the 8th of the dark half of Śrāvaṇa, the asterism Rohiṇī rising at midnight,
Tithyād.
 ),
Hariv.
 3320
the 9th night of the Karma-māsa,
Sūryapr.
the 12th night of month Punar-vasu,
Nirṇayas.
 i, 391/392
Durgā, Dākṣāyaṇī (in Hastinā-pura,
MatsyaP.
 xiii, 28
tutelary deity of the Vasūdrekas,
BrahmaP.
 ii, 18, 21)
N.
 of a daughter of Indra,
L.
of Ṛṣabha's wife (received from Indra),
BhP.
 v, 4, 8
MatsyaP.
 vl, 26
of a Yoginī,
Hcat.
 ii, 1, 741
of a Surāṅganā, Siṃhās. Concl.
of a river,
MBh.
 iii, 5089
of a country,
Rājat.
 viii, 655
of a town,
Vīrac.
 ix.
जयन्ती b
f.
 of °त, q.v.
Apte Hindi
Hindi
जयन्ती
स्त्री*
 - -
झण्डा या पताका
जयन्ती
स्त्री*
 - -
इन्द्र की पुत्री
जयन्ती
स्त्री*
 - -
दुर्गा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಯಿಸುತ್ತಿರುವ /ಗೆಲ್ಲುತ್ತಿರುವ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीप्" (४-१-६)
प्रयोगाः - > "जगद्वशीकर्तुमिमाः स्मरस्य प्रभावनीके तनवै जयन्तीः । इत्यस्य तेने कदलीर्मधुश्रीः प्रभावनी केतनवजयन्तीः ॥"
उल्लेखाः - > माघ० ६-६९
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧ್ವಜ /ಪತಾಕೆ
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಯಂತನ ತಂಗಿ /ಇಂದ್ರ್ನ ಮಗಳು
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜಯಂತಿ /ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವತರಿಸಿದ ಸಿಂಹಮಾಸದ ಕೃಷ್ಣಾಷ್ಟಮಿಯ ರಾತ್ರಿ
प्रयोगाः - > "अभिजिन्नाम नक्षत्रं जयन्ती नाम शर्वरी । मुहूर्तो विजयो नाम यत्र जातो जनार्दनः ॥" "जयं पुण्यं च तनुते जयन्तीं तेन तां विदुः" ।
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷ ಶುಕ್ಲ ಸಪ್ತಮಿ
प्रयोगाः - > "नन्दा मार्गशिरे शुक्ला सप्तम्यानन्ददायिनी । जयन्ती नाम सा प्रोक्ता पुण्या पापहरा स्मृता"
जयन्ती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಕ್ಕಿಲೆ ಗಿಡ
L R Vaidya
English
jayaMtI {% f. %} 1. A flag or banner
2. name of the daughter of Indra.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
जयन्ती
स्त्री
जयन्ती, नगरी, चरकानुजा, औषधिभेद, शक्रसम्भवा
जयन्ती नगरी प्रोक्ता जयन्ती चरकानुजा ।
जयन्त्यौषधिभेदः स्याज्जयन्ती शक्रसम्भवा ॥ ६५ ॥
verse 1.1.1.65
page 0005
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Jayantī (see also Jentī), n. of a devakumārikā in the [Page239-a] eastern quarter: LV 〔388.9〕
and so Senart in Mv 〔iii.306.8〕, but his defective mss. lack it.
Indian Epigraphical Glossary
English
jayantī (EI 9, IA 26), the twelfth tithi
the 12th tithi of
a lunar month joined with the Punarvasu nakṣatra.
Kridanta Forms
Sanskrit
जि (जि॒ अभिभवे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = जयनम्
अनीयर् = जयनीयः - जयनीया
ण्वुल् = जायकः - जायिका
तुमुँन् = जेतुम्
तव्य = जेतव्यः - जेतव्या
तृच् = जेता - जेत्री
क्त्वा = जित्वा
ल्यप् = प्रजित्य
क्तवतुँ = जितवान् - जितवती
क्त = जितः - जिता
शतृँ = जयन् - जयन्ती
जि (जि॒ जये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = जयनम्
अनीयर् = जयनीयः - जयनीया
ण्वुल् = जायकः - जायिका
तुमुँन् = जेतुम्
तव्य = जेतव्यः - जेतव्या
तृच् = जेता - जेत्री
क्त्वा = जित्वा
ल्यप् = प्रजित्य
क्तवतुँ = जितवान् - जितवती
क्त = जितः - जिता
शतृँ = जयन् - जयन्ती
जि (जि꣡ भाषार्थः च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = जायनम् / जयनम्
अनीयर् = जायनीयः / जयनीयः - जायनीया / जयनीया
ण्वुल् = जायकः - जायिका
तुमुँन् = जाययितुम् / जयितुम्
तव्य = जाययितव्यः / जयितव्यः - जाययितव्या / जयितव्या
तृच् = जाययिता / जयिता - जाययित्री / जयित्री
क्त्वा = जाययित्वा / जयित्वा
ल्यप् = प्रजाय्य / प्रजित्य
क्तवतुँ = जायितवान् / जियितवान् - जायितवती / जियितवती
क्त = जायितः / जियितः - जायिता / जियिता
शतृँ = जाययन् / जयन् - जाययन्ती / जयन्ती
शानच् = जाययमानः / जयमानः - जाययमाना / जयमाना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 जया, जयन्ती, तर्कारी, नादेयी, वैजयन्तिका, बली, मोटा, हरिता, विजया, सूक्ष्ममूला, विक्रान्ता, अपराजिता
noun
एका ओषधी यस्याः पुष्पाणि सुन्दराणि भवन्ति।
"माली उपवनेषु वैजयन्तिकां स्थापयन्ति।"
Synonyms:
 जयन्ती, जयनी, शरणी
noun
देवाधिपतेः इन्द्रस्य कन्या।
"जयन्ती तथा च जयन्तः सहोदरौ आस्ताम्।"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
विजयादशम्यां ब्राह्मणेन आशीर्वादरूपेण दत्तः अङ्कुरः।
"नवरात्रौ जयन्तीं कवचे स्थापयित्वा बालकस्य कण्ठे निबद्धा।"
Synonyms:
 दुर्गा, उमा, कात्यायनी, गौरी, ब्रह्माणी, काली, हैमवती, ईश्वरा, शिवा, भवानी, रुद्राणी, सर्वाणी, सर्वमङ्गला, अपर्णा, पार्वती, मृडानी, लीलावती, चणडिका, अम्बिका, शारदा, चण्डी, चण्डा, चण्डनायिका, गिरिजा, मङ्गला, नारायणी, महामाया, वैष्णवी, महेश्वरी, कोट्टवी, षष्ठी, माधवी, नगनन्दिनी, जयन्ती, भार्गवी, रम्भा, सिंहरथा, सती, भ्रामरी, दक्षकन्या, महिषमर्दिनी, हेरम्बजननी, सावित्री, कृष्णपिङ्गला, वृषाकपायी, लम्बा, हिमशैलजा, कार्त्तिकेयप्रसूः, आद्या, नित्या, विद्या, शुभह्करी, सात्त्विकी, राजसी, तामसी, भीमा, नन्दनन्दिनी, महामायी, शूलधरा, सुनन्दा, शुम्यभघातिनी, ह्री, पर्वतराजतनया, हिमालयसुता, महेश्वरवनिता, सत्या, भगवती, ईशाना, सनातनी, महाकाली, शिवानी, हरवल्लभा, उग्रचण्डा, चामुण्डा, विधात्री, आनन्दा, महामात्रा, महामुद्रा, माकरी, भौमी, कल्याणी, कृष्णा, मानदात्री, मदालसा, मानिनी, चार्वङ्गी, वाणी, ईशा, वलेशी, भ्रमरी, भूष्या, फाल्गुनी, यती, ब्रह्ममयी, भाविनी, देवी, अचिन्ता, त्रिनेत्रा, त्रिशूला, चर्चिका, तीव्रा, नन्दिनी, नन्दा, धरित्रिणी, मातृका, चिदानन्दस्वरूपिणी, मनस्विनी, महादेवी, निद्रारूपा, भवानिका, तारा, नीलसरस्वती, कालिका, उग्रतारा, कामेश्वरी, सुन्दरी, भैरवी, राजराजेश्वरी, भुवनेशी, त्वरिता, महालक्ष्मी, राजीवलोचनी, धनदा, वागीश्वरी, त्रिपुरा, ज्वाल्मुखी, वगलामुखी, सिद्धविद्या, अन्नपूर्णा, विशालाक्षी, सुभगा, सगुणा, निर्गुणा, धवला, गीतिः, गीतवाद्यप्रिया, अट्टालवासिनी, अट्टहासिनी, घोरा, प्रेमा, वटेश्वरी, कीर्तिदा, बुद्धिदा, अवीरा, पण्डितालयवासिनी, मण्डिता, संवत्सरा, कृष्णरूपा, बलिप्रिया, तुमुला, कामिनी, कामरूपा, पुण्यदा, विष्णुचक्रधरा, पञ्चमा, वृन्दावनस्वरूपिणी, अयोध्यारुपिणी, मायावती, जीमूतवसना, जगन्नाथस्वरूपिणी, कृत्तिवसना, त्रियामा, जमलार्जुनी, यामिनी, यशोदा, यादवी, जगती, कृष्णजाया, सत्यभामा, सुभद्रिका, लक्ष्मणा, दिगम्बरी, पृथुका, तीक्ष्णा, आचारा, अक्रूरा, जाह्नवी, गण्डकी, ध्येया, जृम्भणी, मोहिनी, विकारा, अक्षरवासिनी, अंशका, पत्रिका, पवित्रिका, तुलसी, अतुला, जानकी, वन्द्या, कामना, नारसिंही, गिरीशा, साध्वी, कल्याणी, कमला, कान्ता, शान्ता, कुला, वेदमाता, कर्मदा, सन्ध्या, त्रिपुरसुन्दरी, रासेशी, दक्षयज्ञविनाशिनी, अनन्ता, धर्मेश्वरी, चक्रेश्वरी, खञ्जना, विदग्धा, कुञ्जिका, चित्रा, सुलेखा, चतुर्भुजा, राका, प्रज्ञा, ऋद्भिदा, तापिनी, तपा, सुमन्त्रा, दूती, अशनी, कराला, कालकी, कुष्माण्डी, कैटभा, कैटभी, क्षत्रिया, क्षमा, क्षेमा, चण्डालिका, जयन्ती, भेरुण्डा
noun
सा देवी यया नैके दैत्याः हताः तथा च या आदिशक्तिः अस्ति इति मन्यते।
"नवरात्रोत्सवे स्थाने स्थाने दुर्गायाः प्रतिष्ठापना क्रियते।"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
एका नदी ।
"जयन्त्याः उल्लेखः महाभारते वर्तते"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
एका सुराङ्गना ।
"जयन्त्याः उल्लेखः विक्रमादित्यचरिते वर्तते"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
इन्द्रस्य कन्या ।
"जयन्त्याः उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
एका योगिनी ।
"जयन्त्याः परिगणनं हेमान्द्रिना कृतम्"
Synonyms:
 जयन्ती
noun
ऋषभस्य पत्नी ।
"जयन्त्याः उल्लेखः भागवतपुराणे वर्तते"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu klung skyes
जयन्ती
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सुता जयन्ती तविषी ताविष्युच्चैःश्रवा हयः ।
-wordlist-
इन्द्रसुता (स्त्री), जयन्ती (स्त्री), तविषी (स्त्री), ताविषी (स्त्री), इन्द्रहय (पुं), उच्चैःश्रवस् (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
गौतमी कौशिकी कृष्णा तामसी बाभ्रवी जया ॥ ४७ ॥
कालरात्रिर्महामाया भ्रामरी यादवी वरा ।
बर्हिध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी ॥ ४८ ॥
अमोघा विन्ध्यनिलया षष्ठी कान्तारवासिनी ।
जाङ्गुली बदरीवासा वरदा कृष्णपिङ्गला ॥ ४९ ॥
p{0003}
दृषद्वतीन्द्रभगिनी प्रगल्भा रेवती तथा ।
महाविद्या सिनीवाली रक्तदन्त्येकपाटला ॥ ५० ॥
एकपर्णा बहुभुजा नन्दपुत्री महाजया ।
भद्रकाली महाकाली योगिनी गणनायिका ॥ ५१ ॥
हासा भीमा प्रकूष्माण्डी गदिनी वारुणी हिमा ।
अनन्ता विजया क्षेमा मानस्तोका कुहावती ॥ ५२ ॥
चारणा च पितृगणा स्कन्दमाता घनाञ्जनी ।
गान्धर्वी कर्वरी गार्गी सावित्री ब्रह्मचारिणी ॥ ५३ ॥
कोटिश्रीर्सन्दरावासा केशी मलयवासिनी ।
कालायनी विशालाक्षी किराती गोकुलोद्भवा ॥ ५४ ॥
एकानसी नारायणी शैला शाकंभरीश्वरी ।
प्रकीर्णकेशी कुण्डा च नीलवस्त्रोग्रचारिणी ॥ ५५ ॥
अष्टादशभुजा पौत्री शिवदूती यमस्वसा ।
सुनन्दा विकचा लम्बा जयन्ती नकुलाकुला ॥ ५६ ॥
विलङ्का नन्दिनी नन्दा नन्दयन्ती निरञ्जना ।
कालंजरी शतमुखी विकराली करालिका ॥ ५७ ॥
विरजाः पुरला जीरी बहुपुत्री कुलेश्वरी ।
कैटभी कालदमनी दर्दुरा कुलदेवता ॥ ५८ ॥
रौद्री कुन्द्रा महारौद्री कालंगमा महानिशा ।
बलदेवस्वसा पुत्री हीरी क्षेमंकरी प्रभा ॥ ५९ ॥
मारी हैमवती चापि गोला शिखरवासिनी ।
-wordlist-
गौतमी (स्त्री), कौशिकी (स्त्री), कृष्णा (स्त्री), तामसी (स्त्री), बाभ्रवी (स्त्री), जया (स्त्री), कालरात्रि (स्त्री), महामाया (स्त्री), भ्रामरी (स्त्री), यादवी (स्त्री), वरा (स्त्री), बर्हिध्वजा (स्त्री), शूलधरा (स्त्री), परमब्रह्मचारिणी (स्त्री), अमोघा (स्त्री), विन्ध्यनिलया (स्त्री), षष्ठी (स्त्री), कान्तारवासिनी (स्त्री), जाङ्गुली (स्त्री), बदरीवासा (स्त्री), वरदा (स्त्री), कृष्णपिङ्गला (स्त्री), दृषद्वती (स्त्री), इन्द्रभगिनी (स्त्री), प्रगल्भा (स्त्री), रेवती (स्त्री), महाविद्या (स्त्री), सिनीवाली (स्त्री), रक्तदन्ती (स्त्री), एकपाटला (स्त्री), एकपर्णा (स्त्री), बजुभुजा (स्त्री), नन्दपुत्री (स्त्री), महाजया (स्त्री), भद्रकाली (स्त्री), महाकाली (स्त्री), योगिनी (स्त्री), गणनायिका (स्त्री), हासा (स्त्री), भीमा (स्त्री), प्रकूष्माण्डी (स्त्री), गदिनी (स्त्री), वारुणी (स्त्री), हिमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), विजया (स्त्री), क्षेमा (स्त्री), मानस्तोका (स्त्री), कुहावती (स्त्री), चारणा (स्त्री), पितृगणा (स्त्री), स्कन्दमाता (स्त्री), घनाञ्जनी (स्त्री), गान्धर्वी (स्त्री), कर्बुरा (स्त्री), गार्गी (स्त्री), सावित्री (स्त्री), ब्रह्मचारिणी (स्त्री), कोटिश्री (स्त्री), मन्दरावासा (स्त्री), केशी (स्त्री), मलयवासिनी (स्त्री), कालायनी (स्त्री), विशालाक्षी (स्त्री), किराती (स्त्री), गोकुलोद्भवा (स्त्री), एकानसी (स्त्री), नारायणी (स्त्री), शैला (स्त्री), शाकम्भरी (स्त्री), ईश्वरी (स्त्री), प्रकीर्णकेशी (स्त्री), कुण्डा (स्त्री), नीलवस्त्रा (स्त्री), उग्रचारिणी (स्त्री), अष्टादशभुजा (स्त्री), पौत्री (स्त्री), शिवदूती (स्त्री), यमस्वसा (स्त्री), सुनन्दा (स्त्री), विकचा (स्त्री), लम्बा (स्त्री), जयन्ती (स्त्री), नकुला (स्त्री), कुला (स्त्री), विलङ्का (स्त्री), नन्दिनी (स्त्री), नन्दा (स्त्री), नन्दयन्ती (स्त्री), निरञ्जना (स्त्री), कालञ्जरी (स्त्री), शतमुखी (स्त्री), विकराला (स्त्री), करालिका (स्त्री), विरजस् (स्त्री), पुरला (स्त्री), जारी (स्त्री), बहुपुत्री (स्त्री), कुलेश्वरी (स्त्री), कैटभी (स्त्री), कालदमनी (स्त्री), दर्दुरा (स्त्री), कुलदेवता (स्त्री), रौद्री (स्त्री), कुन्द्रा (स्त्री), महारौद्री (स्त्री), कालङ्गमा (स्त्री), महानिशा (स्त्री), बलदेवस्वसृ (स्त्री), पुत्री (स्त्री), हीरी (स्त्री), क्षेमङ्करी (स्त्री), प्रभा (स्त्री), मारी (स्त्री), हैमवती (स्त्री), गोला (स्त्री), शिखरवासिनी (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
जयन्त्यपि वैजयन्त्यां पटाकापि प्रकीर्तिता ॥ ६४ ॥
-wordlist-
जयन्ती (स्त्री), पटाका (स्त्री)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: जयन्ती
Root: जयन्ती
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ इन्द्रस्य पुत्री
Meaning(s):
⇒ Daughter of Indra
Shloka(s):
1|2|9|1 ► जयन्ती देवनन्दी तु द्वार्स्थस्सूतस्तु मातलिः । (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|9|1 ⇢ जयन्ती (जयन्ती) (स्त्री) ⇒ Daughter of Indra ⇒ इन्द्रस्य पुत्री
Related word(s):
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ इन्द्रः
जातिः ➡ अलौकिकचेतनः
Mahabharata
English
Jayantī, a river(?). § 362 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 5089 (ºyāṃ…Somatīrthaṃ samāviśet).
पुराणम्
English
जयन्ती १ / JAYANTĪ I. A holy place on the bank of the river sarasvatī. There is a tīrtha (bath) here known as somatīrtha. It is mentioned in the mahābhārata, Vana Parva, Chapter 83, Stanza 19 that those who bathe in this tīrtha would obtain the fruits of the sacrifice of rājasūya. (Imperial consecration).
जयन्ती २ / JAYANTĪ II. Daughter of indra and sister of jayanta. In bhāgavata, skandha 4, there is a story stating how jayantī was the wife of śukra for ten years.
śukrācārya was the teacher-priest of the Asuras (demons). Once the devas (gods) had completely defeated the Asuras. With the intention of procuring new powers from Śrī Parameśvara, śukrācārya went to kailāsa. When the penance of śukra became more and more severe the gods and indra began to be flurried. indra told his daughter jayantī to become the servant of śukra and to break his penance somehow or other. jayantī did not like this procedure of her father. Still she did not like to disobey her father. So she went to kailāsa and became the attendant of śukra and stayed with him. She served him dutifully and with chastity. She would fan him with plantain leaf. She would prepare cold and fragrant water for him to drink. When the Sun became hotter she would hold her upper garment as an umbrella so that he should be in the shade. She would gather fully ripened good fruits for him to eat. She would gather good variety of darbha grass, cut them into the length of a span and with good flowers she would give them to the hermit for his morning oblations. She would gather soft sprouts and make bed for him and would stand near him fanning till he slept. She would get water ready for him to rinse his mouth when he woke up. Thus she did the work of a dutiful disciple. She did not, in any way by speech or action, try to entice him so that his vow of penance might be broken. She spoke only words which would be pleasing and helpful to him. This continued for thousand years and then Paramaśiva appeared before him and gave the boons he requested for. After that śukrācārya talked with her. In accordance with her request the hermit śukra allowed her to live with him for ten years as his wife. He gave her a boon that during that period of ten years they both would be invisible to the world. Thus śukrācārya married jayantī and they lived in the house very happily for ten years.
जयन्ती ३ / JAYANTĪ III. The queen of the King ṛṣabha who was born in the dynasty of King agnīdhra. Hundred children were born to ṛṣabha of jayantī (See under ṛṣabha II).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जयन्ती,
स्त्री,
 (जयतीति । जि + “तॄभूवहीति ।”उणां ३ । १२८ । इति झच् । ततो गौरा-दित्वात् ङीष् ।) गौरी । (यथा, कलिकापुराणे ।“जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी ।दुर्गा शिवा क्षमा धात्री स्वाहा स्वधा नमो-ऽस्तु ते ॥
”)इन्द्रपुत्त्री । पताका । इति मेदिनी । ते, १०९ ।वृत्तविशेषः । तत्पर्य्यायः । जया २ तर्कारी ३नादेयी ४ वैजयन्तिका ५ । इत्यमरः । २ । ४ । ६५ ॥
बला ६ मोटा ७ हरिता ८ विजया ९ सूक्ष्म-मूला १० विक्रान्ता ११ अपराजिता १२ ।(यथा, तिथितत्त्वे ।“कदली दाडिमी धान्यं हरिद्रा मानकं कचु ।विल्वोऽशोको जयन्ती च विज्ञेया नवपत्त्रिकाः ॥
”)अस्याः गुणाः । मदगन्धयुक्तत्वम् । तिक्तत्वम् ।कटुत्वम् । उष्णत्वम् । कृमिभूतनाशित्वम् ।कण्ठविशोधनत्वञ्च । तत्र कृष्णा रसायनी ।इति राजनिर्घण्टः ॥
एतच्छाकस्य गुणाः ।गरदोषनाशित्वम् । चक्षुर्हितत्वम् । मधुरत्वम् ।हिमत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(“श्वेतजयन्ती भूलं पिष्टं पीतञ्च गव्यपयसैव ।श्वित्रं निहन्ति नियतं रविवारे वैद्यनाथाज्ञा ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहे कुष्ठाधिकारे ॥
)योगविशेषः । यथा, तिथ्यादितत्त्वे स्कान्दम् ।“जयं पुण्यञ्च कुरुते जयन्तीमिति तां विदुः ।रोहिणीसहिता कृष्णा मासे च श्रावणेऽष्टमी ॥
अर्द्धरात्रादधश्चोर्द्ध्वं कलयापि यदा भवेत् ।जयन्ती नाम सा प्रोक्ता सर्व्वपापप्रणाशिनी ॥
”(द्बादशीविशेषः । यथा, ब्रह्मवैवर्त्ते ।“उन्मिलनी वञ्जुली च त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी ।जया च विजया चैव जयन्ती पापनाशिनी ।द्वादश्यष्टौ महापुण्याः सर्व्वपापहरा द्बिज ! ॥
”वटिकौषधविशेषः । तद्यथा, --“विषं पाठाश्वमन्धा च वचातालीशपत्रकम् ।मरिचं पिप्पलीनिम्बमजामूत्रेण तुल्यकम् ।वटिका पूर्व्ववत्कार्य्या जयन्तीयोगवाहिका ॥
”इति जयन्ती वटी ।इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे ज्वराधिकारे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जयन्ती स्त्री जि--झ गौरा० ङीष् । १ दुर्गाशक्तिभेदे“जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी । दर्गाशिवा क्षमा धात्री स्वहा स्वधा नमोऽस्तुते” कालिपु० ।२ जयन्तभगिन्यां शक्रपुत्र्यां ३ पताकायां च मेदि० ।४ स्वनामख्याते वृक्षभेदे सा च नवपत्रिकान्तर्गता “कदलीदाडिमी धान्यं हरिद्रा मानकं कचुः । विल्वोऽशोकोजयन्ती च विज्ञेया नव पत्रिकाः” दुर्गार्च्चापद्धत्युक्तेः । तद-धिष्ठात्री देवता च कार्त्तिकी मूलं तत्रैव दृश्यम् ।“जयन्ती मदगन्धाढ्या तिक्ता चैव कटूष्णिका । कृमि-मूत्रामजित् ख्याता कण्ठशोषणकृन्मता । कृष्णा रसा-यनी तत्र सैव सर्वत्र पूज्यते” राजनि० । “तच्छाकं विष-दोषघ्नं चक्षुष्यं मधुरं हिमम्” राजव० “जयं पुण्यञ्चकुरुते जयन्तीमिति तां विदुः । रोहिणीसहिताकृष्णा मासे च श्रावणेऽष्टमी । अर्द्धरात्रादधश्चोर्द्ध्वं कल-यापि यदा भवेत् । जयन्ती नाम सा प्रोक्ता सर्वपाप-प्रणाशिनी” ति० त० स्कान्दोक्ते ५ श्रावणकृष्णाष्टमीरोहिणीयोगे कृष्णाष्टमीशब्दे २२२१ पृ० विवृतिः । “अभि-जिन्नाम नक्षत्रं जयन्ती नाम शर्वरी । मुहूर्त्तोविजयोनाम यत्र जातो जनार्द्दनः” हरिवं० ६० अ० “यत्रस्वोच्चगतश्चन्द्रो लग्नादेकादशे स्थितः । जयन्तो नामयोगोऽयं शत्रुपक्षविनाशकृत्” ज्योतिषोक्ते ६ यात्रायोग-विशेषे
पु०
 । “प्रभावनीके तनवै जयन्तीः” माघः । स्वार्थे क ।जयन्तिका तत्रार्थे संज्ञायां कन् । हरिद्रायां राजनि० ।दुर्गासखीभेदे च । तद्भेदाश्च काशी० ४७ अ० दर्शिता यथा ।“यथा जया च विजया यथा चैव जयन्तिका । शुभा-नन्दा सुनन्दा च कौमुदी च यथोर्मिला । यथाचम्पकमाला च यथा मलयवासिनी । कर्पूरलतिकायद्वदसृग्धारा यथा शुभा । अशोका च विशोका चयथा कमलगन्धिनी । यथा च मन्दनिःश्वासा यथामृगमदोत्तमा । यथा च कोकिलालापा यथा मयूर-भाषिणी । गन्धपद्मनिधिर्यद्वदनुक्तज्ञा यथा च सा ।दृगञ्चलेङ्गितज्ञा च यथा कृतमनोरथा । पानचित्तहरायद्वत्तथा स्त्वेषा सुलक्षणा” ।