| YouTube Channel

जनस्थान (janasthAna)

 
शब्दसागरः
English
जनस्थान
n.
 (-नं) The forest Dandaka, (in the Deccan) the eastern part.
of it.
E.
 जन a world, and स्थान् a place
the resort of a world of
demons.
Capeller Eng
English
जनस्थान
n.
N.
 of a part of the Dandaka forest.
Yates
English
जन-स्थान (नं) 1.
n.
 The forest
Dan-
daka, or the eastern part of it.
Wilson
English
जनस्थान
n.
 (-नं) The forest Daṇḍaka, (in the Dekhin, ) the
eastern part of it.
E.
 जन a world, and स्थान a place
the resort of a world of demons.
Apte 1890
English
जनस्थान ‘Human habitation’, a part of the great Daṇḍakā forest which stood in the vicinity of the mountain called Prasravaṇa. The celebrated Panchavaṭī (identified by local tradition with the place of the same name situated about {2} miles from the present Nassik) stands in this tract.
Monier Williams Cologne
English
जन—स्थान
n.
 ‘resort of men’,
N.
 of part of the Daṇḍaka forest in Deccan,
MBh.
 iii, ix, xiii
R.
Ragh.
 xii
f.
Apte Hindi
Hindi
जनस्थानम्
नपुं*
 जनः-स्थानम् -
"दण्डक वन के एक भाग का नाम @ रघु* १२/४२, १३/२२, उत्तर* १/२८, २/१७"
जनस्थानः
पुं*
 - -
(मानव वसति) यह दण्डक के महावन का एक भाग है। और प्रस्रवण नामक पर्वत के निकट स्थित है।प्रसिद्ध पंचवटी(स्थानीय परम्परा के अनुसार इसी नाम का एक स्थान जो वर्तमान नासिक से लगभग दो मील दूर है) का स्थान इसी प्रदेश में विद्यमान है।
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जनस्थान
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಂಡಕಾರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ
L R Vaidya
English
jana-sTAna {% n. %} name of a part of the Danḍaka forest, R.xii.42, xiii.22.
Mahabharata
English
Janasthāna, name of a place. § 425 (Hanūmad-Bhīmasaṃv.): III, 147, 11199 (there Sītā was carried off by Rāvaṇa).-§ 528 (Rāvaṇagamana): III, 277, 15986 (ºvāsinā, sc. Rāma Dāśarathi, there Sītā was robbed).--§ 595 (Shoḍaśarāj., v. Rāma Dāśarathi): VII, 59, 2226 (there Rāma slew Rākshasas), 2241 (do.).--§ 615k (Mahodara): IX, 39, 2256 (the head of a Rākshasa, which Rāma had cut off at J., fell upon the thigh of Mahodara).--§ 733l (Citrakūṭa): XIII, 25, 1715 (a tīrtha).
पुराणम्
English
जनस्थान / JANASTHĀNA. This is a part of the forest daṇḍaka, which lies in the basin of the godāvarī. śrī rāma had lived in this forest with sītā and lakṣmaṇa for a long time during the period of his forest-life. It was at this place that śrī rāma killed fourteen thousand Rākṣasas (giants) such as khara dūṣaṇa, triśiras and others. (M.B. Dākṣiṇātya Pāṭha, Sabhā Parva, Chapter 38). mārīca allured sītā and rāvaṇa kidnapped her in this place. (M.B. Vana Parva, Chapter 147). śūrpaṇakhā tried to attract śrī rāma and lakṣmaṇa, and her nose etc, were cut off, in this forest. It was in this place that śrī rāma cut off the head of a rākṣasa (demon) and threw it away. That head fell in the lap of a hermit called mahodara. (M.B. śalya Parva, Chapter 39). janasthāna is regarded as a holy place. It is mentioned in mahābhārata, anuśāsana parva, Chapter 25, Stanza 29, that those who stay in this place and take bath in the godāvarī will acquire imperial prosperity.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जनस्थानं,
क्ली,
 (जनस्य स्थानं भूभागः ।) दण्ड-कारण्यम् । इति जटाधरः ॥
दण्डकारण्य-समीपस्थानविशेषः । यथा । इक्ष्वाकुराजपुत्त्रोदण्डः शुक्राचार्य्यकन्यामरजां बलाद्गृहीत्वामैथुनं कृतवान् स मुनिस्तत् श्रुत्वा राजानंशशाप । यथा, --“सप्तरात्रेण राजासौ सभृत्यबलवाहनः ।पापकर्म्मसमाचारो वधं प्राप्स्यति दुर्म्मतिः ॥
सर्व्वसत्त्वानि यानीह जङ्गमानि स्थिराणि च ।सर्व्वेषां पांशुवर्षेण क्षयः क्षिप्रं भविष्यति ॥
दण्डस्य विषयो यावत् तावत् सवनमाश्रमम् ।पांशुभूतमिवाकस्मात् सप्तरात्राद्भविष्यति ॥
इत्युक्त्रा क्रोधसन्तप्तस्तदाश्रमनिवासिनम् ।जनं जनपदस्यान्ते स्थीयतामित्यवोचत ॥
सप्ताहाद्भस्मसाद्भूतः स चापि ब्रह्मतेजसा ।तस्य दण्डस्य विषयो विन्ध्यशैलस्य सानुषु ॥
तदाप्रभृति काकुत्स्थ ! दण्डकारण्यमुच्यते ।तपस्विनः स्थिता यत्र तज्जनस्थानमुच्यते ॥
”इति रामायणम् ॥
(अत्र रावणस्य खरदूषणप्रभृतीनि सैन्या-न्यासन् । यथा, रामायणे । १ । १ । ४६ ।“तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।विरूपिता शूर्पनखा राक्षसी कामरूपिणी ॥
”“जनस्थानं नाम दण्डकारण्ये रावणबलनिवेश-स्थानम् ।” इति तट्टीकायां रामानुजः ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जनस्थान
न०
 १ दण्डकारण्ये जटाधरः । २ तत्रत्यस्थानभेदेतच्च स्थानं पूर्वम् इक्ष्वाकुराजपुत्रदण्डस्य राजधानीआसीत् दण्डेन च शुक्राचार्य्यकम्या बलात्कारेणा-क्राम्याघर्षिता तेन कुपितेन वसिष्ठेन शप्तोदण्ड-स्तत्कथा रामा० । उत्त० यथा “सप्तरात्रेण राजासौसभृत्यबलवाहनः । पापकर्म्मसमाचारो बधं प्राप्-स्यति वुर्मतिः । सर्वसत्वानि यानीह जङ्गमानि स्थिरा-णि च । सर्वेषां पांशुवर्षेण क्षयः क्षिप्रं भबिष्यति ।दण्डस्य विषयो यावत् तावत् स वनमाश्रमम् । पांशुभूतमिवाकस्मात् सप्तरात्रात् भविष्यति । इत्युक्त्वा क्रोधस-स्तप्तस्तदाश्रमनिवासिनम् । जनं जनपदस्यान्ते स्थीयता-मित्यवोचत । सप्ताहात् भस्मसाद्भूतः स चापि ब्रह्म-तेजसा । तस्य दण्डस्य विषयोविन्ध्यशैलस्य सानुषु ।तपस्विनः स्थिता यत्र तज्जनस्थानमुच्यते” “प्राप्य चाशुजनस्थानं स्वरादिभ्यस्तथाविधम्” “अमी जनस्थानमपोदविघ्नम्” रघुः । “जनस्थाने शिरश्छिन्नं राक्षसस्यदुरात्मनः । भा० श० ४० अ० “खरेणासीन् महद्वैरंजनस्थाननिवासिना” भा० आ० २७६ अ० । ३ जनानांस्थाने च “जनस्थाने भ्रान्तं कनकमृगतृष्णान्धितधिया”सा० द० ।
Burnouf
French
जनस्थान जनस्थान
n.
 (स्था) la forêt Daṇḍaka.