| YouTube Channel

जटिल (jaTila)

 
शब्दसागरः
English
जटिल
mfn.
(-लः-ला-लं) Having any clotted or entangled hair.
m.
(-लः) A
lion.
f.
(-ला)
1. Indian spikenard.
2. Long pepper.
3. Orris.
E.
जटा,
and अस्त्यर्थे इलच्
aff.
Capeller Eng
English
जटिल
a.
=
prec.
a.
+confused, full of (—°)
m.
=
prec.
m.
Yates
English
जटिल (लः) 1.
m.
A lion.
f.
(ला) Spike-
nard
long-pepper
orris root.
a. Having clotted hair.
Spoken Sanskrit
English
जटिल - jaTila -
adj.
- complicated
बहुप्रतिज्ञ - bahupratijJa -
adj.
- complicated
प्रतिबद्ध - pratibaddha -
adj.
- complicated
सांनिपातिक - sAMnipAtika -
adj.
- complicated
सङ्घातज - saGghAtaja -
adj.
- produced by a complicated derangement of the three humours
संनिपात - saMnipAta -
m.
- complicated derangement of the three humours or an illness produced by it
जटिल - jaTila -
adj.
- complicated
जटिल - jaTila -
adj.
- hairy
जटिल - jaTila -
adj.
- mixed with
जटिल - jaTila -
adj.
- crested by
जटिल - jaTila -
adj.
- twisted together
जटिल - jaTila -
m.
- ziva
जटिल - jaTila -
m.
- lion
जटिल - jaTila -
m.
- common sweet flag [ Acorus Calamus - Bot. ]
जटिल - jaTila -
m.
- ascetic
जटिल - jaTila -
m.
- long pepper
जटिल - jaTila -
m.
- kind of mugwort plant [ Artemisia - Bot. ]
जटिल - jaTila -
m.
- marks
जटिल - jaTila -
m.
- goat with certain
Wilson
English
जटिल
mfn.
(-लः-ला-लं) Having any clotted or entangled hair.
m.
(-लः) A lion.
f.
(-ला)
1 Indian spikenard.
2 Long pepper.
3 Orris.
E.
जटा, and इलच्
aff.
Apte
English
जटिल [jaṭila],
a.
[जटा अस्त्यर्थे इलच्]
Wearing matted or twisted hair (as an ascetic)
विवेश कश्चिज्जटिलस्तपोवनम्
Ku.*
5.3
(जटिल may be here a noun meaning 'an ascetic')
ज्येष्ठानुवृत्तिजटिलं शिरो$स्य साधोः
R.*
13.78.
Complicated, confused, intermixed, intermingled
विजानन्तो$ प्येते वयमिह विपज्जालजटिलान् मुञ्चामः कामानहह गहनो मोहमहिमा
Bh.*
3.21
शिखाकलाप˚
Pt.*
2.81
Ve.*
2.18.
Dense, impervious
Bv.*
1.52.
लः A lion.
A goat.
An ascetic.
A Brāhmaṇa in the first period of his life. -ला Long pepper.
Apte 1890
English
जटिल a. [जटा अस्त्यर्थे इलच्] 1 Wearing matted or twisted hair (as an ascetic)
विवेशकश्चिज्जटिलस्तपोवनं Ku. 5. 30
(जटिल may be here a noun meaning ‘an ascetic’). ज्येष्ठानुवृत्तिज्जटिलं शिरोऽस्य साधोः R. 13. 78.
2 Complicated, confused, intermixed, intermingled
विजानंतोऽ प्येते वयमिह विपज्जालजटिलान् मुंचामः कामानहह गहनो मोहमहिमा Bh. 3. 21
शिखाकलाप° Pt. 2. 81
Ve. 2. 18.
3 Dense, impervious
Bv. 1. 52.
लः 1 A lion.
2 A goat.
3 An ascetic.
4 A Brāhmaṇa in the first period of his life.
ला Long pepper.
Monier Williams Cologne
English
जटिल mf(आ)n. (g. पिच्छादि)
=
°टा-धारिन्,
Mn.
ii
f.
MBh.
Hariv.
&c.
hairy (the face),
MBh.
vii, 93, 47
twisted together (the hair),
BhP.
iii, 33, 14
ifc. crested by,
VarBṛS.
viii, 53
Pañcat.
Śāntiś.
i, 8
Kathās.
Vcar.
जटिल
m.
an ascetic,
Kām.
vii, 46
Śiva,
MBh.
xii
f.
a goat with certain, marks,
VarBṛS.
lxiv, 9
a lion,
L.
N.
of a man,
Śatr.
x, 137
Monier Williams 1872
English
जटिल, अस्, आ, अम्, wearing the Jaṭā, having clotted
or entangled hair
complicated, twisted together,
intermixed, confused
(अस्), m. a lion
a goat with
certain marks
N. of a man
(आ), f., N. of a woman
with the patronymic Gautamī said to have had seven
husbands, mother-in-law of Rādhikā
N. of several
plants, = जटा-मांसी
long pepper
also = उच्चटा
= वचा, Acorus Calamus
= दमनक.
—जटिल-
स्थल, अम्, n., N. of a place.
Benfey
English
जटिल जटिल, i. e. जटा + इल,
I.
adj.
,
f.
ला।
1. Having matted or entangled hair,
Man. 2, 219
MBh. 3, 16257.
2. En-
tangled, Bhāg. P. 3, 33, 14.
II.
f.
ला।
1. A proper name, MBh. 1, 7265.
2.
The name of several plants, e. g. Suśr.
1, 71, 16.
Apte Hindi
Hindi
जटिल
वि* - जटा + इलच्
जटाधारी
जटिल
वि* - -
"पेचीदा, अव्यवस्थित, अन्तर्मिश्रित, गडमड किया हुआ "
जटिल
वि* - -
"सघन, अभेद्य, "
जटिलः
पुं*
- -
"सिंह, बकरा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
जटिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂಹ
निष्पत्तिः - > "इलच्" (५-२-१००)
व्युत्पत्तिः - > जटा अस्य सन्ति
जटिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪಸ್ವಿ /ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನು
जटिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ
प्रयोगाः - > "जटिलं चानधीयानं दुर्बलं कितवं तथा"
उल्लेखाः - > मनु० ३-१५१
जटिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಲ್ಕು ವಿಧ ಮೇಕೆಗಳಲ್ಲೊಂದು
प्रयोगाः - > "कुट्टकः कुटिलश्चैव जटिलो वामनस्तथा ते चत्वारः श्रियः पुत्राः नालक्ष्मीके वसन्ति हि ॥"
उल्लेखाः - > बृहत्सं० ६५-९
जटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಜಟೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ
प्रयोगाः - > "जटिलान् कृत्तिवसनान् नियमं तीव्रमास्थितान्"
उल्लेखाः - > याद० १६-४०
जटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೂದಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ
प्रयोगाः - > "मुण्डार्धमुण्डाञ्जटिलान् अशुचीन् जटिलाननान् म्लेच्छानशातयत्सर्वान्समेतानस्त्रतेजसा ॥"
उल्लेखाः - > भा० द्रोण० ९३-४७
जटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿರುಚಲ್ಪಟ್ಟ /ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸೆಯಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "अभीक्ष्णावगाहकपिशान् जटिलान् कुटिलालकान् आत्मानं चोग्रतपसा बिभ्रती चीरिणङ्कृशम् ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ३-३३-१४
जटिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ತೊಡಕಾಗಿರುವ /ಬಗೆಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ
L R Vaidya
English
jawila {% (I) a. (f. ला) %} 1. Wearing twisted hair, K.S.30
2. complicated, intermixed, confused, विजानंतोऽप्येतान् वयमिह विपज्जालजटिलान् मुंचामः कामानहह गहनो मोहमहिमा Sant.S.i.8.
jawila {% (II) m. %} 1. A lion
2. a goat.
Bopp
Latin
जटिल (a जटा s. इल) implicatam comam habens.
Indian Epigraphical Glossary
English
Jaṭila (LL), an ascetic.
Tamil
Tamil
ஜடில : சிக்கலான, குழப்பமான, அடர்த்தியான, உட்புகமுடியாத, தலையில் சடையுடைய.
Mahabharata
English
Jaṭila = Śiva, q.v. (add. XIII, 981, 6386).
पुराणम्
English
जटिल / JAṬILA. The name assumed by śiva when he played the part of a Brahmacārin. pārvatī began rigorous penance to obtain śiva as her husband, and śiva visited her disguised as jaṭila, a brahmacārin to test her. (śiva purāṇa, Śatarudrasaṁhitā).
जटिल / JAṬILA. A righteous and generous woman who was born in the gautama dynasty. She once sought the help of the saptarṣis. (Ādi Parva, Chapter 195
also See under gautamī II).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
जटिलः,
पुं,
(जटा अस्त्यस्येति जटा + “लोमादि-पामादिपिच्छादिभ्यः शनेलचः ।” १०० ।इति इलच् ।) सिंहः इति शब्दचन्द्रिका
(ब्रह्मचारी यथा, मनुः १५१ ।“जटिलञ्चानधीयानं दुर्ब्बलं कितवन्तथा
”“जटिलो ब्रह्मचारी ।” इति तट्टीकायां कुल्लूक-भट्टः
) जटायुक्ते, त्रि इति मेदिनी ले, ९२
(यथा, कुमारे ३० ।“विवेश कश्चिज्जटिलस्तपोवनंशरीरबद्धः प्रथमाश्रमो यथा
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
जटिल पुं स्त्री जटा--अस्त्यर्थे पिच्छा० इलच् सिंहेशब्दच० स्त्रियां जातित्वात् ङीष् जटायुक्ते
त्रि०
।“विवेश कश्चिज्जटिलस्तपोवनम्” कुमा० “मुण्डी वाजटिलो वा स्यात् अथ वा स्यात् शिखाजटः” मनुः ।३ ब्रह्मचारिणि “जटिलञ्चानधीयानं दुर्बलं कितवंतथा” मनुः स्त्रियां टाप् जटावत्यां स्त्रियां ।५ जटामांस्यां अमरः पिप्पल्यां मेदि० वचायाम्८ उच्चटायां रत्नमाला दमनकवृक्षे राजनि०
Capeller
German
जटिल vor.
verworren, voll von (—°)
Burnouf
French
जटिल जटिल a. qui a les cheveux nattés, ou entortillés,
ou flottants, cf. जटा। -- S.
m.
lion. -- S.
f.
nard indien
poivre long.
Stchoupak
French
जटिल-
a. id.
chevelu, tressé, entremêlé, touffu
ifc.
surmonté de
m.
ascète
-आ-
f.
n.
d'une femme
-ई-कृ-
surmonter, emplir de.
°स्थल- nt.
n.
d'une localité.