| YouTube Channel

छागी (chAgI)

 
Monier Williams Cologne
English
छा॑गी
f.
id.,
Kathās.
lxxi, 273.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
छागी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಡು
निष्पत्तिः - > स्त्रियां जाति० "ङीष्" (४-१-६३)
L R Vaidya
English
CAga {% (I) a. (f. गी) %} Relating to a goat, Yaj.i.258.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
छागी °eine Art nāyikā, Śārṅg. 3122.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अजा, छागी, पयस्विनी, भीरुः, मेध्या, गलेस्तनी, छागिका, मज्जा, सर्वभक्ष्या, गलस्तनी, चुलुम्पा, सज्जा, मुखविलुण्ठिका
noun
पशुविशेषः, या अप्रशस्ता खरतुल्यनादा प्रदीप्तपुच्छा कुनखा विवर्णा निकृत्तकर्णा द्विपमस्तका तथा यस्याः दुग्धं पानार्थंम् उपयुज्यते
"अजायाः दुग्धं शीतलं मधुरं च।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
छागी,
स्त्री,
(छायते छिद्यते देवोपहारायेति ।छो + “छापूखडिभ्यः कित् ।” उणां १२४ ।इति गण् छागः ततः स्त्रियां जातौ ङीष् ।)छागमाता वक्री इति पाँटी इति भाषा ।तत्पर्य्यायः अजा पयस्विनी भीरुः ४मेध्या गलेस्तनी इति राजनिर्घण्टः
छागिका मञ्जा सर्व्वभक्ष्या गलस्तनी १० ।इति हेमचन्द्रः
चुलुम्पा ११ इति त्रिकाण्ड-शेषः
सञ्जा १२ मुखविलुण्ठिका १३ इतिशब्दरत्नावली
तद्दुग्धगुणाः मधुरत्वम् ।शीतलत्वम् ग्राहित्वम् दीपनत्वम् रक्त-पित्तविकारक्षयकासनाशित्वञ्च यथा, राज-निर्घण्टे ।“अजानां लघुकायत्वान्नानाद्रव्यनिषेवणात् ।नात्यम्बुपानात् व्यायामात् सर्व्वव्याधिहरं पयः
”कषायत्वम् लघुत्वम् अतीसारज्वरनाशि-त्वञ्च यथा, भावप्रकाशे ।“छागं कषायं मधुरं शीतं ग्राहि पयो लघु ।रक्तपित्तातिसारघ्नं क्षयकासज्वरापहम्
अजानामल्पकायत्वात् कटुतिक्तादिभक्षणात् ।स्तोकाम्बुपानाद्व्यायामात् सर्व्वरोगापहं पयः
”तद्दधिगुणाः उत्तमत्वम् ग्राहित्वम् लघु-त्वम् दोषत्रयापहत्वम् श्वासकासार्शःक्षय-कार्श्येषु शस्तत्वम् दीपनत्वञ्च इति भाव-प्रकाशः
कफवातनेत्रदोषदुर्नामश्वासकास-नाशित्वम् उष्णत्वम् रुच्यत्वम् पाचनत्वञ्च
तन्नवनीतगुणाः लघुत्वम् मधुरत्वम् कषा-यत्वम् त्रिदोषनाशित्वम् चक्षुष्यत्वम् दीप-नत्वम् बल्यत्वम् सदा हितत्वञ्च
तन्नवोत्थ-नवनीतगुणाः क्षयकासनेत्रामयकफनाशित्वम् ।बल्यत्वम् परमदीपनत्वञ्च
तद्घृतगुणाः ।चक्षुष्यत्वम् दीपनत्वम् बलवर्द्धनत्वम् कास-श्वासकफनाशित्वम् राजयक्ष्मणि शस्तत्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः