धातुः: चित्
मूलधातुः: चिती
धात्वर्थः: संज्ञाने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: चेतति
अनुबन्धादिविशेषः: ईदित्


धातुः: चित्
मूलधातुः: चित
धात्वर्थः: सञ्चलने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: चेतयते
अनुबन्धादिविशेषः: आकुस्मीयः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“चिती संज्ञाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘… … … … चिन्तयेत्। </li> <li>स्मृत्याम्, चेतति संज्ञाने, तत्र चेतयते णिचि।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>चेतकः-तिका, चेतकः-तिका, <a href="#foot_krm04">4</a> चिचेतिषकः-चिचितिषकः-षिका, <a href="#foot_krm05">5</a> चेचितकः-तिका;</li> <li> चेतिता-त्री, चेतयिता-त्री, चिचेतिषिता-चिचितिषिता-त्री, चेचितिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> चेतन्-न्ती, <a href="#foot_krm07">7</a> चेतयन्-न्ती, चिचेतिषन्-चिचितिषन्-न्ती;</li> <li> -- चेतिष्यन्-न्ती-ती, चेतयिष्यन्-न्ती-ती, चिचेतिषिष्यन्-चिचितिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- चेचित्यमानः, चेचितिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> चित्-चितौ-चितः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm09">9</a> चित्तम्-त्तः, <a href="#foot_krm10">10</a> प्रायश्चित्तम्, चेतितम्-तः, चिचेतिषितः-चिचितिषितः, चेचितितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> चितः, <a href="#foot_krm12">12</a> चेतनः, <a href="#foot_krm13">13</a> चेतयः, चिचेतिषुः-चिचितिषुः, चेचितः;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> चेतितव्यम्, चेतयितव्यम्, चिचेतिषितव्यम्-चिचितिषितव्यम्, चेचितितव्यम्;</li> <li> चेतनीयम्, चेतनीयम्, चिचेतिषणीयम्-चिचितिषणीयम्, चेचितनीयम्;</li> <li> चेत्यम्, चेत्यम्, चिचेतिष्यम्-चिचितिष्यम्, चेचित्यम्;</li> <li> ईषच्चेतः-दुश्चेतः-सुचेतः;</li> <li> -- -- -- चित्यमानः, चेत्यमानः, चिचेतिष्यमाणः-चिचितिष्यमाणः, चेचित्यमानः;</li> <li> चेतः, चेतः, चिचेतिषः-चिचितिषः, चेचितः;</li> <li> चेतितुम्, चेतयितुम्, चिचेतिषितुम्-चिचितिषितुम्, चेचितितुम्;</li> <li> चित्तिः-प्रायश्चित्तिः, <a href="#foot_krm15">15</a> चित् <a href="#foot_krm16">16</a>, चेतना, चिचेतिषा-चिचितिषा, चेचिता;</li> <li> चेतनम्, चेतनम्, चिचेतिषणम्-चिचितिषणम्, चेचितनम्;</li> <li> चेतित्वा-चितित्वा, चेतयित्वा, चिचेतिषित्वा-चिचितिषित्वा, चेचितित्वा;</li> <li> प्रचित्य, प्रचेत्य, प्रचिचेतिष्य-प्रचिचितिष्य, प्रचेचित्य;</li> <li> चेतम् २, चेतित्वा २-चितित्वा चेतम् २, चेतयित्वा २, चिचेतिषम् २ चिचेतिषित्वा २ चिचितिषम् २, चिचितिषित्वा २, चेचितम् २;</li> <li> चेचितित्वा २। <a href="#foot_krm17">17</a> इत्यसुन् प्रत्ययः। </li> <li>चेतः = मनः।]] चेतः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (५२४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-३९। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। ९४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘रलो व्युपधाद्धलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति सेटः सनः कित्त्वविकल्पः। कित्त्व- पक्षे गुणोऽङ्गस्य। एवं क्त्वायामपि कित्त्वविकल्पो बोद्ध्यः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। यङन्तस्य द्वित्वे, अभ्यासस्य गुणे, यङवयवाकारलोपस्य स्थानिवद्भावात् लघूपधगुणो न। एवं यङन्ते सर्वत्र बोद्ध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[आ। ‘युष्मानचेतन् क्षयवायुकल्पान् सीतास्फुलिङ्गं परिगृह्य जाल्मः।’ भ। का। १०। ३६।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। ‘अणावकर्मकात् चित्तवत्कर्तृकात्’ (१-३-८८) इति ण्यन्ताच्छतैव।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[४। कर्तरि क्विप्। चित् = चेतन इत्यर्थः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[५। ‘श्वीदितो निष्ठायाम्’ (७-२-१४) इतीण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[६। ‘प्रायस्य चित्तिचित्तयोः’ (ग। सू। ६। १। १५६) इति सुट्। एवं क्तिन्यपि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[७। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[८। बाहुलकात् नन्द्यादित्वेन (३-१-१३४) कर्तरि ल्युः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[९। ‘अनुपसर्गाल्लिम्पविन्दधारिपारिवेद्युदेजिचेतिसातिसाहिभ्यश्च’ (३-१-१३८) इति ण्यन्तादस्मात् कर्तरि शप्रत्ययः;\n\n शप्रत्ययस्य सार्वधातुकत्वेन णेरयादेशः। चेतयः = जीवः। अकारान्तोऽयं शब्दः।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०५१०+ २०]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[१। ‘सम्पदादिभ्यः--’ (वा-३-३-९४) इति भावे बाहुलकात् क्विप्। चित् = चैतन्यम्- इत्यर्थः।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[आ। ‘अतेन्मुरारिर्मम चिन्मयोऽन्तिके च्योतन् दिशः प्रश्च्युतितैः स्मितामृतैः।।’ धा। का। १। ६।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[२। ‘असुन्’ [द। उ। ९। ४९]</li></ul>

चित् (चि꣡तँ॒ सञ्चेतने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = चेतनम्
अनीयर् = चेतनीयः - चेतनीया
ण्वुल् = चेतकः - चेतिका
तुमुँन् = चेतयितुम्
तव्य = चेतयितव्यः - चेतयितव्या
तृच् = चेतयिता - चेतयित्री
क्त्वा = चेतयित्वा
ल्यप् = प्रचेत्य
क्तवतुँ = चेतितवान् - चेतितवती
क्त = चेतितः - चेतिता
शानच् = चेतयमानः - चेतयमाना

चित् (चि꣡तीँ꣡ सञ्ज्ञाने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = चेतनम्
अनीयर् = चेतनीयः - चेतनीया
ण्वुल् = चेतकः - चेतिका
तुमुँन् = चेतितुम्
तव्य = चेतितव्यः - चेतितव्या
तृच् = चेतिता - चेतित्री
क्त्वा = चेतित्वा / चितित्वा
ल्यप् = प्रचित्य
क्तवतुँ = चित्तवान् - चित्तवती
क्त = चित्तः - चित्ता
शतृँ = चेतन् - चेतन्ती

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

चेतय, अस्, आ, अम्, observing, conscious, sentient,
living.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

चेतय mfn. sentient, Pāṇ. iii, 1, 138.


चेतय mfn. (-यः-या-यं) A living and sentient being.
 E. चित् to think,
श aff.


चेतय
mfn. (-यः-या-यं) A living and sentient being.
E. चित to think, श aff.


चेतय (यः-या-यं)
a. Idem; distressed.


चेतय (cetaya)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872