| YouTube Channel

चूर्णः (cUrNaH)

 
Apte
English
चूर्णः [cūrṇḥ] र्णम् [rṇam], र्णम् [चूर्ण् कर्मणि अच्]
Powder.
Flour.
Dust
तत्राश्मचूर्णान्यपतन् पावकप्रकरा इव
Rām.*
 1.171.3.
Aromatic powder, pounded sandal, camphor
&c.
भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः
Me.*
 68.
र्णः Chalk.
Lime.
Pounding.
Comp.
 -कारः a limeburner. -कुन्तलः a curl, curly hair
समं केरलकान्तानां चूर्णकुन्तलवल्लिभिः Vikr.4.2.
खण्डः, ण्डम् gravel, pebble.
lime-stone nodule.-पदम् a peculiar exercise, walking backwards and forwards. -पारदः vermilion. -मुष्टिः
f.
 a handful of perfume or powder. -योगः perfumed powder. -राजः It is the king of powders containing eight parts of 'asafoetida' and twentyseven parts 'bdellium'
Mātaṅga.
L.
 11.49.
Apte 1890
English
चूर्णः
र्णं [चूर्ण् कर्मणि अच्] 1 Powder.
2 Flour.
3 Dust.
4 Aromatic powder, pounded sandal, camphor &c
भवति विफलप्रेरणा चूर्णमुष्टिः Me. 68.
र्णः 1 Chalk.
2 Lime.
3 Pounding.
Comp.
कारः a limeburner.
कुंतलः a curl, curly hair
समं केरलकांतानां चूर्णकुंतलवल्लिभिः Vikr. 4. 2.
खंडः डं {1} gravel, pebble. {2} lime-stone nodule.
पदं a peculiar exercise, walking backwards and forwards.
पारदः vermilion. मुष्टिः f. a handful of perfume or powder.
योगः perfumed powder.
Apte Hindi
Hindi
चूर्णः
पुं*
 - चूर्ण - अच्
चूरा
चूर्णः
पुं*
 - चूर्ण - अच्
आटा
चूर्णः
पुं*
 - चूर्ण - अच्
धूल
चूर्णः
पुं*
 - चूर्ण - अच्
"सुगन्धित चूरा, पिसा हुआ चन्दन, कपूर आदि"
चूर्णः
पुं*
 - -
खडिया
चूर्णः
पुं*
 - -
चूना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चूर्णः, चूर्णम्, क्षोदः, रजः
noun
सम्येषणेन जातरजः।
निम्बस्य शुष्कपर्णात् चूर्णं कृत्वा व्रणादिषु लिप्यते। / "कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्माल्यैश्च सर्वशः, अवाकिरन् शान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः।"
Synonyms:
 वालुका, चूर्णखण्डः, चूर्णः, शिलाखण्डः, पाषाणखण्डः
noun
अश्मखण्डाः कठोरपदार्थस्य खण्डाः वा।
"अधुना धान्येषु वालुकाः संमील्य जनाः धान्यस्य विक्रयणं कुर्वन्ति।"
Synonyms:
 चूर्णः
noun
एकः पुरुषः ।
"चूर्णस्य उल्लेखः वीरचरिते वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चूर्णः,
पुं,
 (चूर्ण्यते सम्पिष्यते इति । चूर्ण +कर्म्मणि घञ् ।) सम्पेषणेन जातरजः । चूरइति गुँडा इति फाकि इति च भाषा ॥
तत्-पर्य्यायः । क्षोदः २ । इत्यमरः । २ । ८ । ९९ ॥
चूर्णम् ३ रजः ४ । इति भावप्रकाशः ॥
(यथा, महाभारते । ६ । ११८ । ३ ।“कन्याश्चन्दनचूर्णैश्च लाजैर्म्माल्यैश्च सर्व्वशः ।अवाकिरञ्छान्तनवं तत्र गत्वा सहस्रशः ॥
”)धूलिः । क्षारविशेषः । इति मेदिनी । ने, १२ ॥
चूण इति भाषा ॥
(यथा, --“पर्णानि शीर्णवर्णानि सीदन्त्याकर्णलोचने ! ।चूर्णमानीयतां तूर्णं पूर्णचन्द्रनिभानने ! ॥
”)शेषस्य गुणः । वातश्लेष्ममेदोनाशित्वम् ॥
शङ्ख-चूर्णस्य गुणाः । कटुत्वम् । क्षारत्वम् । उष्ण-त्वम् । कृमिनाशित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥