| YouTube Channel

चिह्न (cihna)

 
शब्दसागरः
English
चिह्न Sautra root. 10th cl. (चिह्नयति-ते) To mark, to spot, to stamp.
E.
चु-उभ-सक-सेट् । सौत्रोऽयं धातुः इति केचित् ।
चिह्न
n.
 (-ह्नं)
1. A mark of any kind, a spot, stain, sign, symbol, &c.
2.
A banner, a standard.
3. A symptom.
E.
 च् to pound, affix नक्, and
the radical vowel changed to इ, or चिह्न to mark, क
aff.
 or चिह्न-अच्
चह-न उपधाया इत्त्वम् वा ।
Capeller Eng
English
चिह्न
n.
 sign, mark
adj. —° =
seq.
pp.
Yates
English
चिह्न चिह्नयति 10.
a. To mark.
चिह्न (ह्नं) 1.
n.
 A mark of any kind
a banner
a symptom.
Spoken Sanskrit
English
चिह्न - cihna -
n.
 - sign
सङ्केत - saGketa -
m.
 - signal
सन्देश - sandeza -
m.
 - signal [ computer ]
सङ्केतन - saGketana -
n.
 - signal
हस्ताक्षर - hastAkSara -
n.
 - signature
नामाङ्कन - nAmAGkana -
n.
 - signature [ computer ]
निश्रेणिचिह्न - nizreNicihna -
n.
 - poundsign [ computer ]
महत्त्वपूर्ण - mahattvapUrNa -
adj.
 - significant
अङ्कीयहस्ताक्षर - aGkIyahastAkSara -
n.
 - digitalsignature [ computer ]
अङ्कीयनामाक्षर - aGkIyanAmAkSara -
n.
 - digitalsignature [ computer ]
“@” चिह्न - “@”cihna -
n.
 - atsign-symbol'@' [ computer ]
अधिकरणचिह्न - adhikaraNacihna -
n.
 - atsign-symbol'@' [ computer ]
निश्रेणिचिह्न - nizreNicihna -
n.
 - hashsign(#symbol) [ computer ]
फलकमपि नास्ति, किमपि नास्ति - phalakamapinAsti, kimapinAsti -
sent.
 - Nosignboard, nothing.
कुत्रापि वृष्टिः नास्ति - kutrApivRSTiHnAsti -
sent.
 - Nosignofrainanywhere.
विसर्ग - visarga -
m.
 - thecolon-likesigninDevanagari
लक्षणक - lakSaNaka -
adj.
 - sign
लक्ष्मी - lakSmI -
f.
 - sign
लक्षणा - lakSaNA -
f.
 - sign
सञ्ज्ञा - saJjJA -
f.
 - sign [ token ]
चिह्न - cihna -
n.
 - insignia
व्यञ्जन - vyaJjana -
n.
 - insignia
परिबर्ह - paribarha -
m.
 - royal insignia
परीवाह - parIvAha -
m.
 - royal insignia
पारमेष्ठ्य - pArameSThya -
n.
 - royal insignia
राजलक्षण - rAjalakSaNa -
n.
 - royal insignia
परिच्छद - paricchada -
m.
 - insignia of royalty
राजचिह्न - rAjacihna -
n.
 - insignia of royalty
राज्योपकरण - rAjyopakaraNa -
n.
 - insignia of royalty
उपकरण - upakaraNa -
n.
 - insignia of royalty
प्रक्रिया - prakriyA -
f.
 - insignia of high rank
चिह्नधर - cihnadhara -
adj.
 - bearing the signs or insignia
श्री - zrI -
f.
 - symbol or insignia of royalty
नृपलिङ्गधर - nRpaliGgadhara -
adj.
 - assuming the insignia of royalty
प्रक्रिया - prakriyA -
f.
 - insignia of high rank or dignity
द्विजलिङ्गिन् - dvijaliGgin -
adj.
 - wearing the insignia of a Brahman
सितच्छत्त्रित - sitacchattrita -
m.
 - possessed of the insignia of royalty
श्रीमत् - zrImat -
adj.
 - decorated with the insignia of royalty
लिङ्गिवेष - liGgiveSa -
m.
 - dress or the insignia of a religious student
चिह्न - cihna -
n.
 - mark
चिह्न - cihna -
n.
 - tag [ computer ]
चिह्न - cihna -
n.
 - sign
चिह्न - cihna -
n.
 - symbol
चिह्न - cihna -
n.
 - impression
“@” चिह्न - “@”cihna -
n.
 - atsign-symbol'@' [ computer ]
चिह्न - cihna -
n.
 - aim
चिह्न - cihna -
n.
 - landmark
चिह्न - cihna -
n.
 - brand
चिह्न - cihna -
n.
 - banner
चिह्न - cihna -
n.
 - spot
चिह्न - cihna -
n.
 - trait
चिह्न - cihna -
n.
 - direction towards
चिह्न - cihna -
n.
 - stamp
चिह्न - cihna -
n.
 - insignia
चिह्न - cihna -
n.
 - characteristic
चिह्न - cihna -
n.
 - zodiacal sign
चिह्न - cihna -
n.
 - symptom
तारा-चिह्न - tArA-cihna -
n.
 - asterisk mark
शृङ्गाट-चिह्न - zRGgATa-cihna -
n.
 - cross mark
रोगलक्षनं-चिह्न - rogalakSanaM-cihna -
n.
 - diagnostic
चिह्न cihna
n.
 brand
अङ्कलक्षण aGkalakSaNa
n.
 brand
अङ्कयति aGkayati verb brand
मण्डा maNDA
f.
 brandy
मण्ड maNDa
m.
 brandy
मधुसंधान madhusaMdhAna
n.
 brandy
अग्निदूषित agnidUSita
adj.
 branded
अङ्कित aGkita
adj.
 branded
अष्ट aSTa
adj.
 branded
कृताङ्क kRtAGka
adj.
 branded
कृतलक्षण kRtalakSaNa
adj.
 branded
सचिह्न sacihna
adj.
 branded
लक्षणसंनिपात lakSaNasaMnipAta
m.
 branding
लक्षणसंनिवेश lakSaNasaMniveza
m.
 branding
चिह्नन cihnana
n.
 branding [ an oil ]
अङ्कन aGkana
n.
 branding
समाविद्ध्यति { समाव्यध् } samAviddhyati { samAvyadh } verb brandish
व्याविध्यति { व्याव्यध् } vyAvidhyati { vyAvyadh } verb brandish
भ्रामयति { भ्रम् } bhrAmayati { bhram } verb caus. brandish
प्रकम्पयति { प्रकम्प् } prakampayati { prakamp } verb caus. brandish
Wilson
English
चिह्न Sautra root. 10th cl. (चिह्नयति) To mark, to spot, to
stamp.
चिह्न
n.
 (-ह्नं)
1 A mark of any kind, a spot, stain, sign, symbol, &c.
2 A banner, a standard.
3 A symptom.
E.
 चह to pound, affix नक्, and the radical vowel changed to इ, or
चिह्न to mark, क
aff.
Apte
English
चिह्न [cihna], 1
U.
 (चिह्नयति-ते) To mark, stamp (properly a Denom. from the noun चिह्न.
चिह्नम् [cihnam], 1 Mark, spot, stamp, symbol
emblem, badge, symptom
ग्रामेषु यूपचिह्नेषु
R.*
 1.44
3.55
संनिपातस्य चिह्नानि
Pt.*
 1.177.
A sign, indication
प्रसादचिह्नानि पुरःफलानि
R.*
 2.22
प्रहर्षचिह्न 2.68.
A sign of the zodiac.
Stamp, print, impression
पद˚.
Aim, direction.
Comp.
 -कारिन्
a.
marking, spotting.
striking, wounding, killing.
frightful, hideous.
Apte 1890
English
चिह्नं 1 Mark, spot, stamp, symbol
emblem, badge, symptom
ग्रामेषु यूपचिह्नेषु R. 1. 44
3. 55
संनिपातस्य चिह्नानि Pt. 1. 177.
2 A sign, indication
प्रसादचिह्नानि पुरःफलानि R. 2. 22
प्रहर्षचिह्न 2. 68.
3 A sign of the zodiac.
4 Stamp, print, impression
पद°.
5 Aim, direction.
Comp.
कारिन् a. {1} marking, spotting. {2} striking, wounding, killing. {3} frightful, hideous.
Monier Williams Cologne
English
चिह्न
n.
 a mark, spot, stamp, sign, characteristic, symptom,
MBh.
R.
&c.
 (ifc. f(आ). ,
Ragh.
 ii, 7
Ratnāv.
 i, 6/7)
a banner, insignia,
L.
a zodiacal sign,
VarBṛS.
 iii, 3
(in
Gr.
 ) aim, direction towards,
Vop.
 v, 7.
Monier Williams 1872
English
चिह्न चिह्न, अम्, n. a mark, spot, stain,
stamp, sign, badge, symbol, symptom
a banner, a
standard, insignia
a sign of the zodiac
aim, direc-
tion towards
[cf. स-चिह्न।]
—चिह्न-कारिन्, ई,
इणी, इ, making or leaving marks, marking, spotting
wounding, striking, killing
exciting fear, frightful,
hideous.
—चिह्न-धर, अस्, m. bearing the signs
or insignia (of office).
—चिह्न-धारिणी, f. the plant
Echites Frutescens, = श्यामा-लता.
—चिह्न-भूत,
अस्, आ, अम्, become a mark, formed into a mark.
Macdonell
English
चिह्न ci-hn-a,
n.
 [√ khan], mark, sign, token, 🞄indication, attribute: —°,
a.
 marked or characterised 🞄by: -ka,
n.
 jot, tittle.
Benfey
English
चिह्न चिह्न (probably for चिख्न,
from a reduplicated form of खन् by
the aff. अ),
n.
1. A mark of any kind,
Rām. 4, 12, 44.
2. Insignia, Ragh. 2,
7.
3. An attribute, Bhāg. P. 4, 15, 9.
4. A sign, Pañc. i. d. 193.
5. Ca-
racter, Bhāg. P. 3, 32, 35.
Hindi
Hindi
हस्ताक्षर
Apte Hindi
Hindi
चिह्नम्
नपुं*
 - चिह्न - अच्
"निशान, धब्बा, छाप, प्रतीक, कुलचिह्ना, बिल्ला, लक्षण"
चिह्नम्
नपुं*
 - चिह्न - अच्
"संकेत, इंगित"
चिह्नम्
नपुं*
 - चिह्न - अच्
राशिचिह्न
चिह्नम्
नपुं*
 - चिह्न - अच्
लक्ष्य दिशा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चिह्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷಣ /ಗುರುತು
निष्पत्तिः - > चह (परिकल्पने) - "नक्" इत्वं च बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - > चह्यतेऽनेन
प्रयोगाः - > "एतद् भुजारणिसमुद्भवविक्रमाग्निचिह्नं धनुर्गुणकिणः खलु धूमलेखा"
उल्लेखाः - > नैष० ११-१०५
चिह्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮುದ್ರೆ
चिह्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಾಂಛನ /ಗುರುತು /ನಿಶಾನಿ
प्रयोगाः - > "स न्यस्यचिह्नामपि राजलक्ष्मीं तेजोविशेषानिमितां दधानः" ।"दूरस्थचिह्नवेधादुदयेऽस्तमयेऽपि वा सहस्रांशोः" ।
उल्लेखाः - > रघु० २-७, बृहत्सं० ३-३
चिह्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುರುಹು /ಸುಳಿವು
चिह्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತಾಕೆ /ಧ್ವಜ
विस्तारः - > "चिह्नपङ्के पताकायाम्"- नानार्थर० ।
L R Vaidya
English
cihna {% n. %} 1. Mark, spot, stamp, badge, R.i.44, iii.55
2. sign, indication, प्रसादचिह्नानि पुरःफलानि R.ii.22
3. a sign of the zodiac
4. aim, direction.
Bopp
Latin
चिह्न n.
1) nota, signum, macula. IN. 2. 25. N. 17. 7.
2) ve-
xillum.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
लक्ष्मन्
क्ली
लक्ष्मन्, कन्दजाति, चिह्न
लक्ष्माख्यः कन्दजातिः स्याच्चिह्नं लक्ष्म च कथ्यते ॥ ८५ ॥
verse 2.1.1.85
page 0013
प्रज्ञान
क्ली
प्रज्ञान, बुद्धि, चिह्न
वृजिनं मलिने पापे प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः ।
verse 3.1.1.28
page 0015
Indian Epigraphical Glossary
English
cihna (EI 33), flag
cf. Cihna-dhara (BL), standard-bearer.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mngon rtags
चिह्न
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
षोडशोंऽशः कला चिह्नं लक्षणं लक्ष्म लाञ्छनम् ।
अङ्कः कलङ्कोऽभिज्ञानं चन्द्रिका चन्द्रगोलिका ॥ १०६ ॥
चन्द्रातपः कौमुदी च ज्योत्स्ना बिम्बं तु मण्डलम् ।
-wordlist-
कला (स्त्री), चिह्न (क्ली), लक्षण (क्ली), लक्ष्मन् (क्ली), लाञ्छन (क्ली), अङ्क (पुं), कलङ्क (पुं), अभिज्ञान (क्ली), चन्द्रिका (स्त्री), चन्द्रगोलिका (स्त्री), चन्द्रातप (पुं), कौमुदी (स्त्री), ज्योत्स्ना (स्त्री), बिम्ब (पुंक्ली), मण्डल (त्रि)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
अङ्क
अङ्क, चिह्न, अभिज्ञान, लाञ्छन, लक्ष्मन्, लक्षण, कलङ्क
अङ्कश्चिह्नमभिज्ञानं लाञ्छनं लक्ष्म लक्षणम् ।
कलङ्कश्चेति विज्ञेया नातिनानार्थवाचकाः ॥ ४५ ॥
verse 1.1.1.45
page 0006
नाममाला
Sanskrit
ध्वज, पताका, केतु, चिह्न, वैजयन्ती
ध्वजं पताका केतुश्च चिह्नं तद्वैजयन्त्यपि ।
तत्तदन्तो झषाद्यादिः शम्भोर्विघ्नकरः स्मरः ॥ ८४ ॥
verse 0.1.1.84
page 0043
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: चिह्नम्
Root: चिह्न
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒ लक्षणम्
Meaning(s):
⇒ Mark
Shloka(s):
2|1|29|1 ► अङ्कश्चिह्नमभिज्ञानं लाञ्छनं लक्ष्म लक्षणम्। (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|29|1 ⇢ अङ्कः (अङ्क) (पुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
➠ 2|1|29|1 ⇢ चिह्नम् (चिह्न) (नपुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
➠ 2|1|29|1 ⇢ अभिज्ञान (अभिज्ञान) (नपुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
➠ 2|1|29|1 ⇢ लाञ्छन (लाञ्छन) (नपुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
➠ 2|1|29|1 ⇢ लक्ष्मन् (लक्ष्मन्) (नपुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
➠ 2|1|29|1 ⇢ लक्षणम् (लक्षण) (नपुं) ⇒ Mark ⇒ लक्षणम्
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ चन्द्रः
अन्यसंबन्धाः ➡ चन्द्रः
जातिः ➡ रूपम्
उपाधि ➡ चिह्नम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ श्रीवत्सः
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चिह्नम्
Root: चिह्न
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒
Shloka(s):
1|3|17|1 ► कलङ्काङ्कौ लाञ्छनं च चिह्नं लक्ष्म च लक्षणम्। (दिग्वर्गः)
3|3|25|2 ► लक्ष्यदृष्ट्या स्त्रियां पुंसि गौर्लिङ्गं चिह्नशेफसोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|76|2 ► कलधौतं रूप्यहेम्नोर्निमित्तं हेतुलक्ष्मणोः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|93|2 ► पदं व्यवसितत्राणस्थानलक्ष्माङ्घ्रिवस्तुषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|116|1 ► व्यञ्जनं लाञ्छनं श्मश्रु निष्ठानावयवेष्वपि। (नानार्थवर्गः)
3|3|122|2 ► प्रधानं परमात्मा धीः प्रज्ञानं बुद्धिचिह्नयोः॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|3|17|1 ⇢ कलङकः (कलङ्क) (पुं) ⇒ blot, spot, mark, soil, blame, stain, dark spot, pollution, defamation
➠ 1|3|17|1 ⇢ अङ्कः (अङ्क) (पुं) ⇒ lap, spot, hook, sign, digit, reach, speck, cipher, chapter, proximity, act [theatre], bit [computer], curved instrument, an act of a theatrical play
➠ 1|3|17|1 ⇢ लाञ्छन (लाञ्छन) (नपुं) ⇒ spot, sign, mark, stain, token, appellation, mark of ignominy, characteristic mark
➠ 1|3|17|1 ⇢ चिह्नम् (चिह्न) (नपुं)
➠ 1|3|17|1 ⇢ लक्ष्मन् (लक्ष्मन्) (नपुं) ⇒ spot, sign, mark, chief, stain, token, pearl, speck, blemish, bad mark, principal, excellence, definition, characteristic, good or lucky mark
➠ 1|3|17|1 ⇢ लक्षणम् (लक्षण) (नपुं) ⇒ aim, form, kind, line, goal, sort, sign, mark, cause, scope, token, spoon, sight, trait, object, seeing, stroke, effect, symbol, vestige, species, symptom, feature, quality, landmark, occasion, influence, attribute, operation, reference, quotation, lucky mark, indication, definition, designation, opportunity, observation, appellation, sexual organ, illustration, fixed tariff, settled rate, characteristic, favourable sign, act of aiming at, accurate description, expressing indirectly, symptom or indication of disease
➠ 3|3|25|2 ⇢ लिङगम् (लिङ्ग) (नपुं) ⇒ spot, sign, idol, mark, proof, token, guise, badge, gender, reason, emblem, symptom, landmark, evidence, disguise, inference, conclusion, sign of guilt, characteristic, image of a god, mark of disease, organ of generation, male organ or phallus, sign of gender or sex, eternal procreative germ, order of the religious student, any assumed or false badge or mark, crude base or uninflected stem of a noun, corpus delicti [concrete evidence of a crime], invariable mark which proves the existence of anything in an object, anything having an origin and therefore liable to be destroyed again
➠ 3|3|76|2 ⇢ निमित्तम् (निमित्त) (नपुं) ⇒ omen, butt, sign, mark, sake, cause, target, reason, ground, motive, good omen, indication, instrumental or efficient cause
➠ 3|3|93|2 ⇢ पदम् (पद) (नपुं)
➠ 3|3|116|1 ⇢ व्यञ्जनम् (व्यञ्जन) (नपुं) ⇒ fan, sah, day, limb, part, spot, sign, mark, token, clear, badge, curry, sauce, irony, member, letter, sarcasm, symptom, syllable, insignia, manifest, allusion, ornament, condiment, dry curry, seasoning, side dish, indication, decoration, suggestion, indicating, manifesting, manifestation, paraphernalia, specification, private organs, special eatable, consonant [Grammar], mark of sex or gender, instantiation [computer], purification of a sacrificial animal, anything used in cooking or preparing food
➠ 3|3|122|2 ⇢ प्रज्ञानम् (प्रज्ञान) (नपुं) ⇒ wise, wisdom, prudent, memorial, monument, knowledge, easily known, intelligence, discrimination, distinctive mark, token of recognition, any mark or sign or characteristic
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ चन्द्रः
उपाधि ➡ चिह्नम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ विष्णुलाञ्छनम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चिह्न, लक्षणे । (अदन्तचुरां-परं-सकं-सेट् ।)सौत्रश्चुरादिरिति वृद्धाः । इत्यमरटीकायांभरतः ॥
चिह्नं,
क्ली,
 (चिह्न्यतेऽनेनेति । चिह्न लक्षणे + करणेघञ् ।) चिह्न्यते येन तत् । चिना इति दाग् इतिच भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । कलङ्कः २ अङ्कः ३लाञ्छनम् ४ लक्ष्म ५ लक्षणम् ६ लिङ्गम् ७ । इत्य-मरः । १ । ३ । १७ ॥
लक्ष्मणः ८ । इति भरतः ॥
अभिज्ञानम् ९ । इति जटाधरः ॥
(यथा, भागवते । ४ । १५ । ९ ।“वैन्यस्य दक्षिणे हस्ते दृष्ट्वा चिह्नं गदाभृतः ।पादयोररविन्दञ्च तं वै मेने हरेः कलाम् ॥
”)पताका । इति मेदिनी । ने, ४ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चिह्न लक्षणे अ०
चु०
उभ०
सक०
 सट् । चिह्नयति ते अचि-चिह्नत् त । सौत्रोऽयमिति वृद्धाः ।
चिह्न
न०
 चिह्न--अच्, चह--न उपघाया इत्त्वम् वा ।लघ्वादिके (।ऽ) १ त्रिकले गणे शब्दार्थचि० । २ लक्षणे च“चक्रे प्रजाः स्वाः सनिमेषचिह्नाः “स्वनामचिह्नं निच-खान सायकम्” रघुः ।
Capeller
German
चिह्न
n.
 Zeichen, Merkmal
adj. (—°) =चिह्नित
s. folg.
Burnouf
French
चिह्न चिह्न
n.
 tache, marque
signe, symbole
drapeau,
étendard, bannière.
चिह्नधारिणी
f.
 (धृ) echites frutescens, bot.
चिह्नयामि (dénom. de चिह्न) marquer
noter.
Stchoupak
French
चिह्न-
nt. marque, signe, estampille, symptôme
-क- id. dimin.
-ई-कृ- marquer
-ई-भू- devenir signe, servir de signe.