चित्राङ्गदः (citrAGgadaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Wordnet
Sanskrit चित्राङ्गदः
मौर्यवंशीयः राजा।
"चित्राङ्गदेन चित्तौडगडदुर्गः निर्मितः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचित्राङ्गदः, चन्द्रवंशीयराजविशेषः । स तुशान्तनुराजपुत्त्रः । विचित्रवीर्य्यभ्राता । (अयन्तुशान्तनुराजस्य स्वर्गगमनानन्तरं राज्यं लब्ध्वाऐश्वर्य्यवीर्य्यमदेन शूरान् सर्व्वान् तृणवदमन्यत ।अथ कदाचित् गन्धर्व्वराजचित्ररथः युद्धार्थमेन-मभ्ययात् । ततः कुरुक्षेत्रमध्ये प्रवृत्ते महतियुद्धे समधिकमायाबलेनानेन गन्धर्व्वराजेननिहतोऽयं कौरवप्रवीरः । इत्येषा कथा महा-भारते । १ । १०१ । अध्याये द्रष्टव्या ॥
) गन्धर्व्व-विशेषः । इति महाभारतम् ॥
(यथा, देवी-भागवते । १ । २० । २२ ।“चित्राङ्गदस्तु गन्धर्व्वो दृष्ट्वा तं मार्गगं नृपम् ।उत्तत्तारान्तिकं भूमेर्विमानवरमास्थितः ॥
”)ब्रह्मपादजमसीशाख्यकायस्थस्य चित्रगुप्तादि-त्रितयान्तर्गतमूर्त्तविशेषः । स अधोलोकविवे-चकः । तस्याधोगमनकारणं यथा, --“अधोगतस्य हेतुत्वं वगले ! शृणु कालिके ! ।वगलेति मनुं प्राप्य विप्रः स्यामिति वाञ्छया ॥
तपश्चकार पञ्चाब्दं नान्यत् किञ्चिद्गृहीतवान् ।फलमूलादिकं किञ्चित् सायमत्ति यथा मिलेत् ॥
विहाय विप्रस्य गुरोरपि पूजाञ्च पार्व्वति ! ।जपेन्नित्यं हि वगलामन्यविप्रञ्च नेक्षयन् ॥
ज्ञात्वेति ब्राह्मणाः सर्व्वे ऊचुश्चित्राङ्गदं क्रुधा ।वचो हि मधुरं किञ्चित् प्रियाद्भक्ताच्च सुन्दरि ! ॥
रे चित्राङ्गद ! अज्ञस्त्वं वत्स ! विप्रत्वमिच्छसि ।कदाप्युपानन् मस्तस्थो नैवेति न हि बुध्यसे ॥
वत्स ! शीघ्रमधो गच्छ चिरं कुरु तपो मुदा ॥
”चित्राङ्गदः शापं श्रुत्वा ब्राह्मणान् तुष्टाव ततोब्राह्मणा लज्जिताः सन्तस्तमूचुः ।“हे चित्राङ्गद ! हे तात वत्स ! त्वं नोत्सवः किल ।दुश्चिन्तां कुरु मा तात भद्रं ते कथयाम भोः ॥
जनस्तपोबलेनैव सर्व्वं प्राप्नोत्यसंशयम् ।नार्हतीशं विना तात ! ब्राह्मणो भवितुं किल ॥
इतीश्वराज्ञा वेदेऽस्ति प्रतिजानीहि तत्त्वतः ।वरं प्राप्नोति देवत्वं ब्राह्मणत्वं कदापि न ॥
यथामरत्वमीशेन विना क्वापि न शासने ।नोत्सवस्त्वमधो गच्छ सुखेन वगलां जप ॥
कलेर्द्दशसहस्राणि नागलोकेश्वरो भव ।ततस्त्रिलोकनाथस्त्वमिन्द्रतुल्यो भविष्यसि ॥
राज्यं भुक्त्वान्ततो नैव पुनरावर्त्तनं तव ।सदा वयं तव शिवं चिन्तयामो न भीं कुरु ॥
तात गच्छ सुखं भुङ्क्ष्व नागलोकेऽपि विस्तरात् ।तत आनन्दमनसा गतश्चित्राङ्गदस्तलम् ॥
”इत्याचारनिर्णयतन्त्रम् ॥
(स्त्रियां टाप् । मणिपुरेश्वरस्य चित्रवाह-नस्य कन्या । यथा, महाभारते । १ । २१६ । १५ ।“तस्य चित्राङ्गदा नाम दुहिता चारुदर्शना ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.