चित्र (citra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चित्र r. 10th cl. (चित्रयति-ते)
	 1. To paint,  to delineate,  to colour with
various colours,  &c.
	 2. To wonder.
	 3. To cause wonder or be won-
derful.
	 4. To see a rare or wonderful sight. चु-उभ-सक-सेट् ।

 चित्र mfn.
   (-त्रः-त्रा-त्रं)
	 1. Variegated,  spotted,  speckled.
	 2. Wonderful, 
surprising.
	 m.
  (-त्रः) A name of YAMA.
	 f.
  (-त्रा)
	 1. A plant: see मूषिक-
पर्णी.
	 2. A kind of cucumber: see गोडुम्बा.
	 3. A plant,  commonly
Danti: see दन्तिका.
	 4. A name of SUBHADRA,  the sister of JAGAN-
NATHA.
	 5. A star in the virgin's spike.
	 6. A kind of snake.
	 7. A
name of river.
	 8. Illusion,  wordly unreality.
	 9. The name of a
nymph of Swarga.
	 10. A form of metre. (त्रं)
	 1. Wonder, 
surprise.
	 2. Painting,  delineation,  writting,  &c.
	 3. Sky, 
heaven. 
	 4. A circular ornament,  a sectarial mark on the
forehead.
	 5. White or spotted leprosy.
	 6. Facetious conver-
sation,  conundrums,  riddles,  &c.
	 7. Writing or arrange-
ment of verses in mathematical or other fanciful figures.
	 mn. 
(-त्रः-त्रं) Variegated colour.
 E.
  चि to accumulate. Unadi affix क्ति,  or
चित् the mind,  and त्र what preserves,  from त्रै with क affix,  and the
duplicate त rejected,  or चित्र-भावे अच्,  चि-ष्ट्रन् वा ।

Capeller Eng

English

 चित्र॑ a.
  conspicuous,  visible,  bright,  clear,  loud, 
variegated,  manifold,  various,  excellent,  extraordinary,  strange, 
wonderful. f.
  आ॑ N.
  of a lunar mansion.  n.
  anything
bright or
shining,  esp.
    jewel,  ornament,  picture
 extraordinary appearance,  wonder
(often as exclamation).

Yates

English

 चित्र (क,  त्) चित्रयति 10.
a. To paint
to wonder
 to glance at.

 चित्र (त्रं) 1.
n.
  Wonder
 painting
sky
 sectarial mark.
m.
  Yama.
m.
  n.
  Variegated color.
f.
  (त्रा) A
plant
 a star in
Virgo
 a nymph.
a. Variegated
 wonderful.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चित्र 	-	 citra 	-	 n.
  	-	 picture
चित्रं करोति  { चित्रं कृ } 	-	 citraMkaroti{citraMkR} 	-	 verb 	-	 picture
अहं चित्रम् अपश्यम् 	-	 ahaMcitramapazyam 	-	 sent.
  	-	 Isawthepicture.
प्रतिमा 	-	  pratimA 	-	 f.
  	-	 picture
चित्राकृति 	-	  citrAkRti 	-	 f.
  	-	 picture
चित्रलेखा 	-	  citralekhA 	-	 f.
  	-	 picture
प्रतियातना 	-	  pratiyAtanA 	-	 f.
  	-	 picture
प्रकृति 	-	  prakRti 	-	 m.
  	-	 picture
बिम्ब 	-	  bimba 	-	 m.
  	-	 picture
चित्रपट 	-	  citrapaTa 	-	 m.
  	-	 picture
पट 	-	  paTa 	-	 m.
  	-	 picture
परिलेख 	-	  parilekha 	-	 m.
  	-	 picture
प्रतिकाय 	-	  pratikAya 	-	 m.
  	-	 picture
प्रतिनिधि 	-	  pratinidhi 	-	 m.
  	-	 picture
झर्झरीक 	-	  jharjharIka 	-	 m.
  	-	 picture
आलोख्य 	-	  Alokhya 	-	 n.
  	-	 picture
निदर्शन 	-	  nidarzana 	-	 n.
  	-	 picture
प्रतिमान 	-	  pratimAna 	-	 n.
  	-	 picture
आलेख्य 	-	  Alekhya 	-	 n.
  	-	 picture
चित्रकर्मन् 	-	  citrakarman 	-	 n.
  	-	 picture

चित्र 	-	 citra 	-	 n.
  	-	 picture
चित्रं करोति  { चित्रं कृ } 	-	 citraMkaroti{citraMkR} 	-	 verb 	-	 picture
अहं चित्रम् अपश्यम् 	-	 ahaMcitramapazyam 	-	 sent.
  	-	 Isawthepicture.
प्रतिमा 	-	  pratimA 	-	 f.
  	-	  picture
चित्राकृति 	-	  citrAkRti 	-	 f.
  	-	  picture
चित्रलेखा 	-	  citralekhA 	-	 f.
  	-	  picture
प्रतियातना 	-	  pratiyAtanA 	-	 f.
  	-	  picture
प्रकृति 	-	  prakRti 	-	 m.
  	-	  picture
बिम्ब 	-	  bimba 	-	 m.
  	-	  picture
चित्रपट 	-	  citrapaTa 	-	 m.
  	-	  picture
पट 	-	  paTa 	-	 m.
  	-	  picture
परिलेख 	-	  parilekha 	-	 m.
  	-	  picture
प्रतिकाय 	-	  pratikAya 	-	 m.
  	-	  picture
प्रतिनिधि 	-	  pratinidhi 	-	 m.
  	-	  picture
झर्झरीक 	-	  jharjharIka 	-	 m.
  	-	  picture
आलोख्य 	-	  Alokhya 	-	 n.
  	-	  picture
निदर्शन 	-	  nidarzana 	-	 n.
  	-	  picture
प्रतिमान 	-	  pratimAna 	-	 n.
  	-	  picture
आलेख्य 	-	  Alekhya 	-	 n.
  	-	  picture
चित्रकर्मन् 	-	  citrakarman 	-	 n.
  	-	  picture

चित्र 	-	 citra 	-	 n.
  	-	 picture
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  different tortures
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  spotted
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  variegated
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  different
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  agitated
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  manifold
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  clear
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  strange
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  distinguished
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  in different ways
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  having different varieties
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  conspicuous
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  wonderful
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  speckled
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  bright
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  diversified
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  excellent
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  bright-coloured
चित्र 	-	 citra 	-	 adj.
  	-	  bright colored

 
   चित्र  citra adj.
   different tortures

Wilson

English

 चित्र r. 10th cl. चित्रयति)
To paint,  to delineate,  to colour with various colours,  &c.
To wonder.
To cause wonder or be wonderful.
To see a rare or wonderful sight.

 चित्र
mfn.
   (-त्रः-त्रा-त्रं)
1 Variegated,  spotted,  speckled.
2 Wonderful,  surprising.
m.
  (-त्रः) A name of YAMA.
f.
  (-त्रा)
1 A plant: see मूषिकपर्णी.
2 A kind of cucumber: see गोडुम्वा.
3 A plant,  commonly Danti: see दन्तिका.
4 A name of SUBHADRĀ,  the sister of JAGANNĀTHA.
5 A star in the virgin's spike.
6 A kind of snake.
7 The name of a river.
8 Illusion,  worldly unreality.
9 The name of a nymph of Svarga.
10 A form of metre.
n.
  (-त्रं)
1 Wonder,  surprise.
2 Painting,  delineation,  writing,  &c.
3 Sky,  heaven. 
4 A circular ornament,  a sectarial mark on the forehead.
5 White or spotted leprosy.
6 Facetious conversation,  conundrums,  riddles,  &c.
7 Writing or arrangement of verses in mathematical or other fanciful figures.
mn.  (-त्रः-त्रं) Variegated colour.
E.
  चि to accumulate,  Uṇādi affix क्ति,  or चित् the mind,  and
त्र what preserves,  from त्रै with क affix,  and the duplicate
त rejected.

Apte

English

चित्र [citra],  a.
  [चित्र्-भावे अच्
 चि-ष्ट्रन् वा Uṇ.*
  4.163]

Bright,  clear.

Variegated,  spotted,  diversified.

amusing,  interesting,  agreeable
 Māl.
 1.4.

Various,  different,  manifold
 Pt.*
  1.136
 Ms.*
  9.248
 Y.*
  1.288.

Surprising,  wonderful,  strange
 किमत्र चित्रम् R.*
  5.33
 Ś.*
  2.15.

Perceptible,  visible.

Conspicuous,  excellent,  distinguished
 न यद्वचश्चित्रपदं हरेर्यशो जगत्पवित्रं प्रगृणीत कर्हिचित् Bhāg.*
  1.5.1.

Rough,  agitated (as the sea,  opp सम).

Clear,  loud,  perceptible (as a sound).

त्रः The variegated colour.

A form of Yama. 

The Aśoka tree.

=
  चित्रगुप्त q. v.  below.

त्रम् A picture,  painting,  delineation चित्रे निवेश्य परिकल्पितसत्त्वयोगा Ś.*
  2.9
 पुनरपि चित्रीकृता कान्ता Ś.*
  6.2, 13, 21 &c.
 

A brilliant ornament or ornament.

An extraordinary appearance,  wonder.

A sectarial mark on the forehead.

Heaven,  sky.

A spot.

The white or spotted leprosy.

(In Rhet.
 ) The last of the three main divisions of Kāvya (poetry). (It is of two kinds शब्दचित्र and अर्थ-वाच्य-चित्र,  and the poetical charm lies mainly in the use of figures of speech dependent on the sound and sense of words. Mammaṭa thus defines it: शब्दचित्रं वाज्यचित्रमव्यङ्ग्यं त्ववरं स्मृतम् K. P.*
   1. As an instance of शब्दचित्र may be cited the following verse from R. G. मित्रात्रिपुत्रनेत्राय त्रयीशात्रवशत्रवे । गोत्रारिगोत्रजैत्राय गोत्रात्रे ते नमो नमः ॥

Anything bright which strikes the eye.

Playing upon words,  punning,  using conundrums,  riddles &c.
 

A lotus. ...... मङ्गले तिलके हेम्नि व्योम्नि पद्मे नपुंसकम् । Nm.  -त्रम् ind.
  Oh !,  how strange !,  what a wonder ! चित्रं बधिरो नाम व्याकरणमध्येष्यते Sk. Comp.
   -अक्षी,  -नेत्रा,  -लोचना a kind of bird commonly called Sārikā. -अङ्ग a.
  striped,  having a spotted body.

(ङ्गः) a kind of snake.

N.
  of Arjuna. 

(ङ्गम्) vermilion. 

yellow orpiment. -अङ्गद a.
  decked with brilliant bracelets. (-दा) N.
  of a wife of Arjuna and mother of Babhruvāhana.  -अङ्गदसूः f.
  an epithet of Satyavatī,  mother of Vyāsa.  -अन्नम् rice dressed with coloured condiments
 Y.*
  1.34. -अपूपः a kind of cake. -अर्पित a.
  committed to a picture,  painted. ˚आरम्भ a.
  painted
 चित्रार्पितारम्भ इवावतस्थे R.*
  2.31
 Ku.*
  3.42. -आकृतिः f.
  a painted resemblance,  portrait.-आयसम् steel. -आरम्भः a painted scene,  outline of a picture
 V.*
  1.4. v. l.  -उक्तिः f.
 

agreeable or frequent discourse
 जयन्ति ते पञ्चममित्रचित्रोक्तिसंदर्भविभूषणेषु Vikr.1.

a voice from heaven. 

a surprising tale. -ओदनः boiled rice coloured with turmeric &c.
  -कण्ठः pigeon. -कथालापः telling agreeable or charming stories.

कम्बलः painted cloth used as an elephant's housing

a variegated carpet.

कर a painter.

an actor.-कर्मन् n.
 

an extraordinary act
 धीर्न चित्रीयते कस्माद- भित्तौ चित्रकर्मणा Ks.*
  6.5.

ornamenting,  decorating.

a picture
 Mu.*
  2.4.

magic. (m.  )

a magician,  one who works wonders.

a painter. ˚विद् m.
 

a painter.

a magician. 

कायः a tiger in general.

a leopard or panther.

कारः a painter.

N.
  of a mixed tribe
 (स्थपतेरपि गान्धिक्यां चित्रकारो व्यजायत Parāśara). -कूटः N.
  of a hill and district near Prayāga
 दृप्तः कुकुद्मानिव चित्रकूटः R.*
  12
15
13.47,  U.*
  1. -कृत्a.  astonishing,  surprising.  (m.  ) a painter. -कोलः a kind of lizard. -क्रिया,  -कृत्यम् painting
 आहूय स्वसुता- वासे चित्रकृत्ये न्ययुङ्क्त माम् Ks.*
  71.82. -क्षत्र a.
  Ved.
  having manifold power,  or one whose wealth is visible
 चित्रक्षत्र चित्रतमं वयोधाम् Rv.*
  6.6.7. -ग,  -गत a.
 

painted,  drawn in a picture
 संपूर्णलक्षणा देवी प्रतिभाति स्म चित्रगा Ks.*
  5.31.

coloured,  variegated. -गन्धम् yellow orpiment.-गुप्तः one of the beings in Yama's world recording the vices and virtues of mankind
 नामान्येषां लिखामि ध्रुवमहम- धुना चित्रगुप्तः प्रमार्ष्टु Mu.*
  1.2. -गृहम् a painted room. -जल्पः a random or incoherent talk,  talk on various subjects. -तण्डुलम् a medicinal plant said to possess anthelmintic virtues. -त्वच् m.
  the Bhūrja tree. -दण्डकः the cotton-plant. -धा ind.
  in many ways
 तर्कयामास चित्रधा Bhāg.*
  3.13.2. -न्यस्त a.
  painted,  drawn in a picture
 Ku.*
  2.24. -पक्षः the francoline partridge.

पटः,  ट्टः a painting,  a picture.

a coloured or chequered cloth. -पद a.
 

divided into various parts.

full of graceful expressions. -पादा the bird called Sārikā. -पिच्छकः a peacock. -पुङ्खः a kind of arrow.-पृष्ठः a sparrow. -प्रतिकृतिः f.
  representation in colours,  a painting,  a picture. -फलः,  -फलकः A kind of large flat fish
 L.
  D. B.

फला A smaller kind of flat fish.

N.
  of several plants. -फलकम् a tablet for painting,  a picture-board. -बर्हः a peacock
 -भानु a.
  of a variegated colour,  shining with light
 चित्रभानुरुषसां भात्यग्रे R.*
  7.9.3
 प्रपूर्वगौ पूर्वजौ चित्रभानू Mb.
 *  1.3.57.

(नुः) fire
 पुच्छैः शिरोभिश्च भृशं चित्रभानुं प्रपेदिरे Mb.
 *  1.53. 5.

the sun
 (चित्रभानुर्विभातीति दिने रवौ रात्रौ वह्नौ K. P.*
   2 given as an instance of one of the modes of अञ्जन).

N.
  of Bhairava. 

the Arka plant.

Śiva. 

an epithet of the Aśvins.

the first year of the first cycle of Jupiter. -भाष्यम् A diplomatic speech
 Mb.
 *  5.35.71. -भूत a.
  painted. -मण्डलः a kind of snake.-मृगः the spotted antelope. -मेखलः a peacock. -योधिन्a.  fighting in a wonderful manner
 लब्धास्त्रश्चित्रयोधी च मनस्वी च दृढवतः 5.17.3. (m.  ) an epithet of Arjuna. 

रथः the sun. 

N.
  of a king of the Gandharvas,  one of the sixteen sons of Kaśyapa by his wife Muni
 अत्र मुनेस्तनयश्चित्रसेनादीनां पञ्चदशानां भ्रातॄणामधिको गुणैः षोडश- श्चित्ररथो नाम समुत्पन्नः K.*
  136
 V.*
  1. -लिखनम् painting.-लिखित a.
 

painted.

dumb,  motionless (as in a picture). -लेख a.
  of beautiful outlines,  highly arched
 रुचिस्तव कलावती रुचिरचित्रलेखे श्रुवौ Gīt.*
  1.

(खा) a portrait,  picture.

N.
  of a friend and companion of Uṣā,  daughter of Bāṇa.  [When Uṣā related to her her dream,  she suggested the idea of taking the portraits of all young princes in the neighbourhood
 and on Uṣā's recognising Aniruddha,  Chitralekhā,  by means of her magical power,  conveyed him to her palace.] -लेखकः a painter. -लेखनिका a painter's brush. -वदालः the sheat-fish. -वनम् N.
  of a forest near the Gaṇḍakī. -वाजः a cock. -विचित्र a.
 

variously coloured,  variegated.

multiform.  -विद्या the art of painting. -शाला a painter's studio. -शिखण्डिन्m.  an epithet of the seven sages:मरीचि,  अङ्गिरस्,  अत्रि,  पुलस्त्य,  पुलह,  क्रतु and वसिष्ठ
 मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । वसिष्ठश्च महातेजास्ते हि चित्रशिखण्डिनः ॥ Mb.
 *  12.335.29. ˚जः an epithet of Bṛihaspati. -शिरस् m.
  -शीर्षकः a kind of venomous insect. -श्रीः great or wonderful beauty. -संस्थ a.
  painted. -हस्तः a particular position of the hands in fighting.

Apte 1890

English

 चित्र a. [चित्र्-भावे अच्
 चि-ष्ट्रन् वा Uṇ. 4. 163] 1 Bright,  clear. 
2 Variegated,  spotted,  diversified. 
3 Amusing,  interesting,  agreeable
 Māl. 1. 4. 
4 Various,  different,  manifold
 Pt. 1. 136
 Ms. 9. 248
 Y. 1. 288. 
5 Surprising,  wonderful,  strange
 किमत्र चित्रं R. 5. 33
 Ś. 2. 15. 
6 Perceptible,  visible. 
7 Conspicuous,  excellent,  distinguished. 
8 Rough,  agitated (as the sea,  opp. सम). 
9 Clear,  loud,  perceptible (as a sound). 
त्रः 1 The variegated colour. 
2 A form of Yama. 
3 The Aśoka tree. 
4 = चित्रगुप्त q. v. below. 
त्रं 1 A picture,  painting,  delineation
 चित्रे निवेश्य परिकल्पितसत्त्वयोगा Ś. 2. 9
 पुनरपि चित्रीकृता कांता Ś. 6. 20,  13,  21 &c. 
2 A brilliant ornament or ornament. 
3 An extraordinary appearance,  wonder. 
4 A sectarial mark on the forehead. 
5 Heaven,  sky. 
6 A spot. 
7 The white or spotted leprosy. 
8 (In Rhet.) The last of the three main divisions of Kāvya (poetry). It is of two kinds शब्दचित्र and अर्थ-वाच्य-चित्र,  and the poetical charm lies mainly in the use of figures of speech dependent on the sound or sense of words. Mammaṭa thus defines it: 
शब्दचित्रं वाच्यचित्रमव्यंग्यं त्ववरं स्मृतं K. P. 1. As an instance of शब्दचित्र may be cited the following verse from R. G. मित्रात्रिपुत्रनेत्राय त्रयीशात्रवशत्रवे । गोत्रारिगोत्रजैत्राय गोत्रात्रे ते नमो नमः ॥. 
9 Anything bright which strikes the eye. 
10 Playing upon words,  punning,  using conundrums,  riddles &c. 
त्रं ind. Oh!,  how strange!,  what a wonder! चित्रं बधिरो नाम व्याकरणमध्येष्यते Sk. 
Comp. 
अक्षी,  
नेत्रा,  
लोचना a kind of bird commonly called Sārikā. 
अंग a. striped,  having a spotted body. (
गः) {1} a kind of snake. {2} N. of Arjuna. (
गं) {1} vermilion. {2} yellow orpiment. 
अंगद a. decked with brilliant bracelets. (
दा) N. of a wife of Arjuna and mother of Babhruvāhana. 
अंगदसूः f. an epithet of Satvavatī,  mother of Vyāsa. 
अन्नं rice dressed with coloured condiments
 Y. 1. 304. 
अपूपः a kind of cake. 
अर्पित a. committed to a picture,  painted. °आरंभ a. painted
 R. 2. 31
 Ku. 3. 42. 
आकृतिः f. a painted resemblance,  portrait. 
आयसं steel. 
आरंभः a painted scene,  outline of a picture
 V. 1. 4. v. l. 
उक्तिः f. {1} agreeable or eloquent discourse
 जयंति ते पंचमनादमित्रचित्रोक्तिसंदर्भविभूषणेषु Vikr. 1. 10. {2} a voice from heaven. {3} a surprising tale. 
ओदनः boiled rice coloured with turmeric &c. 
कंठः a pigeon. 
कथालापः telling agreeable or charming stories. 
कंबलः {1} painted cloth used as an elephant's housing. {2} a variegated carpet. 
कर. {1} a painter. {2} an actor. 
कर्मन् n. {1} an extraordinary act. {2} ornamenting,  decorating. {3} a picture
 Mu. 2. 4. {4} magic. (
m.). {1} a magician,  one who works wonders. {2} a painter. °विद् m. {1} a painter. {2} a magician. 
कायः {1} a tiger in general. {2} a leopard or panther. 
कारः {1} a painter. {2} N. of a mixed tribe
 (स्थपतेरपि गांधिक्यां चित्रकारो व्यजायत Parāśara). 
कूटः N. of a hill and district near Prayāga
 R. 12. 15,  13. 47,  U. 1. 
कृत् a. astonishing,  surprising. (
m.) a painter. 
कोलः a kind of lizard. 
क्रिया painting. 
क्षत्र a. Ved. having manifold power,  or one whose wealth is visible. 
ग,  
गत a. {1} painted,  drawn in a picture. {2} coloured,  variegated. 
गंधं yellow orpiment. 
गुप्तः one of the beings in Yama's world recording the vices and virtues of mankind
 Mu. 1. 20. 
गृहं a painted room. 
जल्पः a random or incoherent talk,  talk on various subjects. 
तंडुंल a medicinal plant said to possess anthelmintic virtues. 
त्वच् m. the Bhūrja tree. 
दंडकः the cotton-plant. 
न्यस्त a. painted,  drawn in a picture
 Ku. 2. 24. 
पक्षः the francoline partridge. 
पटः,  
ट्टः {1} a painting,  a picture. {2} a coloured or chequered cloth. 
पद a. {1} divided into various parts. {2} full of graceful expressions. 
पादा the bird called Sārikā. 
पिच्छकः a peacock. 
पुंखः a kind of arrow. 
पृष्ठः a sparrow. 
प्रतिकृतिः f. representation in colours,  a painting,  picture. 
फलकं a tablet for painting,  a pictureboard. 
बर्हः a peacock. 
भानु a. of a variegated colour,  shining with light. (
नुः) {1} fire. {2} the sun
 (चित्रभानुर्विभातीति दिने रवौ रात्रौ वह्नौ K. P. 2 given as an instance of one of the modes of अंजन). {3} N. of Bhairava. {4} the Arka plant. {5} Śiva. {6} an epithet of the Aśvins. {7} the first year of the first cycle of Jupiter. 
भूत a. painted. 
मंडलः a kind of snake. 
मृगः the spotted antelope. 
मेखलः a peacock. 
योधिन् a. fighting in a wonderful manner. (
m.) an epithet of Arjuna. 
रथः {1} the sun. {2} N. of a king of the Gandharvas,  one of the sixteen sons of Kaśyapa by his wife Muni
 अत्र मुनेस्तनयश्चित्रसेनादीनां पंचदशानां भ्रातॄणामधिको गुणैः षोडशश्चित्ररथो नाम समुत्पन्नः K. 136
 V. 1. 
लिखनं painting. 
लिखित a. {1} painted. {2} dumb,  motionless (as in a picture). 
लेख a. of beautiful outlines,  highly arched
 रुचिस्तव कलावती रुचिरचित्रलेखे भ्रुवौ Gīt. 10. (
खा) {1} a portrait,  picture. {2} N. of a friend and companion of Uṣā,  daughter of Bāṇa. [When Uṣā related to her her dream,  she suggested the idea of taking the portraits of all young princes in the neighbourhood
 and on Uṣā's recognising Aniruddha,  Chitralekhā,  by means of her magical power,  conveyed him to her palace]. 
लेखकः a painter. 
लेखनिका a painter's brush. 
वदालः the sheat-fish. 
वनं N. of a forest near the Gaṇḍakī. 
वाजः a cock. 
विचित्र a. {1} variously coloured,  variegated. {2} multiform. 
विद्या the art of painting. 
शाला a painter's studio. 
शिखंडिन् m. an epithet of the seven sages:
मरीचि,  अंगिरस्,  अत्रि,  पुलस्त्य,  पुलह,  क्रतु and वसिष्ठ. °जः an epithet of Bṛhaspati. 
शिरस् m.,  
शीर्षकः a kind of venomous insect. 
श्रीः great or wonderful beauty. 
संस्थ a. painted. 
हस्तः a particular position of the hands in fighting. 

Monier Williams Cologne

English

 चित्र॑ a mf(आ॑)n.  conspicuous,  excellent,  distinguished,  RV.
  

 bright,  clear,  bright-coloured,  RV.
  

 clear (a sound),  RV.
  

 variegated,  spotted,  speckled (with instr. or in comp. ),  Nal.
  iv,  8
 R.
 
 Mṛcch.
 VarBṛS.
 

 agitated (as the sea,  opposed to सम),  R.
  iii,  39,  12

 various,  different,  manifold,  Mn.
   ix,  248
 Yājñ.
  i,  287
 MBh.
   &c.
  

 (execution) having different varieties (of tortures),  Mn.
   ix,  248
 Daś.
  vii,  281

 strange,  wonderful,  Rājat.
  vi,  227

 containing the word चित्र॑,  ŚBr.
   vii,  4,  1,  24
 KātyŚr.
   xvii

 leaping to and fro,  Jātakam.
  

 चित्र॑ (अ॑स्), m.
  variety of colour,  L.
 ,  Sch.

 Plumbago zeylanica,  L.
 

 Ricinus communis,  L.
 

 Jonesia Aśoka,  L.
 

 a form of Yama,  Tithyād.
 

 N.
  of a king,  RV.
   viii,  21,  18 (चि॑त्र)

 of a Jābāla-gṛhapati (with the patr. Gauśrāyaṇi),  KauṣBr.  xxiii,  5

 of a king (with the patr. Gāṅgyāyani),  KauṣUp.   i

 of a son of Dhṛtarāṣṭra,  MBh.
   i,  vii

 of a Draviḍa king,  PadmaP.
   v,  20,  1 (v.l. °त्राक्ष)

 of a Gandharva,  Gal.
 

 चित्र॑ (अ॑म्),  n.
  anything bright or coloured which strikes the eyes,  RV.
  
 VS.
 
 TS.
 
 ŚBr.
  
 TāṇḍyaBr.
   xviii,  9

 a brilliant ornament,  ornament,  RV.
   i,  92,  13
 ŚBr.
   ii,  xiii

 a bright or extraordinary appearance,  wonder,  ii
 Śak.
 
 Pañcat.
 
 Bhartṛ.
  &c.
  

 (with यदि [Śak.  iii,  9/10] or यद् [Hariv.  9062
 Śak.
 
 Kathās.
  xviii,  359] or fut. [Pāṇ.  iii,  3,  150 f.
 ]) strange,  curious (e.g. चित्रं बधिरो व्याकरणम् अध्येष्यते ‘it would be strange if a deaf man should learn grammar’,  Kāś.
 )

 strange! Hariv.
  15652
 Kathās.
  v,  vii
 Rājat.
  i,  iv

 the ether,  sky,  L.
 

 a spot,  MBh.
   xiii,  2605

 a sectarial mark on the forehead,  L.
 

 =
  कुष्ठ,  L.
 

 चित्र॑ n.
  a picture,  sketch,  delineation,  MBh.
  
 Hariv.
  4532 (स-चित्र mfn.
   =
  -ग),  R.
 
 Śak.
  &c.
   (ifc.  f(आ). ,  Megh.
  64)

 चित्र॑ n.
  variety of colour,  L.
 

 a forest (वन for धन?) of variegated appearance Sch. on KātyŚr.
   xxi,  3,  23 and ṢaḍvBr.  ii,  10

 various modes of writing or arranging verses in the shape of mathematical or other fanciful figures (syllables which occur repeatedly being left out or words being represented in a shortened form),  Sarasv.
  ii,  16
 Kpr.
   ix,  8
 Sāh.
 

 punning in the form of question and answer,  facetious conversation,  riddle,  iv,  14/v
 Pratāpar.
 
 Kuval.
 

 cf.
   अ- and सु-चित्र॑,  दा॑नु-,  वि-

 चैत्र.

 चित्र॑ b °त्रक,  °त्रट,  &c.
   See √ 4. चित्.

Monier Williams 1872

English

 चित्र,  अस्,  आ,  अम्,  perceptible,  visible,  conspicuous, 
excellent,  distinguished
 bright,  clear,  bright-coloured
variegated,  spotted,  speckled
 rough,  agitated (as the
sea,  opposed to सम)
 clear,  loud,  perceptible (as
a sound)
 various,  different,  manifold
 strange, 
wonderful,  surprising,  (किम् अत्र चित्रम्,  what is
there surprising in that? there is nothing strange in
that)
 containing the word चित्र
 (अस्),  m. variety
of colour
 N. of several plants,  viz. Plumbago Zey-
lanica,  Ricinus Communis,  Jonesia Aśoka
 a form
of Yama
 N. of a king
 of a descendant of Gaṅga
and of Gauśra
 of a son of Dhṛta-rāṣṭra
 of a king
of Draviḍa
 (आ),  f. Spica Virginis,  a star in the
virgin's spike,  a constellation
 (according to the
more ancient reckoning the twelfth,  according to the
new the fourteenth lunar mansion)
 a kind of snake
N. of several plants,  viz. Anthericum Tuberosum or
Salvinia Cucculata,  Cucumis Maderaspatanus,  a kind
of cucumber
 also = दन्ती
 Ricinus Communis
 the
Myrobalan tree
 also = मृगेर्वारु and गण्ड-
दूर्वा
 Rubia Munjista
 N. of a metre,  a kind of
Mātrāsamaka,  containing 4 × 16 syllabic instants
another metre consisting of four lines of fifteen
syllables each
 another metre consisting of four lines
of sixteen syllables each
 worldly illusion,  unreality
N. of an Apsaras
 also of a sister of Kṛṣṇa and
wife of Arjuṇa,  = सु-भद्रा
 also of a daughter of
Gada,  or (according to a various reading) of Kṛṣṇa
also of a river
 (अम्),  n. anything bright or coloured
which strikes the eyes
 a brilliant ornament,  an
ornament
 a bright or extraordinary appearance,  a
wonder
 the ether,  sky,  heaven
 a spot
 a circular
ornament,  a sectarial mark on the forehead
 white
or spotted leprosy
 a picture,  painting,  sketch,  de-
lineation: variety of colour
 various modes of writing
or arranging verses in the shape of mathematical or
other fanciful figures,  (this is done either by leaving
out syllables which occur repeatedly,  or by represent-
ing words in a shortened form)
 playing upon words, 
punning in the form of question and answer,  facetious
conversation,  conundrums,  riddles,  &c.
 [cf. अ-चित्र, 
दानु-च्°,  वि-च्°,  चैत्र
 cf. also Lith. kytras.]
—चित्र-कण्ठ,  अस्,  m. ‘having a speckled throat, ’
a pigeon.
—चित्र-कथालाप-सुख (°था-आल्°),  अस्, 
आ,  अम्,  happy in telling charming stories.
—चित्र-
कम्बल,  अस्,  m. a variegated carpet
 a painted cloth
used as an elephant's housing.
—चित्र-कर,  अस्,  m.
a painter
 [cf. चित्र-कार and चित्र-कृत्।]
—चित्र-
कर्ण,  अस्,  m. ‘strange-ear, ’ N. of a camel.
—चित्र-
कर्मन्,  अ,  n. any extraordinary act,  a wonderful deed
magic
 ornamenting,  decorating
 painting,  a paint-
ing,  picture
 (आ),  m. working wonders,  a magician
a painter
 the tree Dalbergia Ougeinensis
 [cf. चित्र-
कृत्।]
—चित्रकर्म-विद्,  त्,  m. skilled in the art of
painting
 a painter,  a magician.
—चित्र-काय,  अस्,  m.
‘having a striped or speckled body, ’ a tiger,  a leopard, 
panther.
—चित्र-कार,  अस्,  m. a painter
 [cf. चित्र-
कर।]
—चित्र-कुण्डल,  अस्,  m.,  N. of a son of
Dhṛta-rāṣṭra.
—चित्र-कूट,  अस्,  m. ‘wonderful peak, ’
N. of a hill and district,  the modern Chitrakote or
Chatarcot (near Kampta),  situated on the river Pai-
suni (Piśunī) about fifty miles S. E. of the town of
Bandah in Bundelkhund,  lat. 25. 12,  long. 80. 47.
It was the first habitation of Rāma and Lakṣmaṇa
in their exile after leaving Ayodhyā,  and as the holiest
spot of the worshippers of Rāma is crowded with
temples and shrines
 N. of a town.
—चित्र-कृत्,  त्, 
त्,  त्,  astonishing,  surprising
 (त्),  m. a painter
 the
tree Dalbergia Ougeinensis
 [cf. चित्र-कर्मन्।]
—चित्र-केतु,  उस्,  m.,  N. of a son of Garuḍa
 also
of Vasiṣṭha
 also of Lakṣmaṇa
 also of Deva-
bhāga
 also of a king of the Śūra-senas.
—चित्र-कोल, 
अस्,  m. a kind of lizard.
—चित्र-क्रिया,  f. painting.
—चित्र-क्षत्र,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. one whose do-
minion is brilliant (as Agni)
 (Sāy.) having various
power or one whose wealth is visible.
—चित्र-ग, 
अस्,  आ,  अम्,  represented in a picture,  painted.
—चित्र-
गत,  अस्,  आ,  अम्,  coloured,  variegated
 represented
in a picture,  painted,  delineated.
—चित्र-गन्ध, 
अम्,  n. yellow orpiment.
—चित्र-गुप्त,  अस्,  m.,  N.
of one of the beings recording the vices and virtues
of mankind in Yama's world
 N. of a mixed caste,  a
secretary or writer of a man of rank
 a form of Yama
N. of the sixteenth Arhat of the future Utsarpiṇī.
—चित्र-गृह,  अस्,  m. a painted room,  or one
ornamented with pictures
 [cf. चित्र-शाला।]
—चित्र-
गो,  औस्,  औस्,  उ,  having a brindled cow.
—चित्र-
ग्रीव,  अस्,  m. ‘speckled-neck, ’ N. of a pigeon-king.
—चित्र-चाप,  अस्,  m.,  N. of a son of Dhṛta-
rāṣṭra.
—चित्र-जल्प,  अस्,  m. talking on various
things,  talking incoherently.
—चित्र-तण्डुल,  अम्, 
आ,  n. f. a medicinal plant said to possess anthelmintic
virtues
 [cf. विड्-अङ्ग।]
—चित्र-तल,  अस्,  आ,  अम्, 
painted or variegated on the surface.
—चित्र-त्वच्, 
क्,  m. ‘having curious bark, ’ the birch or bhūrja tree.
—चित्र-दण्डक,  अस्,  m. the cotton plant,  Arum
Campanulatum
 [cf. ओल।]
—चित्र-दर्शन,  अस्,  m., 
N. of a Brāhman changed into a bird (‘having varie-
gated eyes’).
—चित्र-दीप,  अस्,  m. title of a philo-
sophical work.
—चित्र-दृशीक,  अस्,  आ,  अम्,  Ved.
looking brilliant or shining.
—चित्र-देव,  अस्,  m., 
N. of one of the attendants of Skanda
 (ई),  f.,  N. of
a plant,  = महेन्द्र-वारुणी.
—चित्र-धर्मन्,  आ, 
m.,  N. of a prince identified with the Asura Virū-
pākṣa.
—चित्र-धा,  ind. in a manifold way.
—चित्र-ध्रजति,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. making a bright
line,  an epithet of Agni
 (Sāy.) having a wonderful
course.
—चित्र-ध्वज,  अस्,  m.,  N. of a man.
—चित्र-नेत्रा,  f. a small bird called Maina,  =
सारिका
 [cf. चित्र-लोचना and चित्राक्षी।]
—चित्र-
न्यस्त,  अस्,  आ,  अम्,  represented in a picture,  painted.
—चित्र-पक्ष,  अस्,  आ,  अम्,  having variegated wings
(अस्),  m. the francoline partridge
 N. of a demon
causing head-ache.
—चित्र-पट or चित्र-पट्ट,  अस्
or अम्,  m. or n. (?),  a painting,  a picture.
—चित्र-
पट्ट-गत,  अस्,  आ,  अम्,  ‘committed to a picture, ’
painted.
—चित्र-पत्त्रिका,  f.,  N. of a plant,  =
कपित्थ-पर्णी and द्रोण-पुष्पी.
—चित्र-पत्त्री, 
f.,  N. of an aquatic plant
 [cf. जल-पिप्पली।]
—चित्र-
पद,  अस्,  आ,  अम्,  divided into various parts
 full of
graceful words or expressions
 (आ),  f.,  N. of the plant
Cissus Pedata [cf. गोधापदी]
 N. of a metre con-
sisting of four lines of eight syllables each
 (अम्), 
n.,  N. of a metre consisting of four lines of twenty-
three syllables each.
—चित्रपद-क्रमम्,  ind. at
a good or brisk pace.
—चित्र-पर्णिका,  f.,  N. of a
plant,  commonly Cākulīya,  Hemionites Cordifolia
Bengal madder,  Rubia Munjista,  = अति-गुहा,  घृष्-
ठिला,  त्रि-पर्णी,  दीर्घ-पत्त्रा,  &c.
—चित्र-पर्णी, 
f.,  N. of several plants,  = पृश्नि-पर्णी,  कर्ण-
स्फोटा,  जल-पिप्पली,  द्रोण-पुष्पी
 also = Rubia
Munjista.
—चित्र-पाटल,  अस् or अम्,  m. or n. (?), 
N. of a plant.
—चित्र-पादा,  f. a small bird com-
monly called Maina
 [cf. सारिका।]
—चित्र-पिच्छक, 
अस्,  m. ‘having a variegated tail, ’ a peacock.
—चित्र-
पुङ्ख,  अस्,  m. ‘having variegated feathers, ’ an
arrow.
—चित्र-पुर,  अम्,  n.,  N. of a town.
—चित्र-
पुष्पी,  f.,  N. of a shrub,  = अम्बष्ठा.
—चित्र-
पृष्ठ,  अस्,  m. ‘speckled-back, ’ a sparrow.
—चित्र-
प्रतिकृति,  इस्,  f. a representation in colours,  a paint-
ing,  a picture.
—चित्र-प्रिय-कथ,  अस्,  आ,  अम्, 
speaking very kindly.
—चित्र-फल,  अस्,  m. a kind
of fish,  commonly Chitala,  Mystus Chitala
 a kind of
cucumber,  Cucumis Sativus
 (आ),  f. a kind of fish, 
commonly Phalaï,  = फलकिन्,  महोन्मद,  राज-
ग्रीव,  Mystus Karpirat
 N. of several plants,  =
चिर्भिटा,  मृगेर्वारु,  महेन्द्र-वारुणी,  वार्ताकी, 
कण्टकारी
 (ई),  f. the above fish.
—चित्र-फ-
लक,  अम्,  n. a tablet for painting,  a picture,  a
painting
 (अस्),  m. a kind of fish
 see above.
—चित्र-बर्ह,  अस्,  m. ‘having a variegated tail, ’
a peacock
 N. of a son of Garuḍa.
—चित्र-बर्हिन्, 
ई,  इणी,  इ,  having a variegated tail.
—चित्र-बर्हिस्, 
इस्,  इस्,  इस्,  Ved. having a brilliant or shining litter
(i. e. bed of stars),  an epithet of Pūṣan and the
moon
 (Sāy.) strewed with various grasses (as the
ground).
—चित्र-बाहु,  उस्,  m.,  N. of a son of
Dhṛta-rāṣṭra.
—चित्र-भानु,  उस्,  उस्,  उ,  of varie-
gated lustre,  shining with light
 epithet of Agni, 
Savitṛ,  the Aśvins,  &c.
 (उस्),  m. a N. of fire
 of Śiva
the plant Plumbago Zeylanica
 the sun
 N. of the
Calotropis Gigantea (= अर्क)
 the first year of the
first cycle of Jupiter
 an epithet of Bhairava,  a form of
Śiva
 N. of the father of Vāṇa-bhaṭṭa,  the author of
the Kādambarī.
—चित्र-भूत,  अस्,  आ,  अम्,  made
into a picture,  painted.
—चित्र-भेषजा,  f. the tree
Ficus Oppositifolia
 [cf. काकोडुम्बर।]
—चित्र-
मण्डल,  अस्,  m. a kind of snake.
—चित्र-महस्, 
आस्,  आस्,  अस्,  Ved. having extraordinary abundance
(Sāy.) having conspicuous brightness or splendor.
—चित्र-मृग,  अस्,  m. the spotted antelope.
—चित्र-
मेखल,  अस्,  m. ‘girdled with spots, ’ a peacock.
—चित्र-यज्ञ,  अस्,  m. title of a comedy by Vaidya-
nātha.
—चित्र-यान,  अस्,  m.,  N. of a prince.
—चित्र-
याम,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. having a splendid or brilliant
course (as Agni).
—चित्र-योधिन्,  ई,  इनी,  इ,  fighting
in a wonderful manner or in various ways
 (ई),  m.
an epithet of Arjuna
 the tree Terminalia Arjuna.
—चित्र-रथ,  अस्,  आ,  अम्,  having a bright or splen-
did chariot (as Agni)
 (अस्),  m. ‘having a variegated
car, ’ the sun
 the king of the Gandharvas
 N. of a
snake-demon
 of a Vidyā-dhara
 of a son of Gada
or (according to a various reading) of Kṛṣṇa
 of a
king
 of a king of the Aṅgas
 of a descendant of
Aṅga and son of Dharma-ratha
 of a son of Ushadgu
of Vṛṣṇi
 of Gaya
 of Su-pārśvaka
 of Ukta
 of
a prince of Mṛttikāvatī
 of a Sūta
 and of others
(आ),  f.,  N. of a river
 [cf. चैत्ररथ।]
—चित्र-
रश्मि,  इस्,  m.,  N. of a Marut (‘having variegated
rays’).
—चित्र-राति,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. granting wonderful
or excellent gifts,  epithet of the Aśvins.
—चित्र-
राधस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. bestowing excellent favour
(Sāy.) having wonderful wealth.
—चित्र-रेफ,  अस्, 
m.,  N. of a son of Medhātithi,  king of Śāka-dvīpa.
—चित्र-लता,  f. the plant Rubia Munjista
 [cf.
चित्र-पर्णी।]
—चित्र-लिखन,  अम्,  n. ‘variegated
drawing, ’ paining.
—चित्र-लिखित,  अस्,  आ,  अम्,  repre-
sented,  delineated (as in a picture),  painted
 motion-
less,  dumb (as a picture or statue).
—चित्र-लेखक, 
अस्,  m. a painter.
—चित्र-लेखनिका,  f. a painter's
brush.
—चित्र-लेखा,  f. a picture,  a portrait
 N. of
a metre of four lines of seventeen syllables each
another metre of the same sort
 N. of a metre of
four lines of eighteen syllables each
 N. of an Apsaras
born from Brahmā's hand,  (she was a friend of Ūṣā
and skilful in painting)
 N. of a daughter of Kum-
bhāṇḍa,  minister of king Vāṇa,  also a friend of
Ūṣā.
—चित्रलेखा-द्वितीया,  f. having Citralekhā
as a second,  accompanied by Citralekhā.
—चित्र-
लोचना,  f. ‘having variegated eyes, ’ a small bird, 
commonly called Maina,  = सारिका
 [cf. चित्र-नेत्रा
and चित्राक्षी।]
—चित्र-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  decorated
with paintings or ornaments
 containing the word
चित्र
 (ती),  f.,  N. of a metre of four lines of thirteen
syllables each
 N. of a daughter of Gada or (accord-
ing to others) of Kṛṣṇa.
—चित्र-वदाल,  अस्,  m.
the sheat-fish,  Silurus Pelorius,  = पाठीन.
—चित्र-
वन,  अम्,  n. wonderful wood, ’ N. of a wood
near the Gaṇḍakī
 [cf. चित्रक।]
—चित्र-वर्मन्, 
आ,  m. ‘having variegated arrows, ’ N. of a son of
Dhṛta-rāṣṭra
 also of a king of the Kulūtas
 N. of
a king of Mathura and Campāvatī.
—चित्र-वर्षिन्, 
ई,  इणी,  इ,  raining in an unusual manner.
—चित्र-
वल्लिक,  अस्,  m. a kind of sheat-fish,  Silurus Boalis
[cf. चित्र-वदाल।]
—चित्र-वल्ली,  f.,  N. of two
plants,  = मृगेर्वारु and महेन्द्र-वारुणी.
—चि-
त्र-वहा,  f.,  N. of a river.
—चित्र-वाज,  अस्,  आ,  अम्, 
decorated with variegated feathers
 possessed of ex-
cellent power
 (Sāy.) making wonderful progress or
having wonderful riches or strength
 (अस्),  m. a cock.
—चित्र-वाण,  अस्,  m.,  N. of a son of Dhṛta-
rāṣṭra.
—चित्र-वाहन,  अस्,  m.,  N. of a king of
Maṇi-pūra.
—चित्र-विचित्र,  अस्,  आ,  अम्,  variously
coloured,  variegated,  multiform.
—चित्र-विद्या,  f. the
art of painting.
—चित्र-वीर्य,  अस्,  m. a kind of
Ricinus,  = रक्तैरण्ड.
—चित्र-वृत्ति,  इस्,  f. any
astonishing act or practice.
—चित्र-वेगिक,  अस्,  m.
‘having wonderful velocity, ’ N. of a Nāga.
—चित्र-
वेश,  अस्,  m. ‘having a variegated dress, ’ an epithet
of Śiva.
—चित्र-शाला,  f. a painted room,  or one
decorated with pictures [cf. चित्र-गृह]
 N. of a
metre consisting of four lines of eighteen syllables
each.
—चित्रशिखण्डि-ज or चित्रशिखण्डि-प्र-
सूत,  अस्,  m. epithet of Bṛhaspati or the planet
Jupiter (regarded as the son of the Citraśikhaṇḍinas, 
but more properly of Aṅgiras).
—चित्र-शिखण्डिन्, 
इनस्,  m. pl. ‘having bright crests, ’ an epithet of the
seven Ṛṣis,  Marīci,  Atri,  Aṅgiras,  Pulastya,  Pulaha, 
Kratu,  and Vasiṣṭha,  as represented in the seven
principal stars of the Great Bear.
—चित्र-शिरस्,  आस्, 
m. ‘having a variegated head, ’ a kind of venomous
insect [cf. चित्र-शीर्षक]
 N. of a Gandharva.
—चित्र-शीर्षक,  अस्,  m. a kind of venomous insect.
—चित्र-शोचिस्,  इस्,  इस्,  इस्,  Ved. shining brilliantly
epithet of Agni.
—चित्र-श्रवस्,  आस्,  आस्,  अस्,  Ved.
uttering loud cries,  songs,  &c.
 worthy of loud praise
(Sāy.) having wonderful fame.
—चित्र-श्री,  ईस्,  f.
great beauty,  the beauty of variegated colours.
—चित्र-
संस्थ,  अस्,  आ,  अम्,  represented in a picture,  deli-
neated,  painted
 [cf. चित्र-गत,  चित्र-स्थ,  &c.]
—चित्र-सङ्ग,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  N. of a
metre of four lines of sixteen syllables each.
—चित्र-
सर्प,  अस्,  m. a kind of snake,  the large speckled
snake (Mālu-dhāna).
—चित्र-सेन,  अस्,  आ,  अम्,  Ved.
furnished with a brilliant spear
 (Sāy.) having a
bright weapon
 (अस्),  m.,  N. of a snake-demon
also of a leader of the Gandharvas who was a son of
Viśvā-vasu
 one of the judges or recorders of hell
N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra
 of a son of Parīkṣit
of a son of Sambara
 of a son of Nariṣyanta
 of a
son of the thirteenth Manu
 of a son of Gada
 N.
of an adversary of Kṛṣṇa
 of Jarā-sandha's general
who is also called Ḍimbhaka
 (आ),  f.,  N. of an
Apsaras
 also of one of the Mātṛs attending on
Skanda
 N. of a river.
—चित्रसेन-भट्ट,  अस्,  m., 
N. of the author of a commentary entitled Piṅgala-
chando-grantha-ṭīkā.
—चित्र-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  repre-
sented in a picture,  painted
 [cf. चित्र-गत and
चित्र-संस्थ।]
—चित्र-हस्त,  अम्,  n. a particular
position of the hands in fighting.
—चित्राकृति (°र-
आक्°),  इस्,  f. a painted resemblance,  portrait,  picture.
—चित्राक्ष (°र-अक्°),  अस्,  m. ‘having variegated
eyes, ’ N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra
 also of a
descendant of Parīkṣit
 also of a Nāga-rāja
 (ई), 
f. a kind of bird,  commonly called Maina
 [cf. सा-
रिका,  चित्र-नेत्रा,  चित्र-लोचना।]
—चित्रा-क्षुप, 
अस्,  m.,  N. of a plant,  = द्रोण-पुष्पी.
—चित्राङ्ग
(°र-अङ्°),  अस्,  आ,  अम्,  having a variegated or spotted
body,  striped,  painted
 (अस्),  m. a kind of snake
the plant Plumbago Zeylanica
 another plant,  =
रक्त-चित्रक
 N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra
 an
epithet of Arjuna
 N. given to various animals in
fables
 (ई),  f. a kind of worm or ear-wig,  Julus Cor-
nifex
 the plant Rubia Munjista
 (अम्),  n. vermilion
yellow orpiment.
—चित्राङ्गद (°र-अङ्°),  अस्,  आ, 
अम्,  decorated with brilliant or variegated bracelets
(अस्),  m.,  N. of a son of Śāntanu
 of a king of the
Daśārṇas
 of a Vidyā-dhara
 of a Gandharva or
chief of the Gandharvas
 a judge and recorder of the
deeds of men in Yama's kingdom or the lower
regions
 a secretary of a person of rank (?)
 (आ), 
f.,  N. of an Apsaras
 a daughter of king Citra-
vāhana,  wife of Arjuna and mother of Babhru-vāhana.
—चित्राङ्गद-सू,  ऊस्,  f. the mother of Citrāṅgada, 
an epithet of Satyavatī,  the mother of Vyāsa.
—चित्रा-
टीर,  अस्,  m. (fr. चित्रा +?),  the moon
 the forehead
spotted with the blood of a goat slain in honour of
the demon Ghaṇṭā-karṇa.
—चित्रान्न (°र-अन्°), 
अम्,  n. variegated rice,  rice dressed with coloured
condiments.
—चित्रापूप (°र-अप्°),  अस्,  m. a kind
of cake (lit. speckled cake,  plum cake ?).
—चित्रा-
मघ,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. bestowing brilliant gifts, 
an epithet of Uṣas
 (Sāy.) having wonderful wealth.
—चित्रायस (°र-अय्°),  अम्,  n. steel.
—चित्रायुध
(°र-आय्°),  अस्,  m.,  N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra.
—चित्रायुस् (°र-आय्°),  उस्,  उस्,  उस्,  Ved. possessed of
excellent vital power
 (Sāy.) making wonderful pro-
gress or having excellent food.
—चित्रारम्भ (°र-
आर्°),  अस्,  m. the outline of a picture,  a sketch, 
drawing
 (अस्,  आ,  अम्),  represented in a picture.
—चित्रार्पित (°र-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  committed to
a picture,  painted.
—चित्रा-वसु,  उस्,  उस्,  उ,  Ved.
rich in brilliant ornaments
 decorated with shining
stars,  an epithet of the night.
—चित्राश्व (°र-अश्°), 
अस्,  m. ‘having painted horses, ’ epithet of Satyavat as
fond of painting horses.
—चित्रेश (°रा-ईश),  अस्,  m. lord
of Citrā,  i. e. the moon.
—चित्रोक्ति (°र-उक्°),  इस्,  f.
a marvellous voice or speech,  a voice from heaven, 
the voice of an invisible speaker
 a surprising tale
agreeable or eloquent discourse.
—चित्रोति (°र-ऊति), 
इस्,  इस्,  इ,  Ved. one who gives excellent proofs of his
love,  one who bestows pleasure or happiness
 (Sāy.)
granting wonderful assistance.
—चित्रोपला (°र-
उप्°),  f.,  N. of a river.
—चित्रौदन (°र-ओद्°), 
अम्,  n. boiled rice coloured with turmeric &c.

 चित्र चित्र। See p. 323,  col. 3.

Macdonell

English

 चित्र cit-rá,  a.
  manifest,  visible,  distinguished,  🞄clear,  bright
 distinct,  audible (sound)
 variegated,  🞄speckled,  dappled
 various,  manifold
 🞄qualified with torture (punishment)
 🞄wonderful
 n.
  bright-coloured object,  glittering 🞄ornament
 jewel
 picture
 surprising 🞄phenomenon,  wonder.

Benfey

English

 चित्र 1. चित् + र, 
 I. adj.
 
 1. Visible
(ved.).
 2. Clear,  shining,  Chr. 293,  2 =
Rigv. i. 88,  2.
 3. Variegated,  Chr. 2,  21.
 4. Spotted,  Rām.  3,  48,  12.
 5. Various, 
Man.  9,  248.
 6. Fluctuating,  Rām.  3, 
52,  15.
 7. Wonderful,  Rām.  3,  35,  4.
 8. Surprised,  Rājat. 5,  2.
 9. Uncom-
mon,  rigorous,  Daśak. in Chr. 193,  4
adv. in a rigorous manner,  ib. 198,  3.
 II. f.
  त्रा,  The name of a lunar man-
sion,  Spica virginis,  Rām.  3,  23,  11.
 III. n.
 
 1. A surprising appearance, 
Śāk. 110,  17
 wonder,  Rām.  3,  51,  26.
 2. A spot,  MBh. 13,  2605.
 3. A pic-
ture,  MBh. 13,  7692.
 4. Painting, 
Rām.  2,  90,  23 Gorr.
 -- Comp.
 
वि-, 
 I. adj.
 
1. variegated,  spotted. 2. painted. 3.
handsome. 4. surprising.
 II. n.
  1.
variegated (the colour). 2. surprise.
3. speech implying apparently the re-
verse of the intended object.
स-, 
adj.
  1. painted,  Hariv. 4532. 2. con-
taining pictures,  Megh. 65.

Hindi

अजीब

Apte Hindi

Hindi

चित्र
वि* - "चित्र् - अच्,   चि - ष्ट्रन् वा"
"उज्ज्वल,  स्पष्ट"

चित्र
वि* - -
"चितकबरा,   धब्बेदार,   शवलीकृत"

चित्र
वि* - -
"दिलचस्प,   रुचिकर"

चित्र
वि* - -
"विविध,   विभिन्न प्रकार का,  भाँति-भाँति का"

चित्र
वि* - -
"आश्चर्यजनक,  अद्भुत,   अजीव"

चित्रः
पुं*
  - -
रंग- विरंगा वर्ण रंग

चित्रः
पुं*
  - -
अशोक वृक्ष

चित्रम्
नपुं*
   - -
"तस्वीर,  चित्रकारी,   आलेखन"

चित्रम्
नपुं*
   - -
चमकीला आभूषण

चित्रम्
नपुं*
   - -
"असाधारण छवि,   आश्चर्य"

चित्रम्
नपुं*
   - -
साम्प्रदायिक तिलक

चित्रम्
नपुं*
   - -
"आकाश,   गगन"

चित्रम्
नपुं*
   - -
धब्बा

चित्रम्
नपुं*
   - -
"सफेद कोढ़,   फुलबहरी"

चित्रम्
नपुं*
   - -
काव्य के तीन भेदों में अन्तिम काव्यभेद

चित्रम्
अव्य* - -
अहा!  कैसा विस्मय है!  क्या अद्भुत बात है!

चित्रम्
नपुं*
   - "चित्र्+अच्,  चि+ष्ट्रन् वा"
कमल का फूल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चित्र - चित्रीकरणे (चुरा० उभ० सक० से०) चित्रयति-ते ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾಡು

चित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಲೇಖ್ಯ /ಪಟ /ನಕ್ಷೆ
निष्पत्तिः - > चिञ् (चयने) -"क्त्रः" ९उ० ४-१६३)
प्रयोगाः - > "चित्रे निवेश्य परिकल्पितसत्त्वयोगा रूपोच्चयेन मनसा विधिना कृता नु"
उल्लेखाः - > शाकु० २-९
चित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಶ್ಚರ್ಯ /ಅದ್ಭುತ
प्रयोगाः - > "चित्रं दिदर्शयिषुणा जनितस्य यस्याम्"
उल्लेखाः - > चं० भा०
चित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರವರ್ಣ
चित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಿಲಕ
चित्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಗನ /ಆಕಾಶ
विस्तारः - > "चित्रं स्यादद्भुतालेख्यतिलकेषु विहायसि" - विश्व० ।

L R Vaidya

English

 citra {% (I) a. (f. त्रा) %} 1. Variegated,  spotted
 2. various,  different,  manifold,  Yaj.i.288,  M.ix.248
 3. wonderful,  surprising.

 citra {% (II) m. %} 1. The variegated colour
 2. the Aśoka tree.

 citra {% (III) n. %} 1. A picture,  a painting,  सेंद्रचापं सचित्राः Megh.ii.1,  चित्रस्थानपि रोदयंति शतधा कुर्वंति भित्तीरपि K.Pr.iv.
an extraordinary appearance,  a wonder
a sectarial mark on the forehead
the sky
a spot
the white or spotted leprosy
the last of the three divisions of poetry (in rhetoric). In it,  the charm consists chiefly in the use of figures of speech (either of sense or of sound). It is of two kinds- 1. शब्दचित्र,  2. अर्थचित्र (शब्दचित्रं वाच्यचित्रमव्ययं त्ववरं स्मृतम् K.Pr.i.).(चित्रम् is used as an indeclinable in the sense of ‘oh! what a wonder, ’ e.g. चित्रं महानेष बतावतारः K.Pr.iv.)

Bopp

Latin

 चित्र (r. चि cumulare,  tegere,  s. त्र)
1) varius,  versicolor.
N. 4. 8. A. 7. 14.
2) admirabilis,  mirandus. BHAR. 3. 39.
3) dexter,  habilis,  agilis,  callidus,  exercitatus. A. 10. 36.
(Lith. kytras callidus,  astutus.)
4) n. tabula picta. RAGH.
2. 31.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Citra, 
(1) (= Pali Citta gahapati) n. of a lay disciple of the Buddha,  with the epithet gṛhapati: MSV 〔iii.21.9 ff.〕
 Jm 〔115.25〕
(2) n. of a nāga king: Mvy 〔3268〕,  v.l. Vicitra,  which Mironov reads with v.l. Citta
 Tib. ris bkra (each word alone elsewhere renders Skt. citra)
 Māy 〔246.30〕.

Indian Epigraphical Glossary

English

 citra (ASLV),  a kind of poetry.

Lanman

English

 citrá,  a.
	—1. noticeable,  excellent
	—2.
clear
 bright
 bright-colored
 of sounds, 
clear,  i. e. loud
	—3. variegated,  10^8
varied
	—4. as n. a bright-colored thing, 
a picture. [√cit,  1188.]

Kridanta Forms

Sanskrit

चित्र (चि꣡त्र꣡ चित्रीकरणे कदाचिद्दर्शने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् =  चित्रणम्
अनीयर् =  चित्रणीयः - चित्रणीया
ण्वुल् =  चित्रकः - चित्रिका
तुमुँन् =  चित्रयितुम् / चित्रितुम्
तव्य =  चित्रयितव्यः / चित्रितव्यः - चित्रयितव्या / चित्रितव्या
तृच् =  चित्रयिता / चित्रिता - चित्रयित्री / चित्रित्री
क्त्वा =  चित्रयित्वा / चित्रित्वा
ल्यप् =  प्रचित्र्य
क्तवतुँ =  चित्रितवान् - चित्रितवती
क्त =  चित्रितः - चित्रिता
शतृँ =  चित्रयन् / चित्रन् - चित्रयन्ती / चित्रन्ती
शानच् =  चित्रयमाणः / चित्रमाणः - चित्रयमाणा / चित्रमाणा

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  चित्र्
मूलधातुः:
   चित्र
धात्वर्थः:
  चित्रीकरणे
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  चित्रयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
  अदन्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

चित्र  चित्रीकरणे 
- चित्रयति आलेख्यं करोतीत्यर्थः  चित्रं करोति चित्रीयत इत्याश्चर्य्यं करोतीत्यर्थः  कदाचिद् दर्शने च  चित्रयति चक्षुः  चित्रयति वक्षः  358

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 चित्र 1. e) bewegt,  hin und her hüpfend,  Jātakam. 15,  10
 16,  4. 22. — berühmt,  Āpast. Gṛhy. 13,  20. — m. N. pr. eines Schlangendämons,  MBh. 2,  9,  8.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  द्युमत्,  द्युतिकर्,  द्युतिमत्,  द्योतन,  द्योति,  द्योतमान,  उज्वल,  कान्तिमत्,  किरणमय,  उत्प्रभ,  उल्लस,  उल्लसित,  प्रकाशवत्,  प्रकाशक,  प्रकाशमान,  प्रकाशत्,  प्रकाशिन्,  चित्र,  तेजस्वत्,  तेजस्विन्,  तेजोमय,  तैजस,  अञ्जिमत्,  अतिशुक्र,  अभिरुचिर,  अभिविराजित,  अभिशोभित,  अभीषुमत्,  अमन्द,  अवभासित,  अवभासिन्,  आभास्वर,  आरोचन,  आभासुर,  इद्ध,  उत्प्रभ,  उदीर्णदीधिति,  उद्द्योत,  उद्द्योतित,  कनकतालाभ,  कनकप्रभ,  कनल,  काशी,  काशीष्णु,  केतु,  तैजस,  दीदि,  दीदिवि,  दीप्त,  दीप्तिमत्,  द्योतमान,  धौत,  पुनान,  प्रख्य,  प्रभावत्,  बृहज्ज्योतिस्,  भास्कर,  भासुर,  भास्वर,  भास्वत्,  भासयत्,  रुक्माभ,  रुचित,  रुचिर,  रुच्य,  रुशत्,  रोच,  रोचन,  रोचमान,  रोचिष्णु,  वर्चस्विन्,  विद्योतमान,  विरुक्मत्,  विचक्षण,  विराजमान,  शुक्लभास्वर,  शुन्ध्यु,  शुभान,  शुभ्र,  शुभ्रि,  शुम्भमान,  शोभ,  शोभमान,  सुतार,  सुतेज,  सुदीप्त,  सुद्योत्मन्,  सुप्रकेत,  सुप्रभ,  सुरुक्,  सुविभात,  स्फुरत्,  हिरण्यनिर्णिज्,  हिरण्यनिर्णिग्
adjective
 
यस्मिन् दीप्तिः अस्ति अथवा यस्य वर्णः आभायुक्तः अस्ति।
 "प्राच्यदेशात् आगतेन तेन दूतेन तत् द्युमत् रत्नं राजसभायां राज्ञे समर्पितम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kun nas bris
चित्र / उल्लिखित

bkra ba
१) कर्बुर २) चित्र ३) फलक ४) विचित्र ५) शबल

bkra shis
१) अथ २) अर्थरोचना ३) कौशुक (?) ४) चित्र ५) पुण्यार्ह ६) प्रकीर्णक ७) मङ्गल ८) मङ्गल्य ९) लक्ष्मन् १०) शकुन ११) शस्त १२) श्वोर (?) १३) शङ्कर (?) १४) सिद्धि १५) स्वस्ति १६) स्वस्तिक

sku
१) अङ्ग २) आत्मभाव ३) आश्रय ४) काय ५) गात्र ६) गात्रता ७) गात्रत्व ८) चित्र ९) तनुस् १०) देह ११) प्रतिमा १२) बिम्ब १३) मूर्ति १४) रूप १५) वपुस् १६) शरीर १७)

khra bo
१) कर्बुर २) चित्र ३) तिलक ४) पृथुल ५) शबल

ngo mtshar
१) आश्चर्य २) कौतुक ३) चित्र ४) विस्मय

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जुगुप्सा तु घृणाथ स्याद्विस्मयश्चित्रमद्भुतम् ॥ ३०३ ॥
चोद्याश्चर्ये शमः शान्तिः शमथोपशमावपि ।
तृष्णाक्षयः स्थायिनोऽमी रसानां कारणं क्रमात् ॥ ३०४ ॥
-wordlist-
 
जुगुप्सा (स्त्री),  घृणा (स्त्री),  विस्मय (पुं),  चित्र (क्ली),  अद्भुत (क्ली),  चोद्य (क्ली),  आश्चर्य (क्ली),  शम (पुं),  शान्ति (स्त्री),  शमथ (क्ली),  उपशम (क्ली),  तृष्णाक्षय (पुं)

--source--
 
तिलके तमालपत्त्रचित्रपुण्ड्रविशेषकाः ॥ ६५३ ॥
-wordlist-
 
तिलक (पुंक्ली),  तमालपत्र (क्ली),  चित्र (क्ली),  पुण्ड्र (क्ली),  विशेषक (पुंक्ली)

--source--
 
रङ्गाजीवस्तौलकिकश्चित्रकृच्चाथ तूलिका ॥ ९२१ ॥
p{0037}
कूचिका चित्रमालेख्यं पलगण्डस्तु लेप्यकृत् ।
-wordlist-
 
रङ्गाजीव (पुं),  तौलकिक (पुं),  चित्रकृत् (पुं),  तूलिका (स्त्री),  कूचिका (स्त्री),  चित्र (क्ली),  आलेख्य (क्ली),  पलगण्ड (पुं),  लेप्यकृत् (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

चित्र
चित्र,  किर्मीर,  कल्माष,  शबल,  उन्मिश्र,  कर्बुर
चित्रकिर्मीरकल्माषशबलोन्मिश्रकर्बुराः ।
verse 4.1.1.741
page 0085

चित्र
चित्र,  अद्भुत,  आश्चर्य,  विस्मय,  चोद्य
चित्रमद्भुतमाश्चर्यं विस्मयश्चोद्यमुच्यते ॥ ७४५ ॥
verse 4.1.1.745
page 0086

नाममाला

Sanskrit

चित्र,  आश्चर्य,  अद्भुत,  चोद्य,  विस्मय,  कौतुक,  अहो
चित्राश्चर्याद्भुतं चोद्यं विस्मयः कौतुकोऽप्यहो ।
verse 0.1.1.174
page 0084

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ध,  चित्र,  अश्ववार
धस्तु चित्रेऽश्ववारे च धीर्बुद्धाविषुधावपि ।
verse 1.1.1.26
page 0121

Mahabharata

English

Citra^1,  son of Dhṛtarāshṭra. § 130 (Aṃśāvat.): I,  67,  2730.--§ 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I,  117,  4543.-§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII,  136,  5594 (among seven sons of Dhṛtarāshṭra slain by Bhīmasena)
 137,  5644 (the same?,  among seven sons of Dhṛtarāshṭra slain by Bhīmasena).

Citra^2,  a serpent. § 268 (Varuṇasabhāv.): II,  9,  360 (in the palace of Varuṇa).--§ 496 (Skandotpatti): III,  225,  14321 (mahānāgau Cºś cairāvatau).

Citra^3,  a Pāṇḍava warrior. § 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII,  23,  1013 (proceeded against Droṇa,  description of his horses,  etc.).

Citra^4,  brother of Citrasena,  the Abhisāra king. § 604 (Karṇap.): VIII,  11,  420 (Cºś ca Citrasenaś ca,  in the makaravyūha of the Kurus)
 13,  493
 14,  545,  546,  551,  553,  554,  557,  559 (slain by Prativindhya).

Citra^5,  a Pāñcāla warrior. § 608 (Karṇap.): VIII,  56,  2735,  2740 (slain by Karṇa).

पुराणम्

English

चित्र १ / CITRA I. A son of dhṛtarāṣṭra killed in war by Bhīmasona. (M.B. droṇa parva,  Chapter 136,  Verse 20).

चित्र २ / CITRA II. A gajarāja (king elephant) with whom subrahmaṇya,  as a child,  used to play. (M.B. Vana Parva,  Chapter 225,  Verse 23).

चित्र ३ / CITRA III. A hero who fought on the kaurava side against the pāṇḍavas. He was killed by prativindhya. (M.B. karṇa Parva,  Chapter 14,  Verse 32).

चित्र ४ / CITRA IV. A hero from the cedi Kingdom who fought on the Pāṇḍava side against the kauravas. karṇa killed him. (M.B. karṇa Parva,  Chapter 56,  Verse 46).

चित्रक / CITRAKA (citra,  CITRABĀI  .A). A son of dhṛtarāṣṭra. bhīma killed him in the great war. (M.B. droṇa parva,  Chapter 137).

Vedic Reference

English

 Citra is the name of several persons. (a) The Rigveda^1 con-
tains a Dānastuti (‘Praise of Gifts’) of a prince Citra. The
later legend^2 attributes this panegyric to Sobhari,  and describes
Citra as king of the rats.
(b) Citra Gāṅgyāyani or Gārgyāyaṃ is mentioned in the
Kauṣītaki Upaniṣad^1 as a contemporary of Āruṇi and Śvetaketu.
(c) Citra Gauśrāyaṇi is mentioned as a teacher in the Kauṣī-
taki Brāhmaṇa.^1
1) viii. 21,  18.
2) Bṛhaddevatā,  vii. 58 et. seq.,  with Macdonell's notes.
1) i. 1. Cf. Weber,  Indische Studien,  1,  395
 Keith,  Śāṅkhāyana Āraṇyaka, 
16,  n. 1.
1) xxiii. 5. Cf. Weber,  loc. cit.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चित्र,  त् क क्षणिकेक्षणे । लेख्येऽद्भुते । इति कवि-कल्पद्रुमः ॥
 (अदन्तचुरां-परं-सकं-सेट् ।) क्षणिके-क्षणं कदाचिद्दर्शनम् । चित्रयति चित्रापयतिराहुं लोकः कदाचित् पश्यतीत्यर्थः । चित्रयतिप्रतिमां लोकः । इति दुर्गादासः ॥

 चित्रं,  क्ली,
   (चित्रयतीति । चित्र + कर्म्मणि अप् ।यद्वा,  चीयते इति । “अमिचिमिशमिभ्यः क्त्रः ।”उणां ४ । १६४ । इति क्त्रः ।) तिलकम् ।आलेख्यम् । (यथा,  पञ्चदश्याम् । ६ । ५ ।“उत्तमाधमभावेन वर्त्तन्ते पटचित्रवत् ॥
”)अद्भुतम् । (यथा,  रामायणे । १ । १० ।“चित्रं संक्रीडमानास्ताः क्रीडनैर्विविधैस्तथा ॥
”)कर्व्वुरवर्णः । (यथा,  माधे । १ । ८“निसर्गचित्रोज्ज्वलसूक्ष्मपक्ष्मणा ॥
”)तद्युक्ते त्रि । इति मेदिनी । रे,  २५ ॥
 (अल-ङ्कारविशेषः । यथा,  --“तच्चित्रं यत्र वर्णानां खड्गाद्याकृतिहेतुता ।”सन्निवेशविशेषेण यत्रन्यस्ता वर्णाः खड्गमुरज-पद्माकारमुल्लासयन्ति तच्चित्रं काव्यम् ॥
 * ॥
अष्टिसंज्ञकषोडशाक्षरावृत्तिच्छन्दोभेदः । तल्ल-क्षणं यथा,  छन्दोमञ्जर्य्याम् ।“चित्रसंज्ञमीरितं समानिकापदद्बयन्तु ।”उदाहरणं यथा,  --“विद्रुमारुणाधरोष्ठशोभि वेणुवाद्यहृष्ट-वल्लवीजनाङ्गसङ्गजातमुग्धकण्टकाङ्ग ! ।त्वां सदैव वासुदेव ! पुण्यलभ्यपाद ! देव !वन्यपुष्पचित्रकेश ! त्वां स्मरामि गोपवेश ! ॥
”)आकाशः । कुष्ठविशेषः । इति हेमचन्द्रः । ६ । ३४ ॥
(आश्चर्य्यान्विते,  त्रि । यथा,  महाभारते । १ ।१ । ३ ।“चित्राः श्रोतुं कथास्तत्र परिवव्रुस्तपस्विनः ॥
”)

 चित्रः,  पुं,
   (चित्रयति पापपुण्ये विचार्य्य चित्रंकरोति लिखतीत्यर्थः । चित्र + णिच् + अच् ।यद्वा चीयन्ते उपचीयन्ते प्रेतलोका येन । चि+ “अमिचिमिशमिभ्यः क्त्रः ।” उणां । ४ । १६४ ।इति क्त्रः ।) यमविशेषः । यथा,  तिथ्यादितत्त्वे ।“वृकोदराय चित्राय चित्रगुप्ताय वै नमः ॥
”कर्व्वुरवर्णः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
 (सर्प-विशेषः । यथा,  महाभारते । २ । ९ । ८ ।“कृष्णश्च लोहितश्चैव पद्मश्चित्रश्च वीर्य्यवान् ॥
”धृतराष्ट्र-पुत्त्रभेदः । यथा,  तत्रैव । १ । ११७ । ४ ।“चित्रोपचित्रौ चित्राक्षश्चारुचित्रः शरासनः ॥
”)एरण्डवृक्षः । अशोकवृक्षः । चित्रकवृक्षः । इतिराजनिघण्टः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चित्र क्षणिके--लेख्ये अद्भुते च अद० चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् ।चित्रयति ते अचिचित्रत् त । चित्रितः चित्रः ।

 चित्र न०
  चित्र--भावे अच् चि--ष्ट्रन् वा । १ तिलके ।२ आलेख्ये ३ अद्भुते ४ कर्वूरवर्ण्णे ५ तद्युक्ते त्रि०
  मेदि० ।६ आकाशे ७ कुष्ठभेदे हेम० । ८ यमभेदे पु०
  “वृकोदरायचित्राय” यमतर्पणमन्त्रः । ९ एरण्डंवृक्षे १० अशोकवृक्षे११ चित्रकवृक्षे राजनि० १२ चित्रगुप्ते चित्रगुप्तशब्दे दृश्यम्१३ शब्दालङ्कारभेदे न०
  अलङ्कारशब्दे ३९० पृ० दृश्यम् ।“चित्रसंज्ञमीरितं प्रमाणिकापदद्वयम्” वृ० र० उक्ते१५ षोडशाक्षरपादके छन्दोभेदे । “निसर्गचित्रोज्ज्वल-सूक्ष्मपक्ष्मणा” “चित्रं चकार पदमर्द्धपुलायितेन”“रुचिरचित्रतनूरुहशालिभिः” इति च माघः ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

चित्र चैत्रस्य करणे
-(अर्थविवरणम्) चित्रयति,  वैचित्र्यं संपादयतीत्यर्थः 
विचित्रितम्,  विचित्रणा चित्रस्यलेख्यस्य करण इति दौर्गाः  355

धातुवृत्तिः

Sanskrit

चित्र (अर्थः)  चित्रकरणे
( चित्रयति )(अर्थविवरणम्) चित्रकरणमालेख्यकरणमित्यात्रेयः
चित्र आलेख्यकरणइत्येव दुर्गः 370

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“चित्र चित्रीकरणे”@} 2 चित्रीकरणम् = आलेख्यकरणम्। 
 कदाचित् दर्शने। 
 ‘चित्र’ इत्यय मद्भुतदर्शने णिचं लभते--इति सिद्धान्तकौमुदी। 
 चित्रकः-त्रिका,  चिचित्रयिषकः-षिका
   चित्रयिता-त्री,  चिचित्रयिषिता-त्री
   3 4 चित्रयन्-न्ती,  चिचित्रयिषन्-न्ती
   चित्रयिष्यन्-न्ती-ती,  चिचित्रयिषिष्यन्-न्ती-ती
   चित्रयमाणः,  चिचित्रयिषमाणः
   चित्रयिष्यमाणः,  चिचित्रयिषिष्यमाणः
   5 चित्-चित्रौ-चित्रः
   -- चित्रितम्-तः,  चिचित्रयिषितः-तवान्,  चित्रः,  चिचित्रयिषुः
   चित्रयितव्यम्,  चिचित्रयिषितव्यम्
   चित्रणीयम्,  चिचित्रयिषणीयम्
   चित्र्यम्,  चिचित्रयिष्यम्
   ईषच्चित्रः-दुश्चित्रः-सुचिम्रः
   -- चित्र्यमाणः,  चिचित्रयिष्यमाणः
   चित्रः,  चिचित्रयिषः
   चित्रयितुम्,  चिचित्रयिषितुम्
   चित्रणा,  चिचित्रयिषा
   चित्रणम्,  चिचित्रयिषणम्
   चित्रयित्वा,  चिचित्रयिषित्वा
   चित्रम् २,  चित्रयित्वा २,  चिचित्रयिषम् २,  चिचित्रयिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (५२५)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१९१७। सक। सेट्। उभ। अदन्तः।)
 03 =>
  [पृष्ठम्०५११+ २३]
 04 =>
  [[आ। ‘लोके बष्कयतीह चित्रितमहामञ्चे स्वयं चित्रयन् दोष्णा खड्गमुदंस्य तस्य वटयन् हस्तादगृह्णादमुम्।’ धा। का। ३। ६१।]]
 05 =>
  [[१। रेफस्य ‘संयोगान्तस्य--’ (८-२-२३) इति लोपः।]]

Capeller

German

 चित्र॑ in die Augen fallend,  hell,  glänzend, 
bunt,  mannigfaltig
 qualifiziert (j.)
herrlich, wunderbar. n.
  Glanz,  Geschmeide, 
Schmuck,  Bild,  Malerei
Wunder.

Grassman

German

 citrá,  a. [von cit 6—8],  1〉 glänzend,  strahlend,  hell,  und zwar von Gegenständen (Gold,  Waffen,  Kleid,  Wagen,  der blitzfunkelnden Gewitterwolke,  dem Zuge der Marutʼs,  dem Luftkreise)
 2〉 von den Glanzgöttern: Agni,  Indra,  den Marutʼs,  der Morgenröthe,  der Sonne,  der Sindhu
 auch von andern lebenden Wesen,  sofern jene Gottheiten mit ihnen verglichen oder in unmittelbare Beziehung zu ihnen gesetzt werden
 3〉 von Strahl,  Glanz,  Schönheit
 4〉 bildlich: glänzend,  vom Reichthum,  von Gütern,  als Geschenken der Götter
 5〉 ausgezeichnet,  herrlich,  wundervoll,  besonders von Gaben,  Erscheinungen,  Handlungen der unter (2) genannten Gottheiten
 6〉 selten von der Andacht,  vielleicht auch von dem Lobliede (s. jedoch 7) der [Page452] Menschen
 7〉 hell,  laut (von Tönen)
 8〉 n.,  Glanz
 9〉 n.,  funkelndes Geschmeide
 10〉 Adv.,  glänzend.
-a 2〉 (agne) {447, 7}
 indra {328, 2}
 {487, 2}. _{487, 5}
 {536, 7}
 {641, 17}
 {666, 20}
 {706, 15}.
-ás 1〉 rukmás {88, 2}
 vas (marútām) yā́mas {166, 4}
 {172, 1}. — 2〉 von Agni: {66, 6}
 {489, 9}
 {199, 4} (súar ná)
 {445, 6} (sū́rias ná)
 {798, 34} (sū́ras ná)
 {94, 5} (praketás)
 {827, 2} (śíśus)
 von Indra {327, 1}
 von der Sonne {131, 1}{113, 1} (praketás)
 {519, 6}
 áśvas {263, 6} (agnís). — 3〉 bhānús {926, 12}. — 5〉 (vā́jas) {48, 11}
 vakṣáthas {941, 1}.
-ám [m.] 1〉 rátham {34, 10}
 {236, 15}. — 2〉 (agním): {303, 1}. _{303, 6}
 ámartiam {139, 8}
 índram {142, 4}
 {359, 3}
 {641, 1}
 pṛthugmā́nam {925, 1}. — 3〉 bhānúm {92, 5}
 ketúm {113, 15}
 {828, 6}. — 4〉 rayím {447, 7}
 {451, 5}
 {591, 2}
 {633, 5}
 {716, 10}
 {847, 4}
 {873, 1}. _{873, 8}. — 5〉 vā́jam {332, 9}
 bhāgám {436, 3}
 grābhám {690, 1}. — 7〉 arkám {507, 9}
 {938, 9}
 tanyatúm {773, 16}.
-ám [n.] 1〉 ā́yudham {417, 4}
 vas (marútām) yā́ma {225, 10}
 véśma {933, 10}. — 3〉 súar {148, 1}
 ánīkam {115, 1}
 {264, 13}. — 4〉 rā́dhas {9, 5}
 {44, 1}
 {110, 9}
 {367, 6}
 {597, 5}
 {204, 13}
 ápnas {113, 20}
 {932, 9}
 dráviṇam {214, 15}
 {862, 13}
 {863, 10}
 vásu {731, 1}. — 5〉 Herrliches (als Gabe der Götter) {92, 13}
 {328, 2}
 {666, 27}
 jánima {357, 3}
 váyas {561, 4}
 bhójanam {584, 5}
 {590, 2}
 várūtham {676, 3}. — 8〉 {37, 3}
 {295, 6}
 {319, 2}
 {577, 5}. — 10〉 {71, 1} (uchántīm uṣásam)
 {506, 2} (bhānti).
-éṇa 3〉 bhāsā́ {195, 5}. — 4〉 rā́dhasā {621, 23}. — 5〉 kármaṇā {659, 5}.
-ā́ya 1〉 vṛ́ṣṇe (agnáye) {241, 9}. — 4〉 rā́dhase {17, 7}
 {139, 6}.
-ásya 4〉 rā́dhasas {22, 7}.
-ā́ [d.] 2〉 paśvā́‿iva (aśvínā) {932, 3}.
-ās [V.] 2〉 marutas {165, 13}.
-ā́s [m.] 2〉 marútas {627, 7}
 étagvās {115, 3}
 áśvās (uṣásas) {591, 6}. — 3〉 bhānávas {591, 3}.
-ā́s [m.] zu sprechen citarā́s. 2〉 rā́jānas (marútas) {904, 1}.
-ā́n 5〉 vā́jān {318, 10}
 {458, 2}.
-ā́ [n.] 1〉 vástrā {134, 4}
 ā́yudhāni {949, 7}
 rájāṃsi {417, 5}. — 3〉 rūpā́ṇi {406, 11}. — 9〉 {125, 6}.
-ébhis 1〉 abhraís {417, 3}. — 3〉 raśmíbhis {812, 8}.
-aís 3〉 añjíbhis {64, 4}.
-éṣu 1〉 jaṭháreṣu {236, 11}.
-e [V. f.] áśve ná (uṣas) {30, 21}.
-ā́ [f.] 2〉 uṣā́s {310, 3}
 {710, 13}
 {348, 2} (áśvā)
 síndhus {901, 7} (áśvā)
 — 4〉 rayís {66, 1}. — 5〉 (sumatís) {291, 6}. — 6〉 dī́dhitis {372, 4}.
-ā́m 5〉 íṣam {63, 8}
 rā́m {937, 7}. — 7〉 vā́cam {417, 6}.
-áyā 5〉 ūtī́ {208, 8}
 dhiyā́ {675, 8}. _{675, 14}.
-ā́s [A. p. f.] 1〉 ródhasvatīs {38, 11}.
-ā́bhis 5〉 ūtíbhis {328, 5}
 {394, 3}
 {451, 3}
 {633, 33}
 {679, 6}
 {774, 25}
 ūtī́ {467, 5}
 abhíṣṭibhis {623, 2}.
-ā́su 2〉 jágatīṣu {513, 4}.
-átamas 1〉 ráthas {108, 1}. — 2〉 (agnís ?) {479, 1}.
-átamam 2〉 súar ná (sómam) {319, 6}. — 4〉 rayím {447, 7}. — 5〉 váyas {780, 10}.
-átamā [f.] 2〉 (uṣā́s) {297, 6}.

 cítra,  m.,  Eigenname eines Königs [von cit].
-as rā́jā {641, 18}.

 452, 17.a: 113 st. 131

 citrá:
-a indra {393, 1}
-ám [n.] 10〉 {37, 3} (ṛñjate)
 auch {295, 6} gehört hierher statt zu 8〉 (Delbrück)
-ā́ [f.] 2〉 uṣā́s {113, 4}
 {92, 12}
*-ā́s [N. p. f.] 1〉 śríyas {917, 5}
 2〉 uṣásas {347, 2}
 5〉 abhíṣṭayas {119, 8}
-ā́s [A. p. f.] 2〉 uṣásas {501, 2}.

Burnouf

French

 चित्र चित्र a. (चि
 sfx. त्र
 ou चित्
 sfx.
र) varié,  de diverses cou'eurs,  nuancé,  bigarré
		 qui attire
les regards par la variété des couleurs
 étonnant,  merveilleux.
		 Au
fig. habile,  rusé,  divers. -- S. m.
  Yama. -- S. m.
  n.
  bigarrure. -- S.
f.
  चित्रा illusion,  inanité cachée sous l'apparence de la
réalité.
		 Esp. de serpent
		 nom de plusieurs plantes
		 nom d'une
étoile de la Vierge
		 surn.  de Subhadrā
 np. d'une Apsaras. -- S.
n.
  tableau,  peinture,  livre écrit,  etc.
		 Ciel,  atmosphère.
		 Sorte
de lèpre
		 Le tilaka.
		 Au fig. étonnement,  surprise
 chose
étonnante.
चित्रक m.
  (sfx. अक) peintre.
		 Esp. de léopard.
Ricinus communis,  le ricin
 plumbago zeylanica,  bot. -- N. le tilaka.
चित्रकोण्ठ m.
  pigeon. 
चित्रकर m.
  (कृ) peintre.
चित्रकर्मन् m.
  (कृ) dalbergia ugeiniensis,  arbre.
चित्रकाय m.
  tigre.
चित्रकूट m.
  np. d'une montagne dans le Bundelkhand,  auj.
Compteh.
चित्रकृत् m.
  (कृ) peintre.
		 Dalbergia ugeiniensis, 
arbre.
चित्रकोल m.
  esp. de lézard.
चित्रगत a. (गम्) enluminé,  peint.
चित्रगुप्त m.
  Yama.
		 Le dieu qui tient le livre de Yama.
चित्रतण्डुल m.
  f.
  n.
  la plante nommée विडङ्ग।
चित्रनेत्रा f.
  turdus salica,  oiseau.
चित्रपक्ष m.
  la perdrix francolin. 
चित्रपदा f.
  cissus pedata. esp. de vigne vierge.
		 Sorte de
mètre poétique.
चित्रपर्णी et चित्रपर्णिका f.
  (पर्ण)
hemionites cordifolia
 rubia manjith,  ou garance du Bengale.
चित्रपादा f.
  la चित्रनेत्रा।
चित्रपुङ्ख m.
  flèche.
चित्रपृष्ट m.
  passereau.
चित्रफल m.
  f.
  cucumis utilatissimus,  bot.
		 Esp. de poisson. 
चित्रफलक m.
  peinture,  image.
चित्रभानु m.
  (भानु lumière) le feu
		 le soleil.
Surn.  de Śiva.
चित्रमेखल m.
  paon. 
चित्रयामि 10 (dénom.  de चित्र) et चित्रायामि।
Peindre,  enluminer.
		 Regarder avec étonnement: voir un prodige.
Regarder.
चित्ररथ m.
  le Soleil.
		 Np. d'un Gandharva.
चित्रल a. varié,  bigarré. -- S. m.
  couleur variée, 
bigarrure
 cf.  चित्र।
चित्रलेखा f.
  np. d'une Apsaras.
चित्रलीचना f.
  la चित्रनेत्रा ou maina.
चित्रवदाल m.
  silurus pelorius,  poisson. 
चित्रवल्लिक m.
  mms.
चित्रचिखण्डिनस् m.
  pl. les Sept-rishis: Marīci,  Atri, 
Aṅgiras,  Pulastya,  Pulaha,  Kratu,  Vasiṣṭha
 les 7 étoiles de la
GrandeOurse.
चित्रसर्प m.
  grand serpent tacheté.
चित्रसेन m.
  np. d'un Gandharva.
चित्राक्षी f.
  turdus salica,  oiseau.
चित्राङ्ग m.
  esp. de serpent.
		 Plumbago zeylanica,  bot.
-- N. orpiment jaune
		 vermillon. 
चित्राटीर m.
  (अत्
 sfx. ईर) la Lune.
चित्रापूप m.
  (आपुप) esp. de gâteau.

Stchoupak

French

 चित्र-
 a. multicolore,  bariolé,  tacheté,  varié (-अम् de diverses
manières) 
 étonnant,  merveilleux 
 (punition) avec tortures 
 m.
  fils de
Dhṛtarāṣṭra 
 nt. merveille,  chose étonnante 
 tache,  marque 
 peinture, 
tableau 
 -वन्त्- a. orné de peintures,  peint 
 -आ- f.
  12{^me^} Nakṣatra
 
 -ई-कृ- changer en peinture.
°कर- m.
  peintre.
°कर्मन्- nt. peinture 
 a. qui se livre à diverses occupations.
°काय- m.
  tigre.
°कार- m.
  = °कर-।
°कूट- m.
  n.
  d'une montagne,  d'une région,  d'une ville (près de
Prayāga) 
 colline de plaisance.
°कृत्- a. étonnant 
 ag. peintre.
°कृत्य- nt. peinture.
°केतु- m.
  n.
  de divers personnages.
°क्रिया- f.
  = °कृत्य-।
°ग- a. °गत- a. v. représenté en peinture.
°गु- m.
  fils de Kṛṣṇa.
°गुप्त- m.
  personnage à la suite de Yama qui enregistre les actions des
hommes.
°ग्रावन्- a. pierreux.
°ग्रीव- m.
  n.
  d'un roi des pigeons.
°चाप- m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra.
°ज- a. fait de substances variées.
°तनु- m.
  tigre.
°तूलिका- f.
  brosse de peintre.
°न्यस्त- a. v. = °ग-।
°पट- m.
  peinture.
°पद- a. plein d'expressions pittoresques,  variées.
°पुत्रिका- f.
  portrait d'une femme.
°फलक- m.
  tablette à peinture,  peinture.
°बर्हिस्- a. aux plumes multicolores.
°बाण- °बाहु- m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra.
°भानु- a. à l'éclat multicolore,  ép. du feu.
°भाष्य- nt. éloquence.
°भित्ति- f.
  peinture murale.
°भूत- a. v. peint,  décoré.
°मृग- m.
  espèce de gazelle (mouchetée).
°योधिन्- a. qui combat de diverses manières.
°रथ- m.
  étoile polaire 
 n.
  d'un roi des Gandharva et de divers
personnages.
°लिखन- nt. peinture.
°लिखित- a. v. peint.
°लेखा- f.
  peinture,  portrait 
 n.
  d'une Apsaras,  etc.
°वध- m.
  supplice,  mise à mort par des tortures.
°वन- nt. n.
  d'une forêt.
°वर्तिका- f.
  = °तूलिका-।
°वर्मन्- m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra 
 n.
  d'un roi.
°शाला- f.
  salle ornée de peintures.
°शिखण्डिन्- m.
  pl.
  les sept Ṛṣi.
°सेन- m.
  n.
  de divers personnages.
°स्थ- a. = °ग-।
°हस्त- m.
  pl.
  gestes particuliers des mains (dans le combat).
चित्राक्ष- m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra.
चित्राङ्गद- a. orné de bracelets multicolores 
 m.
  et -आ- f.
  n.
 
de divers personnages.
चित्रायुध- m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra 
 n.
  de divers personnages.
चित्रारम्भ- चित्रार्पित- चित्रार्पितारम्भ- a. = °ग-।
चित्राश्व- m.
  n.
  de Satyavant.
चित्रास्तरणवन्त्- a. couvert de tapis multicolores.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.