चान्द्र (cAndra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishचान्द्र (-न्द्रः-न्द्री-न्द्रं) Lunar, relating to the moon, regulated by it,
&c.
(-न्द्रः)
1. The Chandrakanta or moongem.
2. A month, a
lunar month.
3. The light fortnight or half month, during which
the moon is on the increase. (-न्द्रं) The Chandrayana observance:
see चान्द्रायण (-न्द्री) Moonlight.
चन्द्र the moon, and अण् affix of
relation. चन्द्रस्य इदम् ।
Yates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English चान्द्र cAndra lunar
चान्द्र cAndra composed by candra
चान्द्र cAndra moon-stone
चान्द्र cAndra light half of a month
चान्द्र cAndra pupil of the grammarian candra on
चान्द्र cAndra lunar month
चान्द्र cAndra penance cAndrAyaNa
चान्द्र cAndra ironweed plant [Vernonia anthelmintica - Bot.]
चान्द्र cAndra Monday
चान्द्र cAndra kind of common eggplant [ Solanum - Bot. ]
चान्द्र cAndra penance cAndrAyaNa
सौमिक saumika observing the cAndrAyaNa vow
ऐन्दव aindava observance called cAndrAyaNa
Wilson
Englishचान्द्र
(-न्द्रः-न्द्री-न्द्रं) Lunar, relating to the moon, regulated
by it, &c.
(-न्द्रः)
1 The Candrakānta or moon-gem.
2 A month, a lunar month.
3 The light fortnight or half month, during which the moon is on the increase.
(-न्द्रं) The Cāndrāyaṇa observance: see चान्द्रायण.
(-न्द्री) Moonlight.
चन्द्र the moon, and अण् affix of relation.
Apte
Englishचान्द्र [cāndra], (-न्द्री ) [चन्द्रस्येदम् अण्] Relating to the moon, lunar
गुरुकाव्यानुगां बिभ्रच्चान्द्रीमभिनभः श्रियम् 2.2.
द्रः A lunar month.
The bright fortnight (शुक्लपक्ष).
The moon-stone.
द्रम् The vow called चान्द्रायण q. v.
Fresh ginger.
The lunar mansion called मृग- शीर्ष. -द्री Moonlight
2.2. -आख्यम् fresh ginger. -भागा the river Chandrabhāgā. -मासः a lunar month. -व्रतिकः one who observes the चान्द्रायण vow. q. v.
Apte 1890
Englishचांद्र a. (द्री f.) [चंद्रस्येदम् अण्] Relating to the moon, lunar
गुरुकाव्यानुगां बिभ्रच्चांद्रीमभिनभः श्रियं Śi. 2. 2.
द्रः 1 A lunar month.
2 The bright fortnight (शुक्लपक्ष).
3 The moon-stone.
द्रं 1 The vow called चांद्रायण q. v.
2 Fresh ginger.
3 The lunar mansion called मृगशीर्ष.
द्री Moonlight.
Comp.
आख्यं fresh ginger.
भागा the river Chandrabhāgā.
मासः a lunar month.
व्रतिकः one who observes the चांद्रायण vow q. v.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishचान्द्र चान्द्र, अस्, ई, अम् (fr. चन्द्र), lunar,
relating to the moon, regulated by it, &c.
(अस्), m.
a month, a lunar month (called Gauṇa, q. v., if
reckoned from full moon to full moon, and Mukhya
if reckoned from new moon to new moon)
the
light fortnight or half month, during which the moon
is on the increase
the Candra-kānta or moon-gem
(आस्), m. pl. the pupils of the grammarian Candra
(ई), f. moonlight
a kind of solanum [cf. श्वेत-
कण्टकारी]
N. of a princess
(अम्), n., scil. व्र-
तम्, the Cāndrāyaṇa penance, see below.
—चान्-
द्र-मास, अस्, m. a lunar month
[cf. चान्द्र
above.]
—चान्द्र-वत्सर, अस्, m. the lunar year.
—चान्द्र-सूत्र, अम्, n., N. of a Sūtra work.
—चान्द्राख्य (°र-आख्°), अम्, n. fresh ginger
[cf. चान्द्रक।]
Macdonell
EnglishApte Hindi
Hindiचान्द्र
वि* - चन्द्र - अण्
"चन्द्रमा से सम्बन्ध रखने वाला, चन्द्रसम्बन्धी"
चान्द्रः
- -
चान्द्रमास
चान्द्रः
- -
शुक्लपक्ष
चान्द्रः
- -
चन्द्रकान्तमणि
चान्द्रम्
- -
चान्द्रायण नामक व्रत
चान्द्रम्
- -
ताजा अदरक
चान्द्रम्
- -
मृगशीर्ष नक्षत्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaचान्द्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರಕಾಂತಮಣಿ
चान्द्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ
चान्द्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾಂದ್ರಮಾಸ /ಚಂದ್ರನ ಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಎಣಿಸುವ ದಿನ ಮತ್ತು ಮಾಸಗಳು
प्रयोगाः - > "अर्काद्विनिःसृतः प्राचीं यद् यात्यहरहः शशी । तच्चान्द्रमानमंशैस्तु ज्ञेया द्वादशभिस्तिथिः ॥"
उल्लेखाः - > सू० सि० १४-१२
चान्द्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೃಗಶೀರ್ಷ ನಕ್ಷತ್ರ
चान्द्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸಿಶುಂಠಿ
चान्द्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತ
चान्द्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ ಸಂಬಂಧವಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
व्युत्पत्तिः - > चन्द्रस्येदम्
प्रयोगाः - > "चान्द्रीमभिनभः श्रियम्"
उल्लेखाः - > माघ० २-२
L R Vaidya
EnglishAbhyankara Grammar
Englishचान्द्र name of a treatise on grammar written by Candra, who is believed to have been the same as Can- dragomin. The Grammar is based upon that of Panini, but it does not treat Vedic forms and accents. See the word चन्द्र above. For details see pp. 375- 376 Patanjali Mahabhasya. Vol. VII, D.E. Society's Edition.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritचन्द्रकान्तश्चन्द्रमणिश्चान्द्रश्चन्द्रोपलश्च सः ॥ १०६७ ॥
चन्द्रकान्त (पुं), चन्द्रमणि (पुं), चान्द्र (पुं), चन्द्रोपल (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritवाचस्पत्यम्
Sanskritचान्द्र चन्द्रस्येदम् अण् । १ चन्द्रसम्बन्धिनि दिनमासादौ२ तन्माने च । “अर्काद्विनिः सृतः प्राचीं यद्यात्यहरहःशशो । तच्चान्द्रमानमंशैस्तु ज्ञेया द्वादशभिस्तिथिः”सू० सि०“सूर्यात् समागमं त्यक्त्वा विनिसृतः पृथग्भूतः संश्चन्द्रो-ऽहरहः प्रतिदिनं यत् यत्मङ्ख्यामितं प्राचीं पूर्वांदिशं गच्छति तत् प्रतिदिनं चान्द्रमानं तत्तु गत्यन्तरां-शमितम् । ननु सौरदिनं सूर्य्यांशेन यथा भवति तथै-तद्रूपैर्भागैः कियद्भिः पूर्णं चान्द्रं दिनं भवतीत्यत आह ।अंशैरिति । भागैस्तुकारात् सूर्य्यचन्द्रान्तरोत्पन्नैस्तस्यतद्रूपत्वात् । द्वादशभिर्द्वादशसङ्ख्याकैस्तिथिर्ज्ञेया । एकंचान्द्रदिनं ज्ञेयमित्यर्थः । एतदुक्तं भवति सूर्य्यचन्द्र-योगाच्चान्द्रदिनप्रवृत्तेः पुनर्योगे माससमाप्तेर्भगणान्तरेणचान्द्रो मासस्त्रिंशच्चान्द्रदिनात्मकः । अतस्त्रिंशद्दिनैर्यदि-भगणांशान्तरं तदैकेन किमिति । द्वादशभागैरेकं चान्द्र-दिनम् । “दर्शः सूर्येन्दुसङ्गमः” इत्यभिधानाद्दर्शावधिकमा-सस्य त्रिंशत्तिथ्यात्मकत्वात् तिथिश्चान्द्रदिनरूपेति । अथचान्द्रव्यवहारमाह” र० “तिथिः करणमुद्वाहः क्षौरंसर्वक्रियास्तथा । व्रतोपवासयाश्राणां क्रिया चान्द्रेणगृह्यते” सू० सि० ।“तिथिः प्रतिपदाद्या करणं ववादिकमुद्वाहो विवाहःक्षौरं चौलकर्म । एतदाद्याः सर्वक्रिया व्रतबन्धाद्युत्सवरूपा व्रतोपवासयात्राणां नियमोपवासगमनानां क्रियाकरणम् । तथा समुच्चयार्थकः । चान्द्रमानेन गृ-ह्यते अङ्गीक्रियते । अथ चान्द्र मासं प्रसङ्गात्पितृमानं चाह” र० ना० ।“त्रिंशता तिथिभिर्मासश्चान्द्रः पित्र्यमहः स्मृतम्”सू० सि० “कालेन येनैति पुनः शशीनं क्रामन् भचक्रंविवरेण गत्या । मासः सचान्द्रोऽङ्गयमाः कुरामाःपूर्ण्णेषवः । २९ । ३१ । ५० । स्तत्कुदिनप्रमाणम्” सि० शि०“दर्शान्ते किल शशी रविणा युक्तो भवति । ततोद्वावपिपूर्व्वतो गच्छतः । तयीः शशी शीघ्रगत्वात् प्रत्यहं गत्य-न्तरेणाग्रतो याति । एवं गच्छंश्चक्रकला २१६०० तुल्य-मन्तरं यदाग्रतो याति तदा रविणा योगमेति । तयोःकालयोरन्तरालं चन्द्रमासः । तत्प्रमाणमनुपातेन ।चन्द्रार्कयोर्मध्यगती आदौ सम्यक् सावयवे कृत्वा यदिगत्यन्तरेणैकं कुदिनं लभ्यते तदा चक्रकलातुल्येनान्तरेणकियन्तीत्यनुपातेन चान्द्रमासे कुदिनानि लभ्यन्ते ।२९ । २१ । ५०” । प्रमिता० । अधिकं गौणचान्द्रशब्दे२७३५ पृ० दृश्यम् । आपस्तम्बः “चन्द्रमाः कृष्ण-पक्षान्ते सूर्य्येण सह युज्यते । सन्निकर्षादथारभ्य सन्नि-कर्षावधिः परम् । चन्द्रार्कयोः रवेर्मासश्चान्द्र इत्यभि-धीयते” विष्णु स० । २ चान्द्रायणव्रते । “चान्द्रं कृच्छ्रंतदर्द्धं च ब्रह्मक्षत्रविशां विधिः” प्रा० त० । “चान्द्रंचान्द्रायणम्” रघु० । ३ चन्द्रकान्तमणौ हेमच० ।४ चन्द्रसम्बन्धिमात्रे स्त्रियां ङीप् “गुरुकाव्यानुगांबिभ्रत् चान्द्रीमभिनभः श्रियम्” माघः । सा च ५ श्वेत-कण्टकार्य्यां राजनि० । ६ आर्द्रके राजनि० ।७ मृगशीर्षनक्षत्रे तस्य तद्देवताकत्वञ्चाश्लेषाशब्दे४९७ पृ० उक्तम्
Burnouf
Frenchचान्द्र चान्द्र (चन्द्र) la quinzaine où la lune
croît
par ext. un mois lunaire.
La pierre de la lune où
चन्द्रकान्त। -- S. cf. चान्द्रायण।
चान्द्रभागा cf. चन्द्रभागा।
चान्द्रमस a. (f. ई) lunaire. -- S. l'astérisme
nommé मृगशिरस्।
चान्द्रमसायन (अयन) Budha, fils de चन्द्र et
régent de Mercure.
चान्द्रायण (अयन) pratique religieuse, qui
consiste à diminuer sa nourriture d'une bouchée par jour, de la
pleine lune à la nouvelle, et à l'augmenter d'autant pendant
l'autre quinzaine.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.