| YouTube Channel

चाटुः (cATuH)

 
Apte
English
चाटुः [cāṭuḥ] टु [ṭu], टु
n.
[चट्-उण्] Pleasing or agreeable words, sweet or coaxing speech, flattery (especially of a lover to his sweet-heart)
प्रियः प्रियायाः प्रकरोति चाटुम्
Ṛs.*
6.14
विरचितचाटुवचनरचनं चरणरचितप्रणिपातम्
Gīt.*
11
Amaru.*
83
Pt.*
1.175
Śānti.3.14
Ch.
P.*
2
(the greater part of the 1th canto of गीतगोविन्द consists of such coaxing)
Distinct or clear speech.
Endearing words or acts
Māl.
1.1.
Comp.
-उक्तिः
f.
flattering or coaxing language.
service. -उल्लोल, -कार
a.
speaking agreeably or sweetly, flatterer
शिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः
Me.*
31
सो$भवद्विटबन्द्यादिचाटुकारविधेयधीः Rāj. T.5.352. -पटु
a.
skilful in using flattering or coaxing language, an accomplished flatterer. -बटुः a jester, buffoon. -लोल
a.
elegantly tremulous. -शतम् a hundred entreaties, repeated coaxing
पटुचाटुशतैरनुकूलम्
Gīt.*
2
गजपुङ्गवस्तु धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुङ्क्ते
Bh.*
2.31.
Apte 1890
English
चाटुः,
टु n. 1 [चट्-उण्] Pleasing or agreeable words, sweet or coaxing speech, flattery (especially of a lover to his sweet-heart)
प्रियः प्रियायाः प्रकरोति चाटुं Rs. 6. 14
विरचितचाटुवचनरचनं चरणरचितप्रणिपातं Gīt. 11
Amaru. 83
Pt. 1. 175
Śānti. 3. 14
Ch. P. 20
(the greater part of the 10th canto of गीतगोविंद consists of such coaxing).
2 Distinct or clear speech.
3 Endearing words or acts
Māl. 10. 1.
Comp.
उक्तिः f. {1} flattering or coaxing language. {2} service.
उल्लोल,
कार a. speaking agreeably or sweetly, flatterer
शिप्रावातः प्रियतम इव प्रार्थनाचाटुकारः Me. 31.
पटु a. skilful in using flattering or coaxing language, an accomplished flatterer.
बटुः a jester, buffoon.
लोल a. elegantly tremulous.
शतं a hundred entreaties, repeated coaxing
पटुचाटुशतैरनुकूलं Gīt. 2
गजपुंगवस्तु धीर विलोकयति चाटुशतैश्च भुंक्ते Bh. 2. 31.
Apte Hindi
Hindi
चाटुः
पुं*
- चट् - उण्
"मधुर तथा प्रिय वचन, मीठी बात, चापलूसी, ठकुरसुहाती"
चाटुः
पुं*
- -
स्पष्ट भाषण
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चाटुः,
पुं,
क्ली,
(चटति भिनत्ति मनस्तोषामोद-वाक्येनेति चट + “दृसनीति ।” उणां ।इति ञुण् ।) प्रियवाक्यम् तत्पर्य्यायः चटुः २प्रियप्रायम् इति हेमचन्द्रः
स्फुटवादी ।इति संक्षिप्तसारे उणादिवृत्तिः
मिथ्याप्रिय-वाक्यम् इति महाभारतम्
खोशामदियाकथा इति भाषा
(यथा, गीतगोविन्दे ।२ १२ ।“प्रथमसमागमलज्जितयापटुचाटुशतैरनुकूलम्
”चाटूक्त्यादौ त्रि यथा, राजतरङ्गिण्याम् ।१ २१३ ।“उपनिन्ये संगृह्य पुटकैश्चाटुसीत्कृतैः
”)