चपलः (capalaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiचपलः
- -
मछली
चपलः
- -
पारा
चपलः
- -
चातक पक्षी
चपलः
- -
क्षय
चपलः
- -
सुगन्ध द्रव्य
Wordnet
Sanskrit पारदः, रसराजः, रसनाथः, महारसः, रसः, महातेजः, रसलेहः, रसोत्तमः, सूतराट्, चपलः, जैत्रः, रसेन्द्रः, शिवबीजः, शिवः, अमृतम्, लोकेशः, दुर्धरः, प्रभुः, रुद्रजः, हरतेजः, रसधातुः, अचिन्त्यजः, खेचरः, अमरः, देहदः, मृत्युनाशकः, सूतः, स्कन्दः, स्कन्दांशकः, देवः, दिव्यरसः, श्रेष्ठः, यशोदः, सूतकः, सिद्धधातुः, पारतः, हरबीजम्, रजस्वलः, शिववीर्यम्, शिवाह्वयः
धातुविशेषः, क्रमिकुष्ठनाशकः ओजयुक्तः रसमयः धातुः।
"पारदः निखिलयोगवाहकः अस्ति।"
चपलः
छन्दोविशेषः ।
"चपलः इति नाम्ना द्वे वृत्ते स्तः"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritचपलः, (चोपति मन्दं मन्दं गच्छतीति । चुपमन्दायां गतौ + “चुपेरच्चोपधायाः ।” उणां ।१ । १११ । इति कलः धातोरुकारस्य अकारा-देशश्च ।) पारदः । (अस्य पर्य्याया यथा, --“पारदो रसधातुश्च रसेन्द्रश्च महारसः ।चपलः शिववीर्य्यञ्च रसः सूतः शिवाह्वयः ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)मीनः । चोरकः । प्रस्तरविशेषः । इति मेदिनी ।ले, ८७ ॥
क्षवः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(मूषिक-विशेषः । यथा, सुश्रुते कल्पस्थाने ६ अध्याये ।“पूर्व्वमुक्ताः शुक्रविषा मूषिका ये समासतः ।नामलक्षणभैषज्यैरष्टादश निबोध तान् ॥
”“कुलिङ्गश्चाजितश्चैव चपलः कपिलस्तथा ॥
”एतस्य दंशनेन यल्लक्षणं भवति तदुपशमनायच यदौषधं तद्यथा तत्रैव, --“चपलेन भयेच्छर्द्दिर्मूर्च्छा च सह तृष्णया ।सभद्रकाष्ठां सजटां क्षौद्रेण त्रिफलां लिहेत् ॥
”)
चपलः, त्रि, (चोपति मन्दं मन्दं गच्छतीति । चुप+ कलः । धातोरुकारस्याकारादेशश्च ।) तरलः ।चञ्चलः । इति मेदिनी । ले, ८८ ॥
(यथा, आर्य्यासप्तशत्याम् । ५३० ।“विचरति परितः कृष्णे राधायां रागचपल-नयनायाम् ।दशदिग्वेधविशुद्धं विशिखं विदधाति विषमेषुः ॥
”)दोषमनिश्चित्य वधबन्धनादेः कर्त्ता । तत्पर्य्यायः ।चिकुरः २ । इत्यमरः । ३ । १ । ४६ ॥
विकलः ।इति शब्दरत्नावली ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.