| YouTube Channel

चण्डा (caNDA)

 
Apte
English
चण्डा [caṇḍā] ण्डी [ṇḍī], ण्डी
f.
An epithet of Durgā.
A passionate or angry woman
चण्डी चण्डं हन्तुमभ्युद्यता माम्
M.*
 3.2
चण्डी मामवधूय पादपतितं जातानुतापेव सा
V.*
 4.38
R.*
 12.5
Me.*
 14.
N.
 of plant.
A kind of perfume (Mar. वाळा).
ण्डी A term of endearment applied to one's mistress.
Hurt, injury.
Comp.
 -ईशः, -ईश्वरः, -पतिः an epithet of Śiva
पुण्यं यायास्त्रिभुवनगुरीर्धाम चण्डीश्वरस्य
Me.*
 33. ˚मण्डनम् poison (कालकूटम्)
मथ्यमानो$द्रिणा पूर्वं ददौ चण्डीशमण्डनम् Bm. 1.13. -कुसुमः red oleander.
Monier Williams Cologne
English
च॑ण्डा
f.
 (g. बह्व्-आदि),
N.
 of Durgā (esp. as incarnation for the purpose of destroying the Asura Mahiṣa, this exploit forming the subject of the
Devīm.
 and being particularly celebrated in Bengāl at the Durgāpūjā about Oct. Nov.),
MBh.
 vi, 797
Hariv.
 10245
N.
 of one of the 8 Nāyikās or Saktis of Durgā,
BrahmaP.
DevīP.
N.
 of an attendant of the 12th Arhat of the present Avasarpiṇī,
L.
of a river,
L.
of a plant (Andropogon aciculatus,
L.
Mucuna pruritus,
L.
Salvinia cucullata,
L.
white Dūrvā grass,
L.
लिङ्गिनी,
L.
 ),
Suśr.
 i, iv
vi, 51
a kind of perfume (commonly Chor),
L.
Apte Hindi
Hindi
चण्डा
स्त्री*
 - -
दुर्गा का विशेषण
चण्डा
स्त्री*
 - -
"आवेशयुक्त, या क्रोधी स्त्री"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರಿಯ ಕಚೋರ
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿಯ ಅಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಿಳಿಗರಿಕೆ
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪಸ್ವಭಾವದ ಹೆಂಗಸು
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ದಾಲಕ ಋಷಿಯ ಪತ್ನಿ
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸುವ ಹೆಂಗಸು
विस्तारः - > "चण्डो नातिन्तिडीवृक्षे यमकिङ्करदैत्ययोः । चण्डी कात्यायनीदेव्यां हिंस्रकोपनयोषितोः । चण्डा धनहरी शङ्खपुष्प्योस्त्रिष्वतिकोपने। तीव्रेऽपि" - मेदि० ।
चण्डा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > चण्ड ಪದದ ಅರ್ಥ
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Caṇḍā (in Skt., like Caṇḍikā and (Lex.) Caṇḍālikā, names of deities identified with Durgā), n. of a yakṣiṇī: Suv 〔163.1〕 (with Caṇḍikā and Caṇḍālikā)
n. of a rākṣasī, Māy 〔243.30, 34〕.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दुर्गा, उमा, कात्यायनी, गौरी, ब्रह्माणी, काली, हैमवती, ईश्वरा, शिवा, भवानी, रुद्राणी, सर्वाणी, सर्वमङ्गला, अपर्णा, पार्वती, मृडानी, लीलावती, चणडिका, अम्बिका, शारदा, चण्डी, चण्डा, चण्डनायिका, गिरिजा, मङ्गला, नारायणी, महामाया, वैष्णवी, महेश्वरी, कोट्टवी, षष्ठी, माधवी, नगनन्दिनी, जयन्ती, भार्गवी, रम्भा, सिंहरथा, सती, भ्रामरी, दक्षकन्या, महिषमर्दिनी, हेरम्बजननी, सावित्री, कृष्णपिङ्गला, वृषाकपायी, लम्बा, हिमशैलजा, कार्त्तिकेयप्रसूः, आद्या, नित्या, विद्या, शुभह्करी, सात्त्विकी, राजसी, तामसी, भीमा, नन्दनन्दिनी, महामायी, शूलधरा, सुनन्दा, शुम्यभघातिनी, ह्री, पर्वतराजतनया, हिमालयसुता, महेश्वरवनिता, सत्या, भगवती, ईशाना, सनातनी, महाकाली, शिवानी, हरवल्लभा, उग्रचण्डा, चामुण्डा, विधात्री, आनन्दा, महामात्रा, महामुद्रा, माकरी, भौमी, कल्याणी, कृष्णा, मानदात्री, मदालसा, मानिनी, चार्वङ्गी, वाणी, ईशा, वलेशी, भ्रमरी, भूष्या, फाल्गुनी, यती, ब्रह्ममयी, भाविनी, देवी, अचिन्ता, त्रिनेत्रा, त्रिशूला, चर्चिका, तीव्रा, नन्दिनी, नन्दा, धरित्रिणी, मातृका, चिदानन्दस्वरूपिणी, मनस्विनी, महादेवी, निद्रारूपा, भवानिका, तारा, नीलसरस्वती, कालिका, उग्रतारा, कामेश्वरी, सुन्दरी, भैरवी, राजराजेश्वरी, भुवनेशी, त्वरिता, महालक्ष्मी, राजीवलोचनी, धनदा, वागीश्वरी, त्रिपुरा, ज्वाल्मुखी, वगलामुखी, सिद्धविद्या, अन्नपूर्णा, विशालाक्षी, सुभगा, सगुणा, निर्गुणा, धवला, गीतिः, गीतवाद्यप्रिया, अट्टालवासिनी, अट्टहासिनी, घोरा, प्रेमा, वटेश्वरी, कीर्तिदा, बुद्धिदा, अवीरा, पण्डितालयवासिनी, मण्डिता, संवत्सरा, कृष्णरूपा, बलिप्रिया, तुमुला, कामिनी, कामरूपा, पुण्यदा, विष्णुचक्रधरा, पञ्चमा, वृन्दावनस्वरूपिणी, अयोध्यारुपिणी, मायावती, जीमूतवसना, जगन्नाथस्वरूपिणी, कृत्तिवसना, त्रियामा, जमलार्जुनी, यामिनी, यशोदा, यादवी, जगती, कृष्णजाया, सत्यभामा, सुभद्रिका, लक्ष्मणा, दिगम्बरी, पृथुका, तीक्ष्णा, आचारा, अक्रूरा, जाह्नवी, गण्डकी, ध्येया, जृम्भणी, मोहिनी, विकारा, अक्षरवासिनी, अंशका, पत्रिका, पवित्रिका, तुलसी, अतुला, जानकी, वन्द्या, कामना, नारसिंही, गिरीशा, साध्वी, कल्याणी, कमला, कान्ता, शान्ता, कुला, वेदमाता, कर्मदा, सन्ध्या, त्रिपुरसुन्दरी, रासेशी, दक्षयज्ञविनाशिनी, अनन्ता, धर्मेश्वरी, चक्रेश्वरी, खञ्जना, विदग्धा, कुञ्जिका, चित्रा, सुलेखा, चतुर्भुजा, राका, प्रज्ञा, ऋद्भिदा, तापिनी, तपा, सुमन्त्रा, दूती, अशनी, कराला, कालकी, कुष्माण्डी, कैटभा, कैटभी, क्षत्रिया, क्षमा, क्षेमा, चण्डालिका, जयन्ती, भेरुण्डा
noun
सा देवी यया नैके दैत्याः हताः तथा च या आदिशक्तिः अस्ति इति मन्यते।
"नवरात्रोत्सवे स्थाने स्थाने दुर्गायाः प्रतिष्ठापना क्रियते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चक्रेश्वर्यजितबला दुरितारिश्च कालिका ।
महाकाली श्यामा शान्ता भृकुटिश्च सुतारका ॥ ४४ ॥
अशोका मानवी चण्डा विदिता चाङ्कुशा तथा ।
कंदर्पा निर्वाणी बला धारिणी धरणप्रिया ॥ ४५ ॥
नरदत्ताथ गान्धार्यम्बिका पद्मावती तथा ।
सिद्धायिका चेति जैन्यः क्रमाच्छासनदेवताः ॥ ४६ ॥
-wordlist-
शासनदेवता (स्त्री), चक्रेश्वरी (स्त्री), अजितबला (स्त्री), दुरितारि (स्त्री), कालिका (स्त्री), महाकाली (स्त्री), श्यामा (स्त्री), शान्ता (स्त्री), भृकुटि (स्त्री), सुतारका (स्त्री), अशोका (स्त्री), मानवी (स्त्री), चण्डा (स्त्री), विदिता (स्त्री), अङ्कुशा (स्त्री), कन्दर्पा (स्त्री), निर्वाणी (स्त्री), बला (स्त्री), धारिणी (स्त्री), धरणप्रिया (स्त्री), नरदत्ता (स्त्री), गान्धारी (स्त्री), अम्बिका (स्त्री), पद्मावती (स्त्री), सिद्धायिका (स्त्री)
Mahabharata
English
Caṇḍā = Durgā (Umā): VI, 797.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: चण्डा
Root: चण्डा
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ kind of perfume
Shloka(s):
2|4|128|1 ► कुणिः कच्छः कान्तलको नन्दिवृक्षोऽथ राक्षसी। (वनौषधिवर्गः)
2|4|128|2 ► चण्डा धनहरी क्षेमदुष्पत्रगणहासकाः॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|128|1 ⇢ राक्षसी (राक्षसी) (स्त्री)
➠ 2|4|128|2 ⇢ चण्डा (चण्डा) (स्त्री)
➠ 2|4|128|2 ⇢ धनहरी (धनहरी) (स्त्री)
➠ 2|4|128|2 ⇢ क्षेमः (क्षेम) (पुं) ⇒ safe, well, weal, basis, safely, at ease, resting, residing, habitable, foundation, prosperous, comfortable, in security, kind of perfume, abiding at ease, Ease or Prosperity, conferring comfort, conferring happiness, giving rest or ease or security, any secure or easy or comfortable state
➠ 2|4|128|2 ⇢ दुष्पत्रः (दुष्पत्र) (पुं)
➠ 2|4|128|2 ⇢ गणहासकः (गणहासक) (पुं)
Related word(s):
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
चण्डा,
स्त्री,
 (चम् चण् वा + डः । चडि + अच्वा । ततष्टाप् ।) अष्टनायिकान्तर्गतनायिका-विशेषः । (यथा, देवीपुराणे ।“चण्डा चण्डवती चण्डनायिकाप्यतिचण्डिका ॥
”)अस्या ध्यानं यथा । चण्डां शुक्लवर्णां षोडश-भुजामित्यादि शेषं चण्डनायिकाध्यानवत् ।इति देवीपुराणोक्तदुर्गोत्सवपद्धतिः ॥
जिनानांशासनदेवताविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
चोर-नामगन्धद्रव्यम् । इत्यमरः । २ । ४ । १२८ ॥
(यथा, चरके सूत्रस्थाने तृतीयेऽध्याये ।“कुष्ठं हरिद्रे सुरसं पटोलंनिम्बाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रु ।ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यम्चण्डाञ्च चूर्णानि समानि कुर्य्यात् ॥
”)शङ्खपुष्पी । इति मेदिनी । डे । १२ ॥
(यथा, सुश्रुते सूत्रस्थाने ३८ अध्याये ॥
“एलातगर-कुष्ठमांसीध्यामकत्वक्पत्रनागपुष्प प्रियङ्गुहरे-णुकाव्याघ्रनखशुक्तिचण्डास्थौणेयकश्रीवेष्टकचोच-चोरकबालकगुग्गुलुसर्ज्जरसतुरुष्ककुन्दुरुका-गुरुस्पृक्कोशीरभद्रदारुकुङ्कुमानि पुन्नागकेशर-ञ्चेति ॥
” लिङ्गिनीलता । कपिकच्छुः । आखु-कर्णी । श्वेतदूर्व्वा । इति राजनिर्घण्टः ॥
नदी-विशेषः । इति शब्दरत्नावली ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चण्डा स्त्री चडि--अच् चन--चमु वा ड तस्य नेत्त्वं वा टाप् ।१ दुर्गानायिकाभेदे । उग्रचण्डा प्रचण्डा च चण्डोग्राचण्डनायिका । चण्डा चण्डवती चण्डनायिकाप्यतिचण्डिका” देवीपु० । जिनानां २ शासनदेवताभेदे हेम० ।३ चोरनामगन्धद्रव्ये अमरः ४ शङ्खपुष्पीद्रुमे मेदि० ।५ लिङ्गिनीलतायां ६ कपिकच्छ्वाम् ७ आखुपर्ण्यां ८ श्वे-तदूर्वायां च राजनि० । ९ नदीभेदे शब्दर० । एतासांच-ण्डवीर्य्यत्वात् तथात्वम् । १० कोपनायां स्त्रियां च स्त्री