चक्षुष्य (cakSuSya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 चक्षुष्य mfn.
   (-ष्यः-ष्या-ष्यं)
	 1. Beautiful,  pleasing or well looking.
	 2. Fit
or agreeable for the eyes.
	 m.
  (-ष्यः)
	 1. A flower,  (Pandanus odora-
tissimus.)
	 2. A plant: see पुण्डरीक.
	 3. collyrium or application to
the eyes,  extracted from the Amomum anthorhiza.
	 f.
  (-ष्या)
	 1. A
blue stone,  or according to some,  the calx of brass used as coll-
yrium. 
	 2. A pleasing or interesting woman. 
 E.
  चक्षुस् the eye,  affix
यत् । चक्षुषे हितः यत् ।

Capeller Eng

English

 चक्षुष्य a.
  wholesome or agreeable to the eyes,  pleasing, 
beautiful,  dear. 

Yates

English

 चक्षुष्य (ष्यः) 1.
m.
  A flower (Panda-
nus odoratissimus)
 a collyrium. 
f.
  A blue stone.
a. Beautiful,  fit.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  pleasing to the eyes
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  beautiful
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  being in any one's range of sight and dear to any one
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  wholesome for the eyes or the eyesight
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  good-looking
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  pleasing
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 adj.
  	-	  agreeable to the eyes
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 m.
  	-	  kind of lotion or wash for eyes
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 m.
  	-	  fragrant crew Pine  [ Pandanus Odoratissimus - Bot. ]
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 m.
  	-	  drumstick tree  [ Hyperanthera Moringa - Bot. ]
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 n.
  	-	  small shrub prapauNDarIka
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 n.
  	-	  two kinds of lotion or wash for eyes
चक्षुष्य 	-	 cakSuSya 	-	 n.
  	-	  kind of leguminous plant shrub used in traditional medicine  [ Glycine Debilis - Bot. ]

Wilson

English

 चक्षुष्य
mfn.
   (-ष्यः-ष्या-ष्यं)
1 Beautiful,  pleasing or well looking.
2 Fit or agreeable for the eyes.
m.
  (-ष्यः)
1 A flower,  (Pandanus odoratissimus.)
2 A plant: see पुण्डराक.
3 A collyrium or application to the eyes,  extracted from the Amomum
anthorhiza.
f.
  (-ष्या)
1 A blue stone,  or according to some,  the calx of brass used as collyrium. 
2 A pleasing or interesting woman. 
E.
  चक्षुस् the eye,  affix यत्.

Apte

English

चक्षुष्य [cakṣuṣya],  a.
  [चक्षुते हितः यत्]

Good looking,  agreeable to the sight,  pleasing,  beautiful
 Śi.*
  8.57.

Good for the eyes.

Produced from the eye
 देवतानां पितॄणां च चक्षुष्यं चात्मनां विभो Mb.
 *  13.68.28. -ष्यः,  -ष्या A collyrium or application to the eyes. -ष्या A pleasing or agreeable woman.  -ष्यम् An ointment for the eyes (Mar.  सुरमा ?)
 तार्क्ष्यशैलं शिखिग्रीवं चक्षुष्यं यामुनं पुनः Śiva.  B.3.18.

Apte 1890

English

 चक्षुष्य a. [चक्षषे हित यत्] 1 Goodlooking,  agreeable to the sight,  pleasing,  beautiful: Śi. 8. 57. 
2 Good for the eyes. 
3 Produced from the eye. 
ष्यः,  
ष्या A collyrium or application to the eyes. 
ष्या A pleasing or agreeable woman. 

Monier Williams Cologne

English

 चक्षुष्य mfn.
   pleasing to the eyes,  wholesome for the eyes or the eyesight,  MBh.
   xiii,  3423
 Suśr.
 
 Hcat.
 

 agreeable to the eyes,  pleasing,  good-looking,  beautiful,  ChUp.
    iii,  13,  8
 Car.
  i,  5,  89
 Rājat.
  iii,  493

 ‘being in any one's (instr.) range of sight’ and ‘dear to any one (instr.)’,  Śiś.
  viii,  57

 चक्षुष्य m.
  a kind of collyrium (extracted from Amomum antorhiza),  L.
 

 Pandanus odoratissimus,  L.
 

 Hyperanthera Moringa,  L.
 

 also N.
  of other plants (पुण्डरीक,  कनक),  L.
 

 चक्षुष्य n.
  two kinds of collyrium (खर्परी-तुत्थ and सौवीराञ्जन),  L.
 

 the small shrub प्रपौण्डरीक,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 चक्षुष्य,  अस्,  आ,  अम्,  pleasing or agreeable to
the eyes,  agreeable,  pleasing,  good-looking,  beautiful
(अस्),  m. a collyrium or application to the eyes,  ex-
tracted from the Amomum Antorhiza
 N. of the plant
Pandanus Odoratissimus,  = केतक
 another plant, 
Hyperanthera Moringa
 (आ),  f. a kind of collyrium, 
the calx of brass or a blue stone used thus
 a pleasing
or interesting woman
 the plant Pandanus Odora-
tissimus
 also of Glycine Labialis,  and of Odina
Pinnata
 (अम्),  n. two kinds of collyrium,  = खर्-
परीतुत्थ and सौवीराञ्जन
 N. of a small shrub, 
= प्रपौण्डरीक।

Macdonell

English

 चक्षुष्य cakṣuṣ-ya,  a.
  fit for or pleasing to 🞄the eye
 lovely
 being before the eyes of (in. )
 🞄dear to (in. ).

Benfey

English

 चक्षुष्य चक्षुष्य,  i. e. चक्षुस् +
य,  adj.
 ,  f.
  या।
 1. Fit for the eyes, 
MBh. 13,  3423.
 2. Agreeable to the
eyes,  Rājat. 3,  493.

Apte Hindi

Hindi

चक्षुष्य
वि* - चक्षुषे हितः स्यात्- 
"मनोहर,  प्रियदर्शन,  सुहावना,   सुन्दर"

चक्षुष्य
वि* - -
आँखों के लिए हितकर

चक्षुष्यम्
नपुं*
   -  चक्षुष्+यत्
आँखों के लिए मल्हम

Shabdartha Kaustubha

Kannada

चक्षुष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೇತಕವೃಕ್ಷ /ತಾಳೆ ಮರ
चक्षुष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನುಗ್ಗೆ ಮರ
चक्षुष्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಂಡರೀಕವೃಕ್ಷ /ಮಾವಿನ ಮರ
चक्षुष्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಸಾಂಜನ
चक्षुष्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೌವೀರಾಂಜನ
चक्षुष्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸುಂದರವಾದ /ಅಂದವಾದ
चक्षुष्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಿತವಾದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (५-१-५)
व्युत्पत्तिः - > चक्षुषे हितम्
चक्षुष्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ
निष्पत्तिः - > "यत्" (५-१-६)
व्युत्पत्तिः - > चक्षुषि भवः
प्रयोगाः - > "चक्षुष्यः खलु महतां परैरलङ्घ्यः"
उल्लेखाः - > माघ० ८-५७
विस्तारः - > "चक्षुष्यः सुभगे पुण्डरीकवृक्षे रसाञ्जने । केतकेऽक्षिहिते चापि चक्षुष्या तु कुलत्थिका" -मेदि० । "प्रियेऽक्षिजे तु चक्षुष्यः" - विश्व० ।

L R Vaidya

English

 cakzuzya {% a. (f. ष्या) %} 1. Good-looking,  agreeable to the eyes,  beautiful
 2. beneficial to the eyes.

Bopp

Latin

 चक्षुष्य (a चक्षुस् s. य) speciosus,  pulcher,  amoenus. (Hib.
cais «agreeable,  pleasant» v. चक्षुस्.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
चक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ॥ ४४८ ॥
निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः ।
क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ॥ ४४९ ॥
-wordlist-
 
चक्षुष्य (पुं),  सुभग (पुं),  द्वेष्य (पुं),  अक्षिगत (पुं),  अंसल (पुं),  बलिन् (पुं),  निर्दिग्ध (पुं),  मांसल (पुं),  उपचित (पुं),  दुर्बल (पुं),  कृश (पुं),  क्षाम (पुं),  क्षीण (पुं),  तनु (पुं),  शात (पुं),  तलिन (पुं),  अमांस (पुं),  पेलव (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

चक्षुष्य
चक्षुष्य,  सुभग,  वल्लभ,  दयित,  प्रिय
चक्षुष्यः सुभगो ज्ञेयो वल्लभो दयितः प्रियः ।
verse 2.1.1.367
page 0043

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 चक्षुष्यं,  क्ली,
   (चक्षुषे लोचनाय हितम् । चक्षुस्+ “शरीरावयवात् यत् ।” ५ । १ । ६ । इतियत् ।) प्रपौण्डरीकम् । अस्य पर्य्याया यथा, वैद्यकरत्नमालायाम् ।“प्रपौण्डरीकं चक्षुष्यं शीतं श्रीपुष्पपुण्डरी ॥
”सौवीराञ्जनम् । खर्परीतुत्थम् । इति राज-निर्घण्टः ॥

 चक्षुष्यः,  पुं,
   (चक्षुषे हितः । “शरीरावयवात्यत् ।” ५ । १ । ६ । इति यत् ।) केतकवृक्षः ।पुण्डरीकवृक्षः । इति मेदिनी । ये । ८२ ॥
शोभाञ्जनवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
 रसा-ञ्जनम् । इति हेमचन्द्रः ॥

 चक्षुष्यः,  त्रि,  (चक्षुषे हितः । चक्षुष् + यत् ।)प्रियदर्शनः । इति जटाधरः ॥
 (यथा,  राज-तरङ्गिण्याम् । ३ । ४९५ ।“धिया भाग्यानुगामिन्या चेष्टमानो न याचितम् ।अभूत् सर्व्वस्य चक्षुष्यः स तु दुर्ल्लभवर्द्धनः ॥
”चक्षुजः । इति विश्वः । यथा,  माघे । ८ । ५७ ।“चक्षुष्यः खलु महताम्परैरलङ्घ्यः ॥
”“चक्षुषि भवश्चक्षुष्यः प्रियोऽक्षिजश्च ।” इति तट्टी-कायां मल्लिनाथः ॥
) चक्षुर्हितः । इति मेदिनी ।ये । ८२ ॥
 (यथा,  सुश्रुते सूत्रस्थाने २० अध्याये ।“दक्षिणो मारुतः श्रेष्ठश्चक्षुष्यो बलवर्द्धनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 चक्षुष्य त्रि०
  चक्षुषे हितः यत् । १ चक्षुर्हिते २ प्रियदर्शनेजटा० । ३ केतकवृक्षे ४ पुण्डरीकवृक्षे पु०
  मेदि० ५ शो-भाञ्जनवृक्षे पु०
  राजनि० ६ रसाञ्जने हेमच० । ७ सौ-वीराञ्जने ८ खर्परीतुत्थे ९ प्रपौण्डरोके च न०
  राजनि० ।“शीतेन शिरसः स्नानं चक्षुष्यमिति निर्द्दिशेत्” सुश्रु० ।“चक्षुष्यः श्रुतो भवति य एवं वेद” छा० उ० । चक्षु-षि भवः शरीरावयवत्वात् यत् । १० नेत्रजाते त्रि०
  ।“चक्षुष्यः खलु महतां परैरलङ्घ्यः” माघः । “चक्षुष्यःअक्षिजः प्रियश्च । “प्रियेऽक्षिजे तु चक्षुष्य” इतिविश्वः” मल्लि० ।

Capeller

German

 चक्षुष्य den Augen zuträglich o. angenehm
lieblich,  schön. 

Burnouf

French

 चक्षुष्य चक्षुष्य a. (चक्षुस्) agréable à voir,  beau, 
charmant. -- S. m.
  pandanus odoratissimus et lotus blanc,  bot.
Collyre pour les yeux,  extrait de l'amomum.  -- S. f.
  चक्षुष्या
pierre bleue ou cendre bleue employée comme collyre.
		 Femme d'un
extérieur agréable.

Stchoupak

French

 चक्षुष्य-
 a. agréable,  bienfaisant à voir,  qu'on regarde volontiers, 
beau 
 cher à (instr.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.