| YouTube Channel

चक्षस् (cakSas)

 
शब्दसागरः
English
चक्षस्
m.
 (-क्षाः)
1. A name of VRIHASPATI the preceptor of the gods.
2.
A spiritual teacher, an instructor in sacred science.
E.
 चक्ष् to
speak affix असि न ख्यादेशः ।
Capeller Eng
English
च॑क्षस्
n.
 brightness, clearness
seeing or being seen
(dat. as infin. ).
Yates
English
चक्षस् (क्षाः) 5.
m.
 Vrihaspati, pre-
ceptor of the gods
a spiritual
teacher
an instructor.
Spoken Sanskrit
English
चक्षस् cakSas
m.
 bRhaspati
चक्षस् cakSas
m.
 spiritual instructor
चक्षस् cakSas
m.
 teacher
चक्षस् cakSas
m.
 teacher of the gods
चक्षस् cakSas
n.
 radiance
चक्षस् cakSas
n.
 sight
चक्षस् cakSas
n.
 clearness
चक्षस् cakSas
n.
 eye
चक्षस् cakSas
n.
 look
चक्षस् cakSas
n.
 view
Wilson
English
चक्षस्
m.
 (-क्षाः)
1 A name of VṚHASPATI the preceptor of the gods.
2 A spiritual teacher, an instructor in sacred science.
E.
 चक्ष to speak, affix असुन्.
Apte
English
चक्षस् [cakṣas],
m.
 [चक्ष् असि न ख्यादेशः]
A teacher, an instructor in sacred science, a spiritual teacher.
An epithet of Bṛihaspati.
n.
Radiance, clearness.
The act of seeing, being seen.
Look, sight, the eye.
Apte 1890
English
चक्षस् m. [चक्ष् असि न ख्यादेशः] 1 A teacher, an instructor in sacred science, a spiritual teacher.
2 An epithet of Bṛhaspati.
n. 1 Radiance, clearness.
2 The act of seeing, being seen.
3 Look, sight, the eye.
Monier Williams Cologne
English
च॑क्षस्
n.
 radiance, clearness,
RV.
AV.
 vi, 76, 1
(of the sea),
Lāṭy.
 i, 7, 5
look, sight, eye,
RV.
(असे)
dat.
inf.
 √ चक्ष्, q.v.
च॑क्षस्
m.
 a teacher, spiritual instructor,
L.
‘teacher of the gods’, Bṛhaspati,
L.
 (cf. अ॑पाक-, ईय-, उपाक॑-, घोर॑-, विश्व॑-, सू॑र-, स्व॑र्-
उरु-, दुश्-, नृ- and सु-च॑क्ष्°.)
Monier Williams 1872
English
चक्षस्, आस्, m. a teacher, a spiritual teacher, an
instructor in sacred science
an epithet of Bṛhaspati,
the teacher of the gods
(अस्), n. radiance, clearness
the act of seeing, being seen, (चक्षसे, dat. = inf. to
see, to be seen)
look, sight, the eye
[cf. अपाक-
चक्षस्, ईय-च्°, उपाक-च्°, उरु-च्°, घोर-च्°, &c.]
Benfey
English
चक्षस् चक्ष् + अस्,
n.
 The eye,
Chr. 295, 11 = Rigv. i. 92, 11.
2.
Guidance, Chr. 293, 5 = Rigv. i. 87, 5.
Comp.
विश्व-,
adj.
 all-seeing, Chr.
289, 2 = Rigv. i. 50, 2.
Apte Hindi
Hindi
चक्षस्
वि* - चक्ष् - असि
"अध्यापक, धर्म-विज्ञान का शिक्षक, दीक्षागुरु, आध्यात्मिक गुरु"
चक्षस्
पुं*
 - -
बृहस्पति का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
चक्षस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೃಹಸ್ಪತಿ /ದೇವತೆಗಳ ಗುರು
चक्षस्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಪಾಧ್ಯಾಯ
निष्पत्तिः - > चक्षिङ् (व्यक्तायां वाचि) - "असुन्" (उ० ४-१८९)
विस्तारः - > "दिदिविद्वादशकरश्चक्षाः सुरगुरुर्गुरुः" - त्रिकाण्ड० ।
L R Vaidya
English
cakzas {% m. %} 1. A teacher, an instructor in sacred sciences
2. an epithet of Bṛihaspati.
Lanman
English
cákṣas,
—1. perhaps adj. beholding, see
1296^3 end
—2. n. look
eye. [√cakṣ.]
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
चक्षस्
पु०
 चक्ष--असि न ख्यादेशः । १ वृहस्पतौ त्रिका० । २ उपाध्याये उणादिकोषः ।
Capeller
German
च॑क्षस्
n.
 Anblick, Schein, Helle
Auge.
Dat. als Inf.
Grassman
German
cákṣas, n., Schein, Helligkeit, Erleuchtung [von cakṣ]
2〉 Blick des Auges
3〉 Auge
4〉 die Sonne, als des Indra, Soma oder des Mitra-Varuna Auge. — Vgl. uru-cákṣas u. s. w.
-asā 1〉 {87, 5}
{92, 11} jārásya
{96, 2}
{113, 9} (sū́ryasya)
{595, 1}
{448, 6} (agnés)
{863, 10} (neben áhnā). — 2〉 {607, 4}
{801, 3}. — 3〉 {50, 6}
{645, 9}
{706, 12}
{949, 8} (gṛ́dhrasya)
{956, 6} (neben mánasā). — 4〉 yád páśyasi 〰 sū́ryasya {614, 6}
sū́ras paśyati 〰 {722, 9}.
-ase 1〉 {48, 8} (uṣásas). — 4〉 mitrásya váruṇasya {863, 1}
als Inf. siehe cakṣ.
-asi 2〉 dádhānās 〰 priyám {729, 6}.
Burnouf
French
चक्षस् चक्षस्
m.
 (चक्ष्) instituteur, maître spirituel
surn. de Bṛhaspati.