| YouTube Channel

घृतपूर (ghRtapUra)

 
शब्दसागरः
English
घृतपूर
m.
 (-रः) A sweetmeat composed of flour, milk, cocoanut and
ghee, &c.
E.
 घृत ghee, and पूर what is full of.
Yates
English
घृत-पूर (रः) 1.
m.
 A sweetmeat.
Wilson
English
घृतपूर
m.
 (-रः) A sweetmeat composed of flour, milk, cocoanut and
ghee, &c.
E.
 घृत ghee, and पूर what is full of.
Monier Williams Cologne
English
घृत—पूर
m.
 a sweetmeat (composed of flour, milk, cocoa-nut, and ghee),
Suśr.
Pañcat.
 iii.
Apte Hindi
Hindi
घृतपूरः
पुं*
 घृतम्- पूरः -
एक प्रकार की मिठाई
Shabdartha Kaustubha
Kannada
घृतपूर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾದ ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿನ ಒಂದು ಭಕ್ಷ್ಯ
प्रयोगाः - > "क्षीरेण मर्दितं चूर्णं गोधूमानां सुगालितम् । विस्तार्य सर्पिषा पाच्यं कटाहेऽथ सितान्वितम् । घृतपूरोऽयमुद्दिष्टः कर्पूरमारिचान्वितः ॥"
L R Vaidya
English
Gfta-pUra {% m. %} a kind of sweetmeat.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घृतपूरो घृतवरः पिष्टपूरश्च घार्तिकः ।
-wordlist-
घृतपूर (क्ली), घृतवर (क्ली), पिष्टपूर (क्ली), घार्त्तिक (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
घृतपूरः,
पुं,
 (घृतेन पूर्य्यते इति । पुरी ङ यपूर्त्तौ + कर्म्मणि अप् । प्रचुरघृतपाच्यत्वादेवास्यतथात्वम् ।) पिष्टकविशेषः । यथाह राजवल्लभः ।“मर्द्दितां समितां क्षीरनारिकेलघृतादिभिः ।अवग्राह्य घृते पक्त्रा घृतपूरोऽयमुच्यते ॥
घृतपूरो गुरुर्वृष्यः कफकृद्रक्तमांसदः ।रक्तपित्तहरो हृद्यः स्वादुः पित्तहरोऽग्निदः ॥
”तत्पर्य्यायः । पिष्टपूरः २ घृतवरः ३ घार्त्तिकः ४ ।इति हेमचन्द्रः । ३ । ६४ ॥
(अस्य पाक-प्रकारादि यदुक्तं चिन्तांमणौ ।“क्षीरेण मर्द्दितं चूर्णं गोघूमानां सुगालितम् ।विस्तार्य्य सर्पिषा पाच्यं कटाहेऽथ सितान्वितम् ॥
घृतपूरोऽयमुद्दिष्टः कर्पूरमरिचान्वितः ॥
”नारिकेलजो यथा, --“समिता मर्द्दिता क्षीरे नारिकेलसितार्द्रकैः ।अवगाह्य घृते पाच्या घृतपूरोऽपरः स्मृतः ॥
”दुग्धजो यथा, --“पाकपिण्डीकृतं क्षीरं शर्कराचूर्णमिश्रितम् ।घृतपूरविनिर्म्माणं कारयेत् स्वल्पसर्पिषि ॥
”शालिभवो यथा, --“सुशालिपिष्टं दुग्धन्तु कथितं वस्त्रगालितम् ।खण्डयुक्तं घृते पक्वं घृतपूरो भवेदयम् ॥
”कशेरुभवो यथा, --“कशेरुचूर्णं निःक्षिप्य पाकपिण्डीकृतं पयः ।निर्म्माणं घृतपूराणां शर्करासहितं भवेत ॥
”आम्रजो यथा, --“पक्वाम्रस्य घृते तप्ते रसस्त्वनलपिण्डितः ।शुद्धशर्करया योज्यो घृतपूरो यदृच्छया ॥
क्षीरमाद्यं स्वरूपं हि खण्डं चूर्णं ततः स्मृतम् ।योजिते यो विशेषोऽत्र तदाख्यास्वर्णसंज्ञितः ॥
घृतपूरो गुरुर्हृष्यो हृद्यः पित्तानिलापहः ।सद्यः प्राणप्रदो बल्यः सुरुच्योऽग्निप्रदीपनः ॥
शृङ्गाटकसुखानामप्येवं स्यात् घृतपूरकः ।विचार्य्य वस्तुसंयोगं तद्गुणानपि चाहरेत् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घृतपूर
पु०
 घृतेन पूर्य्यते पूरि--कर्म्मणि अच् । घक्वान्नभेदेतस्य प्रचुरघृतेन पक्वत्वात्तव्यात्वत् तत्पाकप्रकारादि शब्दार्थचि० । “मर्द्दितां समितां क्षीरनालिकेरघृतादिभिः । अव-गाल्य घृते पक्त्वा घृतपूरोऽयमुच्यते । घृतपूरो गुरुर्वृष्यःकफकृद्रक्तमांसदः । रक्तपित्तहरोहृद्यः स्वादुः पित्तहरोऽ-ग्निदः । अपि च “क्षीरेण मर्दितं चूर्णं गोधूमानां सुगालितम् । विस्तार्य्य सर्पिषा पाच्यं कटाहेऽथ सितान्वितम् । घृतपूरोऽयमुद्दिष्टः कर्पूरमरिचान्वितः” ।नारिकेलजस्तु “समिता मर्दिता क्षीरे नालिकेलसिता-र्द्रकेः । अवगाल्य घृते पाच्यो घृतपूरोऽपरः स्मृतः” ।दुग्धजोऽपि “पाकपिण्डीकृतंक्षीरं शर्कराचूर्णमिश्रि-तम । घृतपूरविनिर्माणंकारयेत् स्वल्पसर्पिषि” ।शालिभवोऽपि “सुशालीपिष्टं दुग्धन्तु क्वाथितं वस्त्रगा-लितम् । खण्डयुक्तं घृते पक्वं घृतपूरो भवेदयम्” ।कमेरुजोऽपि “कसेरुचूर्णे निःक्षिस्य पाकपिण्डीकृतंपयः । निर्माणं घृतपूराणां शर्करासहितं भवेत्” ।आम्ररसजः “पक्वाम्रस्य घृते तप्ते रसस्त्वनलपिण्डितः ।शुद्धशर्करया योज्यो घृतपूरो यद्दृच्छया । क्षीरमाद्यंस्वरूपं हि खण्डं चूर्णं ततः स्मृतम् । योजिते योविशेषोऽत्र तदाख्यावर्णसंज्ञितः । घृतपूरो गुरुर्वृष्योहृद्यः पित्तानिलापहः । सद्यः प्राणप्रदोवल्यः सुरु-च्योऽग्निप्रदीपनः । शृङ्गाटकमुखानामप्येवं स्याद् घृत-पूरकः । विचार्य्य वस्तुसंयोगं तद्गुणानपि चाहरेदिति” ।