| YouTube Channel

घट्ट (ghaTTa)

 
शब्दसागरः
English
घट्ट r. 1st and 10th cls. (घट्टते or घट्टयति-ते) To move. With परि prefixed,
To spread or diffuse. With वि, To rub gently, to scratch. भ्वा-आत्म-
सक-सेट् वा चुरा-उभ०
घट्ट
m.
(-ट्टः) A Ghat, a quay or landing place, steps on the side of a
river, &c. leading to the water's edge.
f.
(ट्टी) A small or inferior
landing place, private stairs, &c.
E.
घट्ट् to go, affix घञ् and with
ङीष् affix, implying diminution.
Capeller Eng
English
घट्ट
m.
landing or bathing place.
Yates
English
घट्ट (ट्टः) 1.
m.
A ghāt, a landing-
place.
f.
(ट्टी) Small one.
Spoken Sanskrit
English
घट्ट ghaTTa
m.
landing place
घट्ट ghaTTa
m.
bathing-place
घट्ट ghaTTa
m.
quay
घट्ट ghaTTa
m.
ferry
घट्ट ghaTTa
m.
anchorage
घट्ट ghaTTa
m.
quay or landing-place
घट्ट ghaTTa
m.
landing stage
घट्ट ghaTTa
m.
steps by a river-side
घट्ट ghaTTa
m.
pier
घट्ट ghaTTa
m.
jetty
घट्ट ghaTTa
m.
jetty
घट्ट ghaTTa
m.
quay
घट्ट ghaTTa
m.
quay or landing-place
आयोग Ayoga
m.
quay to which boats are attached
निर्घट nirghaTa
n.
place where there is no quay or steps
Wilson
English
घट्ट r. 1st and 10th cls. (घट्टते घट्टयति) To move.
With परि prefixed, To spread or diffuse.
With वि, To rub gently, to scratch.
घट्ट
m.
(-ट्टः) A Ghat, a quay or landing place, steps on the
side of a river, &c. leading to the water's edge.
f.
(-ट्टी) A small or
inferior landing place, private stairs, &c.
E.
घट्ट to go, affix अच्, and with ङीष् affix, implying diminution.
Apte
English
घट्टः [ghaṭṭḥ], [घट्ट्-घञ्]
A landing place, steps on the side of a river leading to the waters (Mar. घाट)
श्रीवत्सराज- घट्टो$यं नूनं तेनात्र कारितः ब्रह्माण्डमुज्ज्वलां कीर्तिमारोहयितुमात्मनः Deogaḍh Rock Inscription of Kīrtivarman,
V.*
7
Ind. Ant. Vol. XVIII pp.238-9.
Stirring, agitating.
A toll station.
Comp.
-कुटी a toll station. ˚प्रभात- न्याय see under न्याय
Sarva.
S.*
13.123. -जीविन्
m.
a ferryman.
a man of a mixed tribe
(वैश्यायां रजका- ज्जातः).
attendant at a landing place.
Apte 1890
English
घट्टः [घट्ट्-घञ्] 1 A landing place, steps on the side of a river leading to the waters (Mar. घांट).
2 Stirring, agitating.
3 A tollstation.
Comp.
कुटी a toll station. °प्रभातन्याय see under न्याय.
जीविन् m. {1} a ferryman. {2} a man of a mixed tribe
(वैश्यायां रजकाज्जातः). {3} attendant at a landing place.
Monier Williams Cologne
English
घट्ट
m.
a,
Ghaṭ.
quay or landing-place, bathing-place, steps by a river-side
&c.
, ferry,
L.
(cf.
RTL.
p.
435 & 518
f.
)
Monier Williams 1872
English
घट्ट, अस्, m. a Ghaṭ, a quay or landing-place,
steps on the side of a river &c. leading to the water's
edge, a bathing-place
(आ), f. a kind of metre
(ई),
f. a small or inferior landing-place, private stairs &c.
[cf. अर-घट्ट and अर-घट्टक।]
—घट्ट-गा,
f., N. of a river.
—घट्ट-जीविन्, ई, m. a ferry-man
(commonly Pāṭuni, the son of a washerman and of
a Vaiśya woman)
an attendant at a landing-place
who takes care of the clothes of the bathers &c.
—घट्टानन्द (°ट्टा-आन्°), अस् or अम् (?), m. or
n. (?), a kind of metre.
Macdonell
English
घट्ट ghaṭṭ-a,
m.
shock, collision
landing-stair, 🞄bathing-place: -jīvin,
m.
ferryman.
Apte Hindi
Hindi
घट्ट
"भ्वा* आ*- , बहुधा चुरा* उभ*- , , " - -
"हिलाना, हरकत देना"
घट्ट
"भ्वा* आ*- , बहुधा चुरा* उभ*- , , " - -
"स्पर्श करना, मलना, हाथों से मलना"
घट्ट
"भ्वा* आ*- , बहुधा चुरा* उभ*- , , " - -
"चिकनाना, सहलाना"
घट्ट
"भ्वा* आ*- , बहुधा चुरा* उभ*- , , " - -
ईर्ष्या-द्वेष की भावना से बोलना
घट्ट
"भ्वा* आ*- , बहुधा चुरा* उभ*- , , " - -
बाधा पहुँचाना
घट्टः
पुं*
- घट्ट् - घञ्
घाट- नदी के तट से पानी तक बनी सीढ़ियाँ
घट्टः
पुं*
- घट्ट् - घञ्
"हिलना-जुलना, आन्दोलन"
घट्टः
पुं*
- घट्ट् - घञ्
चुंगी घर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
घट्ट - चलने (भ्वा० आत्म० अक० से०) घट्टते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಚಲಿಸು /ಅಲುಗಾಡು
घट्ट - चलने (चुरा० उभ० सक० से०) घट्टयति-ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಉಜ್ಜು /ತಿಕ್ಕು
घट्ट - चलने (चुरा० उभ० सक० से०) घट्टयति-ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಅಲುಗಾಡಿಸು /ಕದಲಿಸು
घट्ट - चलने (चुरा० उभ० सक० से०) घट्टयति-ते
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ನುಕು /ತಳ್ಳು
घट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ನಾನಘಟ್ಟ /ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇಳಿಯುವ ಜಾಗ
निष्पत्तिः - > घट्ट (चलने) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > घट्यतेऽत्र
विस्तारः - > "घट्टोऽवतारस्तीर्थोऽस्त्री" - वैज०
घट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾಲನ /ಅಲುಗಾಡಿಸುವುದು
घट्ट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಂಕದ ಕಟ್ಟೆ
L R Vaidya
English
Gawwa {% m. %} 1. A Ghaut, a landing place, steps on the side of a river leading to the waters
2. a toll-station
3. stirring, moving.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
ghaṭṭa- (or ghaṭṭaya, MIndic for ghaṭṭaka), prob. polishing-stone: in Mv 〔iii.81.12〕 (vs) (bhavanāni rākṣasīnāṃ …) ghaṭṭaya-vimaṣṭaka (? mss. ghaṭṭapa-vi°
Senart em. ghaṭṭa-parimṛṣṭaka), prob. (the palaces of the ogresses were …) polished with polishing-stones (cf. AMg. ghaṭṭaga, stone for polishing
Pkt., acc. to Ratnach. Deśī, ghaṭṭanaka, id.)
or possibly (cf. JM. ghaṭṭa, = gāḍha, nibiḍa), polished hard, vigorously.
Indian Epigraphical Glossary
English
ghaṭṭa (BL), bathing or landing place on the bank of a
river.
(IE 8-5), a harbour or a mountain pass.
(ASLV), a contingent of elephants, the number being ten
according to some authorities.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
घट्ट्
मूलधातुः:
घट्ट
धात्वर्थः:
चलने
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
घट्टते
धातुः:
घट्ट्
मूलधातुः:
घट्ट
धात्वर्थः:
चलने
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
घट्टयति-ते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
घट्ट 1. c) = शुल्कदेश, Zach. Beitr. -°Fähre, Gopāl. 77, 30. 31
79, 8
85, 22.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घट्टस्तीर्थावतारेऽम्बुवृद्धौ पूरः प्लवश्च सः १०८७
-wordlist-
घट्ट (पुं), तीर्थ (पुं), अवतार (पुं), अम्बुवृद्धि (स्त्री), पूर (पुं), प्लव (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
घट्ट, चाले इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां-परं-अकं क्रचित् सकञ्च-सेट् ।) टद्बयान्तः ।चालश्चलनम् क, घट्टयति मेघो वायुना इतिदुर्गादासः
घट्ट, चाले इति कविकल्पद्रुमः
(भ्वां-आत्मं-अकं क्वचित् सकञ्च-सेट् ।) टद्वयान्तः ङ, घट्टते इति दुर्गादासः
घट्टः,
पुं,
(घट्टतेऽस्मिन् इति घट्ट + “हलश्च ।”३ १२१ इति घञ् ।) नद्यादौ स्नाना-द्यर्थं प्रवेशस्थानम् इति लिङ्गादिसंग्रहे अमर-भरतौ
घाट् इति यस्य प्रसिद्धिः जगात इतिख्यातो वा तत्पर्य्यायः तीर्थः अव-तारः इति हेमचन्द्रः १५३
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
घट्ट चालने
भ्वा०
आत्म०
सक०
सेट् वट्टते अघट्टिष्ट ।जवट्टे घट्टितः घट्टनम्
घट्ट चालने चुरा०
उभ०
सक०
सेट् घट्टयति--ते अज-घट्टत्--त घट्टित “विघट्टितानां सरलद्रुमाणाम्”कुमा० “तदीयमातङ्गघटाविघट्टितैः” “त्रस्यन्ती चल-शफरीविघट्टितघट्टनारुः” माघः परिस्फुरन्मीनविघ-ट्टितोरवः” किरा० “रणद्भिराघट्टनया नभस्वतः माघः”
घट्ट
पु०
घट्यतेऽत्र घञ् स्नानायावतरणस्याने (वाट) शु-ल्कग्रहणस्थाने (घाटि) “घट्टादिदेये शुल्कोऽस्त्री”अमरः भावे घञ् चालने अमरः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“घट्ट चलने”@} 2 ‘घट्टयेद् घट्टते द्वे स्तां चलने णौ शपि क्रमात्’।
3 इति देवः।
घट्टकः-ट्टिका, घट्टकः-ट्टिका, जिघट्टिषकः-षिका, जाघट्टकः-ट्टिका
अित्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिककड्डधातुवत् 4 बोध्यानि।
अस्य धातोः अनुदात्तेत्त्वात् शानचि--घट्टमानः, घट्टिष्यमाणः, जिघट्टिष- माणः, जिघट्टिषिष्यमाणः
इत्यादीनि रूपाणि भवन्तीति विशेषः।
‘घट्टि- वन्दिविदिभ्यश्च’ 5 इति वचनेन घट्टना इति रूपं स्त्रियां भवति।
ल्युटि घट्टनम् 6।
7 घट्टितम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४५८)
02
=>
(१-भ्वादिः-२५९। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। ७३)
04
=>
(१५६)
05
=>
(वा। ३-३-१०७)
06
=>
[[B। ‘तमङ्गदे मन्दरकूटकोटिव्याघट्टनोत्तेजनया मणीनाम्।’ शिशुपालवधे ३-६।]]
07
=>
[[C। ‘तत्केलिसङ्गोष्टितलोष्टमानमद् वने मरुद्घट्टितपोस्फुटद्द्रुमे।।’ धा। का। १-३४।]]
1 {@“घट्ट चलने”@} 2 ‘घट्टयेद् घट्टते द्वे स्तां चलने णौ शपि क्रमात्’।
3 इति देवः।
घट्टकः-ट्टिका, जिघट्टयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि चौरादिक- कुट्टधातुवत् 4 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४५९)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६३१। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। ७३)
04
=>
(२०७)
Capeller
German
घट्ट
m.
Anstoß
Landungsplatz.
°जीविन्
m.
Fährmann.
Burnouf
French
घट्ट घट्ट
m.
quai le long d'une rivière.
-- घट्टी
f.
petit quai, débarcadère privé.
Stchoupak
French
घट्ट-
m.
collision
escalier qui descend vers la rivière, vers un
étang ou réservoir d'eau.