| YouTube Channel

ग्रन्थ (grantha)

 
शब्दसागरः
English
ग्रन्थ r. 1st, 9th and 10th cls. (ग्रन्थति, ग्रथ्नाति ग्रन्थयति) To string, to tie to-
gether, to connect or arrange in a regular series. With उद् pre-
fixed, To untie, to loosen.
ग्रन्थ
m.
 (-न्थः)
1. Stringing or tying together, (literally or metaphori-
cally.)
2. Wealth, property.
3. A book or composition in prose or
verse.
4. A metre or measure of thirty two syllables.
E.
 ग्रन्थ to dis-
pose or arrange, affix भावे कर्मणि वा घञ् ।
Capeller Eng
English
ग्रन्थ
m.
 arranging of words, composition, text, chapter,
section.
Yates
English
ग्रन्थ (न्थः) 1.
m.
 Stringing
wealth
a metre.
Spoken Sanskrit
English
ग्रन्थ - grantha -
m.
 - treatise
शास्त्र - zAstra -
n.
 - treatise
प्रकरण - prakaraNa -
n.
 - treatise
अयन - ayana -
n.
 - treatise
धनुर्वेद - dhanurveda -
m.
 - archery treatise
शास्त्र - zAstra -
n.
 - bock or treatise
विस्तर - vistara -
m.
 - extensive treatise
शास्त्र - zAstra -
n.
 - religious treatise
धर्मशास्त्र - dharmazAstra -
n.
 - treatise on dharmA
शास्त्र - zAstra -
n.
 - scientific treatise
शास्त्र - zAstra -
n.
 - any bock or treatise
तर्कग्रन्थ - tarkagrantha -
m.
 - treatise on reasoning
तर्कविद्या - tarkavidyA -
f.
 - philosophical treatise
तर्कशास्त्र - tarkazAstra -
n.
 - philosophical treatise
आवसथ - Avasatha -
m.
 - treatise on AryA metres
सर्वशास्त्रमय - sarvazAstramaya -
adj.
 - containing all treatises
चतुःषष्टिकलागम - catuHSaSTikalAgama -
m.
 - treatise on the 64 kalAs
शास्त्रौघ - zAstraugha -
m.
 - treatise of great extent
उपशास्त्र - upazAstra -
n.
 - minor science or treatise
देवश्रुत - devazruta -
n.
 - sacred treatise or manual
ग्रन्थ grantha
m.
 book or sacred scriptures of the Sikhs containing short moral poems by Nanak Shah and others
ग्रन्थ grantha
m.
 book or sacred scriptures of the Sikhs containing short moral poems by Nanak Shah and others
Wilson
English
ग्रन्थ r. 1st, 9th and 10th cls. (ग्रन्थति ग्रथ्नाति ग्रन्थयति) To
string, to tie together, to connect or arrange in a regular series.
With उद् prefixed, To untie, to loosen.
ग्रन्थ
m.
 (-न्थः)
1 Stringing or tying together, (literally or metaphorically.)
2 Wealth, property.
3 A book or composition in prose or verse.
4 A metre or measure of thirty-two syllables.
E.
 ग्रन्थ to dispose or arrange, affix अच्.
Apte
English
ग्रन्थः [granthḥ], [ग्रन्थ् संदर्भे भावे घञ्]
Binding, stringing together (fig. also).
A work, treatise, composition, literary production, book
ग्रन्थारम्भे, ग्रन्थकृत्, ग्रन्थसमाप्ति
&c.
Wealth, property.
A verse consisting of 32 syllables, written in the Anuṣṭubh metre.
Comp.
 -कर्तृ,
m.
 -कारः -कृत्
m.
 a writer, an author
ग्रन्थारम्भे समुचितेष्टदे- वतां ग्रन्थकृत्परामृशति K.
P.*
 1.
कुटी, कूटी a library.
a studio. -विस्तरः, विस्तारः voluminousness, diffuse style
Bṛi
S.*
 1.2. -संधिः a section or chapter of a work
(for the several names by which sections, or chapters of works in Sanskṛit, are called, see under अध्याय).
Apte 1890
English
ग्रंथः [ग्रंथ् संदर्भे भावे घञ्] 1 Binding, stringing together (fig. also).
2 A work, treatise, composition, literary production, book
ग्रंथारंभे, ग्रंथकृत्, ग्रंथसमाप्ति &c.
3 Wealth, property.
4 A verse consisting of 32 syllables, written in the Anuṣṭubh metre.
Comp.
कर्तृ, m.
कारः
कृत् m. a writer, an author
ग्रंथारंभे समुचितेष्टदेवतां ग्रंथकृत्परामृशति K. P. 1
कुटी,
कूटी {1} a library. {2} a studio.
विस्तरः, विस्तारः voluminousness, diffuse style.
संधिः a section or chapter of a work
(for the several names by which sections, or chapters of works in Sanskrit, are called, see under अध्याय).
Monier Williams Cologne
English
ग्रन्थ
m.
 tying, binding, stringing together,
L.
=
 °थि॑, a knot,
TS.
 vi, 2, 9, 4 (v.l.)
honeycomb,
Pāṇ.
 iv, 3, 116,
Vārtt.
an artificial arrangement of words (esp. of 32 syllables
=
 श्लोक,
Jain.
 ), verse, composition, treatise, literary production, book in prose or verse, text (opposed to अर्थ ‘meaning’,
VarBṛS.
Vākyap.
Sarvad.
 ),
Nir.
 i, 20
Pāṇ.
MBh.
Up.
&c.
a section (of
Kāṭh.
 )
the book or sacred scriptures of the Sikhs containing short moral poems by Nānak Ṣāh and others (cf.
RTL.
 pp. 158-177)
wealth, property,
Jain.
 , Sch. (cf. उत्तर-, निर्-, षड्-.)
Monier Williams 1872
English
ग्रन्थ, अस्, m. tying, binding, stringing together
(literally or metaphorically)
an artificial arrangement
of words, a verse, composition, treatise, literary pro-
duction, a book or composition in prose or verse,
a section
the book or sacred scriptures of the Śikhs
containing short moral poems by Nānak Shāh and
others
a metre of thirty-two syllables
wealth,
property
[cf. उत्तर-ग्रन्थ, निर्-ग्र्°, षड्-ग्र्°।]
—ग्रन्थ-करण, अम्, n. composing books or
treatises, composition.
—ग्रन्थ-कर्तृ, ता, or
ग्रन्थ-कार, अस्, m. a book-maker, the author of
a book or treatise.
—ग्रन्थ-कुटी or ग्रन्थ-कूटी,
f. a library
an office, a study.
—ग्रन्थ-कृत्, त्,
m. the writer of a book, author or composer of a
treatise.
—ग्रन्थ-विस्तर, अस्, m. a multitude of
scientific treatises.
—ग्रन्थ-विस्तार, अस्, m. dif-
fuseness of style, voluminousness.
—ग्रन्थ-सन्धि,
इस्, m. a section or chapter of a work.
Macdonell
English
ग्रन्थ granth-a,
m.
 knot
composition
verse 🞄(of ¤32¤ syllables)
treatise, book
text, wording
🞄chapter
-ana,
n.
 connecting, tying.
Benfey
English
ग्रन्थ ग्रन्थ् + अ,
m.
1. A literary
composition, a book, Rām. 2, 108, 16
MBh. 12, 11340.
2. Wealth, Pañc. i.
d. 12.
--
Comp.
तर्क-,
m.
 a compendium
of logic, Suśr. 2, 360, 13.
निस्-,
adj.
 free
from every worldly tie or interest,
Bhāg. P. 1, 7, 10.
Apte Hindi
Hindi
ग्रन्थः
पुं*
 - ग्रन्थ - नङ्
"झुंड, गुच्छा, लच्छा"
ग्रन्थ
भ्वा* - -
"गूंथना, बांधना, नत्थी करना"
ग्रन्थ
भ्वा* - -
"क्रम से रखना, श्रेणीबद्ध करना, नियमित सिलसिले में जोड़ना"
ग्रन्थ
भ्वा* - -
"बटना, बटा चढ़ाना"
ग्रन्थ
भ्वा* - -
"लिखना, रचना करना"
ग्रन्थ
भ्वा* - -
"बनाना, निर्माण करना, पैदा करना"
ग्रन्थ
क्रया* पर* - -
"गूंथना, बांधना, नत्थी करना"
ग्रन्थ
क्रया* पर* - -
"क्रम से रखना, श्रेणीबद्ध करना, नियमित सिलसिले में जोड़ना"
ग्रन्थ
क्रया* पर* - -
"बटना, बटा चढ़ाना"
ग्रन्थ
क्रया* पर* - -
"लिखना, रचना करना"
ग्रन्थ
क्रया* पर* - -
"बनाना, निर्माण करना, पैदा करना"
ग्रन्थ
"चुरा* उभ* , " - -
"गूंथना, बांधना, नत्थी करना"
ग्रन्थ
"चुरा* उभ* , " - -
"क्रम से रखना, श्रेणीबद्ध करना, नियमित सिलसिले में जोड़ना"
ग्रन्थ
"चुरा* उभ* , " - -
"बटना, बटा चढ़ाना"
ग्रन्थ
"चुरा* उभ* , " - -
"लिखना, रचना करना"
ग्रन्थ
"चुरा* उभ* , " - -
"बनाना, निर्माण करना, पैदा करना"
ग्रन्थ
"भ्वा* आ* , " - -
"गूंथना, बांधना, नत्थी करना"
ग्रन्थ
"भ्वा* आ* , " - -
"क्रम से रखना, श्रेणीबद्ध करना, नियमित सिलसिले में जोड़ना"
ग्रन्थ
"भ्वा* आ* , " - -
"बटना, बटा चढ़ाना"
ग्रन्थ
"भ्वा* आ* , " - -
"लिखना, रचना करना"
ग्रन्थ
"भ्वा* आ* , " - -
"बनाना, निर्माण करना, पैदा करना"
ग्रन्थः
पुं*
 - ग्रन्थ् - घञ्
"बांधना, गूंथना"
ग्रन्थः
पुं*
 - -
"कृषि, प्रबन्ध, रचना, साहित्यिक कृति, पुस्तक"
ग्रन्थः
पुं*
 - -
"दौलत, सम्पत्ति"
ग्रन्थः
पुं*
 - -
३२ मात्राओं का श्लोक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
ग्रन्थ - सन्दर्भे (क्र्या०पर० सक० से०) ग्रथ्नाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಂಥ ರಚಿಸು
ग्रन्थ - सन्दर्भे (क्र्या०पर० सक० से०) ग्रथ्नाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸರವನ್ನು ಪೋಣಿಸು /ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟು
ग्रन्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಸ್ತಕ /ಸಂದರ್ಭ /ಪ್ರಬಂಧ /ಕೃತಿ /ಕವನ
निष्पत्तिः - > ग्रथ ( सन्दर्भे) -कर्म० "घञ्" (३-३-१९)
प्रयोगाः - > "ग्रन्थग्रन्थिरिह क्वचित् क्वचिदपि न्यासि प्रयत्नान्मया"
उल्लेखाः - > नैष० २२-१५२
ग्रन्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದು /ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಕಟ್ಟುವುದು /ಹೂವು ಮುತ್ತು ಮೊದಲಾದುವುಗಳನ್ನು ಪೋಣಿಸಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದು
निष्पत्तिः - > ग्रथ - भावे "घञ्" (३-३-१८)
ग्रन्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂವತ್ತೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕ
ग्रन्थ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನ /ಸಂಪತ್ತು /ಐಶ್ವರ್ಯ
विस्तारः - > "ग्रन्थो ग्रन्थनाधनयोः स्याच्छास्त्राक्षरसङ्ख्ययोः" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
graMTa {% m. %} 1. Binding, stringing
2. composition, a work, a treatise, a book, ग्रंथारंभे समुचितेष्टदेवतां ग्रंथकृत् परामृशति K.Pr.i.
3. wealth, property
4. a verse consisting of 32 syllables, written in the Anushtubh metre.
Bopp
Latin
ग्रन्थ m. (r. ग्रन्थ् s. अ) liber, codex. HIT. 4. 4.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
grantha, m. (= Pali gantha
Skt. uses granthi, but [Page218-b] not grantha, in much the same way
cf. prec. and next), bond, fetter (to worldly life): Mvy 〔2145〕 = Tib. mdud pa, knot
context indicates fig. (religious) application.
Lanman
English
grantha, m.
—1. (a string of words, i. e.)
verse or couplet, 53^6, etc
—2. a com-position,
book, work, 17^8. [√granth: for mgs,
see under grath, and for 1, cf. Lat. serere
w. series, ‘row, string.’]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ग्रन्थ्
मूलधातुः:
 ग्रन्थ
धात्वर्थः:
 सन्दर्भे
गणः:
 क्र्यादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 ग्रथ्नाति
धातुः:
 ग्रन्थ्
मूलधातुः:
 ग्रन्थ
धात्वर्थः:
 सन्दर्भे, बन्धने च
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 ग्रन्थयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आधृषीयः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ग्रन्थँ ग्रन्थ बन्धने
- ग्रन्थयति ग्रन्थति अन्यत्र ग्रथ्नाति (32) 269
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ग्रन्थ
ग्रन्थ, लिपिसंख्या, शास्त्र, द्रव्य
लिपिसंख्यायां शास्त्रे द्रव्ये च ग्रन्थशब्दमिच्छन्ति ॥ ८४४ ॥
verse 5.1.1.844
page 0097
नाममाला
Sanskrit
ग्रन्थ, शास्त्र
कृतान्तागमसिद्धान्ताः ग्रन्थः शास्त्रमतः परम् ॥ ४ ॥
verse 0.1.1.4
page 0003
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ग्रन्थ, कि ग दर्भे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां-पक्षे भ्वां-क्र्यां च-परं-सकं-सेट् ।) रेफयुक्तः ।दर्भो ग्रन्थनम् । कि, ग्रन्थयति ग्रन्थति । ग, ग्रथ्नाति मालां मालिकः । ग्रन्थिमुद्ग्रथयितुं हृद-येशः । इति माघे चिन्त्यम् । इति दुर्गादासः ॥
ग्रन्थः,
पुं,
 (ग्रन्थ ग दर्भे + भावे घञ् ।) गुम्फः ।ग्रन्थना । धनम् । (ग्रथ्यते विरच्यते इति । ग्रन्थ+ कर्म्मणि घञ् ।) शास्त्रम् । (यथा, महा-भारते । १ । १ । ८० ।“ग्रन्थग्रन्थिं तदा चक्रे मुनिर्गूढं कुतूहलात् ॥
”)द्वात्रिंशद्वर्णनिर्म्मितिः । अनुष्टुप्छन्दःश्लोकः ।इति हेमचन्द्रः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ग्रन्थ संदर्भे वा
चु०
उभ०
 पक्षे क्य्रा० प०
सक०
 सेट् । ग्रन्थयति-ते ग्रथ्नाति अजग्रन्थत् अग्रन्थीत् । ग्रन्थयामास वभूवचकार चक्रे । जग्रन्थ जग्रथतुः--जग्रन्थतुः । जग्रन्थिथजग्रथिथ इत्येके । अस्य कविकल्पद्रुमे पा० गणे चपरस्मैपदिष्वेव क्रैयादिकस्य पाठः । णिचि तु उभय-पदिता । भारद्वाजीयास्तु पठन्ति “णिश्रन्थिग्रन्थिव्रू-ञात्मनेपदाकर्मकाणामात्मनेपदेषूपसंख्यानम्” श्रन्थिग्रन्थ्योराधृषीयत्वात् णिजभावपक्षे ग्रहणम् । ग्रन्थतिग्रन्थम् । श्रन्थति मेखलान्देवदत्तः । ग्रन्थते ग्रन्थः ।अग्रन्थिष्ट । श्रन्थते । अश्रन्थिष्ट । इति भारद्वाजीयमते आत्म० । तेनोभयपदता । सि० कौ० पक्षे
भ्वा०
 दित्वमपितेन ग्रन्थति इत्याद्वि क्रैयादिकयोस्तु श्रथ्नीते ।ग्रथ्नीते सि० कौ० । एतच्च कर्म कर्त्तरि न तु कर्त्तरिइत्यन्येउद् + उत्तोल्य ग्रथने । “केशपक्षान् उदग्रथ्येतरान्”आश्व० श्रौ०१० । ८ । ८ “लताप्रतानोद्ग्रथितैः स केशैः” रघुः ।“माल्यानि तस्योद्ग्रथितानि पट्टैः” भा० व० ११२ अ०“कर्म्माशयं ग्रथितमुद्ग्रथयन्ति सन्तः” भाग० ४ । २२ । ३७ ।
ग्रन्थ
पु०
 ग्रन्थ--सन्दर्भे भावे घञ् । १ गुम्फने । कर्म्मणिघञ् । २ शास्त्रे “ग्रन्थग्रन्थिरिह क्वचित् क्वचि-दपि न्यासि प्रयत्नान्मया” नैष० । “ग्रन्थग्रन्थि तदा चित्रंमुनिर्गूढं कुतूहलात्” भा० आ० १ अ० । ३ धने ४ द्वा-त्रिंशवद्वर्णमितानुष्टुप् छन्दस्के श्लोके हेम० ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ग्रन्थँ ग्रन्थ सन्दर्भे
-(अर्थविवरणम्) संदर्भो बन्धनम्
ग्रथ्नाति ग्रन्थनम् श्रथ्नातिवद् उदाहार्यम् 40
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ग्रन्थँ ग्रन्थ (अर्थः) सन्दर्भे
( ग्रथ्नाति ) इत्यादि सर्वं श्रन्थिवत् अत्रापि केचित् श्रन्थिं पठन्ति पुनः पाठोऽर्थभेदात् तथा च "णिश्रन्थि'' इत्यत्र न्यासे ग्रन्थ सन्दर्भे इति चुरादावित्युक्त्वा क्र्यादावपीत्युक्तम् "अवोधौद्मप्रश्रथ'' इत्यत्र तु श्रन्थ विमोचनप्रहिर्षयोरिति एवमुभयत्र पदमञ्जर्यापि पुरुषकारेऽपि श्रन्थ विमोचनप्रतिहर्षयोः, अन्ये तु श्रन्थ ग्रन्थ सन्दर्भे इति क्र्यादौ पठन्ति तथा च सन्दर्भे ग्रन्थनक्रियायां श्रन्थिग्रन्थिधातू वर्तेते इति क्षीरस्वामीत्युक्तम् ग्रन्थिः, इन्प्रत्ययः 41
ग्रन्थँ ग्रन्थ (अर्थः) बन्धने
( ग्रन्थयति ग्रन्थति ) अत्र देवमैत्रेयौ क्रथ हिंसायामिति स्वरितेतंपठित्त्वा (क्राथयति क्रथति क्रथत) इत्याहतुः शाकटायनस्तु परस्मैपदीति, जासिनीत्यत्र क्राथेति निपातनाद्वृद्धिरित्युक्तत्त्वाद्वृत्तिकारादीनामनभिमतश्चुरादौ पाठ इति घटादौ क्रथतीत्यत्रावोचाम 284
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ग्रन्थ सन्दर्भे”@} 2 सन्दर्भः = बन्धनम्।
‘ग्रथ्नातीति तु सन्दर्भे ग्रन्थयेद् ग्रन्थतीति यौ।
कौटिल्ये ग्रन्थते ग्रन्थेः ग्राथयेद् ग्रथति ग्रथेः।।’ 3 इति देवः।
4 ग्रन्थकः-न्थिका, ग्रन्थकः-थिका, जिग्रन्थिषकः-षिका, 5 जाग्रथकः-थिका
ग्रन्थिता-त्री, ग्रन्थयिता-त्री, जिग्रन्थिषिता-त्री, जाग्रथिता-त्री
6 ग्रथ्नन्-ती, ग्रन्थयन्-न्ती, जिग्रन्थिषन्-न्ती
-- ग्रन्थिष्यन्-न्ती-ती, ग्रन्थयिष्यन्-न्ती-ती, जिग्रन्थिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- ग्रन्थयमानः, ग्रन्थयिष्यमाणः, -- जाग्रथ्यमानः, जाग्रथिष्यमाणः
7 सुग्रत्-सुग्रथ् सुग्रथौ-सुग्रथः
-- -- ग्रथितम्-तः, ग्रन्थितः, जिग्रन्थिषितः, जाग्रथितः-तवान्
ग्रन्थः, ग्रन्थः, जिग्रन्थिषुः, जाग्रन्थः
ग्रन्थितव्यम्, ग्रन्थयितव्यम्, जिग्रन्थिषितव्यम्, जाग्रथितव्यम्
ग्रन्थनीयम्, ग्रन्थनीयम्, जिग्रन्थिषणीयम्, जाग्रथनीयम्
ग्रन्थ्यम्, ग्रन्थ्यम्, जिग्रन्थिष्यम्, जाग्रथ्यम्
ईषद्ग्रन्थः-दुर्ग्रन्थः-सुग्रन्थः
-- -- ग्रथ्यमानः, ग्रन्थ्यमानः, जिग्रन्थिष्यमाणः, जाग्रथ्यमानः
ग्रन्थः, ग्रन्थः, जिग्रन्थिषः, जाग्रन्थः
ग्रन्थितुम्, ग्रन्थयितुम्, जिग्रन्थिषितुम्, जाग्रथितुम्
8 ग्रन्था, ग्रन्थना, जिग्रन्थिषा, जाग्रथा
ग्रन्थनम्, ग्रन्थनम्, जिग्रन्थिषणम्, जाग्रथनम्
9 ग्रन्थित्वा- 10 ग्रथित्वा, ग्रन्थयित्वा, जिग्रन्थिषित्वा, जाग्रथित्वा
सङ्ग्रथ्य, सङ्ग्रन्थ्य, सञ्जिग्रन्थिष्य, सञ्जाग्रथ्य
11 ग्रन्थम् २, ग्रन्थित्वा २, ग्रथित्वा २, ग्रन्थम् २, ग्रन्थयित्वा २, जिग्रन्थिषम् २, जिग्रन्थिषित्वा२, जाग्रथम् २
जिग्रन्थिषित्वा २, जाग्रथित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४३७)
02
=>
 (९-क्र्यादिः-१५१३। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। ९७)
04
=>
 [पृष्ठम्०४३१+ २५]
05
=>
 [[१। ‘अनिदितां हल उपधायाः क्ङिति’ (६-४-२४) इति यङ्निमित्तकः सर्वत्र नलोपः। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
06
=>
 [[२। ‘क्र्यादिभ्यः--’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘श्नाभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपः। ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नकारलोपः।]]
07
=>
 [[३। ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नलोपे चर्त्वविकल्पः।]]
08
=>
 [[४। ‘घट्टिवन्दिविदिभ्यश्च’ (वा। ३-३-१०७) इत्यत्र चकारादस्मादपि धातोः शुद्धादेव युचि ग्रन्थना इति प्रक्रियाकौमुदी।]]
09
=>
 [[५। ‘नोपधात् थफान्ताद्वा’ (१-२-२३) इति कित्त्वविकल्पः। कित्त्वे नलोपः।]]
10
=>
 [[आ। ‘पूतं शीतैर्नभस्वद्भिः ग्रन्थित्वेव स्थितं रुचः। गुम्फित्वेव निरस्यन्तं तरङ्गान् सर्वतो मुहुः।।’ भ। का। ७-१०५।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०४३२+ २२]
1 {@“ग्रन्थ सन्दर्भे”@} 2 आधृषीयः।
‘ग्रथ्नातीति तु सन्दर्भे, ग्रन्थयेद् ग्रन्थतीति यौ।
कौटिल्ये ग्रन्थते ग्रन्थेः, ग्राथयेद् ग्रथति ग्रथेः।।’ 3 इति देवः।
ग्रन्थकः-न्थिका, 4 जिग्रन्थयिषकः-षिका, 5 ग्रन्थकः-न्थिका, 6 जिग्रन्थिषकः-षिका, 7 जाग्रथकः-थिका
ग्रन्थयिता-त्री, जिग्रन्थयिषिता-त्री, ग्रन्थिता-त्री, जिग्रन्थिषिता-त्री, जाग्रथिता-त्री
8 ग्रन्थयन्-न्ती, जिग्रन्थयिषन्-न्ती, 9 ग्रन्थन्-न्ती, जिग्रन्थिषन्-न्ती
-- ग्रन्थयिषय्न्-न्ती-ती, जिग्रन्थयिषिष्यन्-न्ती-ती, ग्रन्थिष्यन्-न्ती-ती, जिग्रन्थिषिष्यन्-न्ती-ती
-- ग्रन्थयमानः, जिग्रन्थयिषमाणः, -- जाग्रथ्यमानः, ग्रन्थयिष्यमाणः, जिग्रन्थयिषिष्यमाणः
-- जाग्रथिष्यमाणः, 10 ग्रन्-ग्रन्थौ-ग्रन्थः
-- -- ग्रन्थितः-तम्, जिग्रन्थयिषितः, ग्रन्थितम्-तः, जिग्रन्थिषितः, जाग्रथितः-तवान्
ग्रन्थः, जिग्रन्थयिषुः, ग्रन्थः, जिग्रन्थिषुः, जाग्रन्थः
11 ग्रन्थयितव्यम्, जिग्रन्थयिषितव्यम्, ग्रन्थितव्यम्, जिग्रन्थिषितव्यम्, जाग्रथितव्यम्
ग्रन्थनीयम्, जिग्रन्थयिषणीयम्, ग्रन्थनीयम्, जिग्रन्थिषणीयम्, जाग्रथनीयम्
ग्रन्थ्यम्, जिग्रन्थयिष्यम्, ग्रन्थ्यम्, जिग्रन्थिष्यम्, जाग्रथ्यम्
ईषद्ग्रन्थः-दुर्ग्रन्थः-सुग्रन्थः
-- -- ग्रन्थ्यमानः, जिग्रन्थयिष्यमाणः, ग्रथ्यमानः, जिग्रन्थिष्यमाणः, जाग्रथ्यमानः
ग्रन्थः, जिग्रन्थयिषः, ग्रन्थः, जिग्रन्थिषः, जाग्रथः
ग्रन्थयितुम्, जिग्रन्थयिषितुम्, ग्रन्थितुम्, जिग्रन्थिषितुम्, जाग्रथितुम्
ग्रन्थना, जिग्रन्थयिषा, ग्रन्था, जिग्रन्थिषा, जाग्रथा
ग्रन्थनम्, जिग्रन्थयिषणम्, ग्रन्थनम्, जिग्रन्थिषणम्, जाग्रथनम्
ग्रन्थयित्वा, जिग्रन्थयिषित्वा, 12 ग्रन्थित्वा-ग्रथित्वा, जिग्रन्थिषित्वा, जाग्रथित्वा
सङ्ग्रथ्य, सञ्जिग्रन्थयिष्य, 13 सङ्ग्रथ्य, सञ्जिग्रन्थिष्य, सञ्जाग्रथ्य, ग्रन्थम् २, ग्रन्थयित्वा २, जिग्रन्थयिषम् २, जिग्रन्थयिषित्वा २, ग्रन्थम२ ग्रन्थित्वा २-ग्रथित्वा २, जिग्रन्थिषम् २, जिग्रन्थिषित्वा २, जाग्रथम् २
जाग्रथित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (४३८)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८३९। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो। ९७)
04
=>
 [[१। ण्यन्तात् सनि रूपम्। एवमुत्तरत्रापि ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[२। ‘आधृषाद्वा’ (गणसूत्रम्--चुरादौ) इति णिचो वैकल्पिकत्वात् णिजभावपक्षे शुद्धाद्धातोः रूपाणि प्रदर्शितानि।]]
06
=>
 [[३। णिजभावपक्षे शुद्धाद्धातोः सनि रूपम्। एवमुत्तरत्रापि ज्ञेयम्।]]
07
=>
 [[४। णिजभावे शुद्धाद्धातोः यङि, अन्तरङ्गत्वेन, ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इत्युपधान- कारस्य लोपे कृते यलोपाल्लोपयोश्च रूपम्। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
08
=>
 [[आ। ‘कूटाद्येषु हतेषु धावितमतिष्वन्येषु धावत्सु च स्वैरं तत्र जनान् प्रयन् विगलितश्रन्थान् कचान् ग्रन्थयन्।’ धा। का। ३-५१।]]
09
=>
 [[५। णिजभावपक्षे, ‘शेषात् कर्तरि--’ (१-३-७८) इति परस्मैपदम्।]]
10
=>
 [[६। क्विब्निमित्तके णिलोपे, संयोगान्तलोपे च रूपम्। न च णिलोपस्य स्थानिवद्भावः शङ्क्यः, ‘पूर्वत्रासिद्धे न स्थानिवत्--’ (वा। १-१-५८) इति निषेधात्।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०४३३+ २३]
12
=>
 [[१। ‘नोपधात् थफान्ताद्वा’ (१-२-२३) इति क्त्वाप्रत्ययस्य कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]
13
=>
 [[२। ल्यपि, ‘अनिदिताम्--’ (६-४-२४) इति नकारलोपः।]]
1 {@“दृभ सन्दर्भे”@} 2 ‘दृभी भये विभाषा णौ स्यातां दर्भति दर्भयेत्।।
अनीदितश्च सन्दर्भे दृभति ग्रन्थ ईदितः।’ 3 इति देवः।) दर्भकः-र्भिका, दिददर्भियिषकः-षिका, दर्भकः-र्भिका, दिदर्भिषक-षिका, दरीदृभकः-भिका
इत्यादीनि रूपाणि चौरादिकचर्पयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
णिजभावपक्षे शतरि दर्भन् इति रूपम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८६२)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१८२३ अक। सेट्। उभ। आधृषीयः।)
03
=>
 (श्लो। १४१-२)
04
=>
 (५५४)
Capeller
German
ग्रन्थ
m.
 Knoten, Verknüpfung von Worten,
Text, Kapitel.
Burnouf
French
ग्रन्थ ग्रन्थ
m.
 jonction, arrangement,
Ecriture
livre écrit
sorte de mètre poétique de 32 syllabes.
Richesses, propriété.
ग्रन्थकुटी
f.
 bureau, cabinet d'étude, bibliothèque.
Stchoupak
French
ग्रन्थ-
m.
 (nœud), composition, œuvre littéraire, lettre (opposée à
l'esprit), subdivision d'un livre, vers, texte, livre.
°कार- °कृत्- ag. auteur de livres.
°कू̆टी-
f.
 bibliothèque.