| YouTube Channel

गौडः (gauDaH)

 
Apte
English
गौडः [gauḍḥ], 1
N.
 of a country
the स्कन्दपुराण thus describes its position: वङ्गदेशं समारभ्य भुवनेशान्तगः शिवे । गौडदेशः समाख्यातः सर्वविद्याविशारदः ॥
A particular subdivision of Brāhmaṇas.
see गोण्डः above.
L.
 D. B. -डाः (pl. ) The inhabitants of Gauḍa.
डी Spirit distilled from molasses
गौडी पैष्ठी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा
Ms.*
 11.95.
One of the Rāgiṇis.
(In rhet.) One of the Ritis or Vrittis or styles of poetic composition
S. D. mentions four Ritis, while K.
P.
 only three, गौडी being another name for पुरुषा वृत्ति
ओजःप्रकाशकैस्तैः (वर्णैः) तु परुषा (i. e. गौडी) M.
P.*
 7
ओजःप्रकाशकैर्वर्णैर्बन्ध आडम्बरः पुनः समासबहुला गौडी S. D.* 627. Here is an illustration: उन्मीलन्मधुगन्धलुब्धमधुपव्याधूतचूताङ्कुरः क्रीडत्कोकिलकाकंलीकलकलैरु- द्गीर्णकर्णज्वराः । नीयन्ते पथिकैः कथं कथमपि ध्यानावधानक्षणप्राप्त- प्राणसमासमागमरसोल्लासैरमी वासराः ॥ अलंकारशेखर 6. -डम् Sweetmeats
भोजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रशः
Rām.*
 1.53.4.a. Relating to or prepared from molasses
विविधानि च गौडानि खाण्डवानि तथैव च
Rām.*
 7.92.12.
Comp.
 -पादः
N.
 of a commentator. -मालवः
N.
 of a Rāga.
Apte 1890
English
गौडः 1 N. of a country
the स्कदंपुराण thus describes its position:
वंगदेशं समारभ्य भुवनेशांतगः शिवे । गौडदेशः समाख्यातः सर्वविद्याविशारदः ॥
2 A particular subdivision of Brāhmaṇas.
डाः (pl.) The inhabitants of Gauḍa.
डी 1 Spirit distilled from molasses
गौडी पैष्टी च माध्वी च विज्ञेया त्रिविधा सुरा Ms. 11. 95.
2 One of the Rāgiṇīs.
3 (In rhet.) One of the Rītis or Vṛttis or styles of poetic composition: S. D. mentions four Rītis, while K. P. only three, गौडी being another name for परुषा वृत्ति
ओजःप्रकाशकैस्तैः (वर्णैः) तु परुषा (i. e. गौडी) K. P. 7
ओजःप्रकाशकैर्वर्णैर्बंध आडंबरः पुनः समासबहुला गौडी S. D. 627.
डं Sweetmeats.
Apte Hindi
Hindi
गौडः
पुं*
 - -
एक देश का नाम
गौडः
पुं*
 - -
ब्राह्मणों का एक भेद
गौडः
पुं*
 - -
उतरी बंगाल।(पुंड्र मूलरुप से ‘पुरी’ के वेतस प्रदेश को कहतें है)
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गौडः
noun
ब्राह्मणानाम् एकः वर्गः।
"सः ब्राह्मणः गौडः नास्ति।"
Synonyms:
 गौडः
noun
एकः राजपुत्रः ।
"गौडस्य उल्लेखः कथासरित्सागरे वर्तते"
Synonyms:
 गौडः
noun
एका रागिणी ।
"गौडस्य उल्लेखः कोशे वर्तते"
Synonyms:
 गौडः
noun
एकः देशः ।
"गौडः वङ्गप्रान्तात् आरभ्य ओरियाप्रान्तं यावत् आसीत्"
Synonyms:
 गौडः
noun
एकः कोशकारः ।
"गौडस्य वर्णनं कोशे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गौडः,
पुं,
 स्वनामख्यातदेशः । (यथा, प्रबोध-चन्द्रोदये । २ । ७ ।“गौडं राष्ट्रमनुत्तमं निरुपमा तत्रापि राढापुरी ।भूरिश्रेष्ठिकनाम धाम परमं तत्रोत्तमो नःपिता ॥
”)तद्देशस्थे पुं भूम्नि । इति जटाधरः ॥
तद्देश-सीमा यथा, शक्तिसङ्गमतन्त्रे सप्तमपटले ।“वङ्गदेशं समारभ्य भुवनेशान्तगं शिवे ! ।गौडदेशः समाख्यातः सर्व्वविद्याविशारदः ॥
”(देशोऽयं बृहत्संहितायां कूर्म्मविभागे पूर्व्वस्या-मुक्तः । यथा, तत्रैव । १४ । ५, ७ ।“अथ पूर्व्वस्याम् ।” इत्युक्त्वा“उदयगिरि भद्रगौडक-पौण्ड्रोत्कलकाशिमेकलाम्बष्ठाः ॥
”इत्युक्तवान् ॥
)पञ्च गौडा यथा, स्कन्दपुराणे ।“सारस्वताः कान्यकुब्जा गौडमैथिलिकौत्कलाः ।पञ्च गौडा इति ख्याता विन्ध्यस्योत्तरवासिनः ॥
”(गुडस्य विकारः । गुड + अण् । गुडजातेआसवे क्ली च । अस्य गुणा यथा, --“सृष्टमूत्रशकृद्वातो गौडस्तर्पण-दीपनः ॥
”इति सूत्रस्थाने पञ्चमेऽध्याये वाभटेनोक्तम् ॥
“श्यामादन्तीरसे गौडः पिप्पलीफलचित्रकैः ।लिप्तेऽविष्टोऽनिल-कफ-प्लीहपाण्डूदरापहः ॥
”इति च चरके कल्पस्थाने द्वादशेऽध्याये ॥
)