| YouTube Channel

गोष्पद (goSpada)

 
शब्दसागरः
English
गोष्पद
n.
(-दं)
1. A spot frequented by kine.
2. A measure, as much as
a cow's footstep will hold.
3. The mark or impression of a cow's
foot.
4. A cow's foot or hoof.
E.
गो a cow, and पद for पाद a foot.
Capeller Eng
English
गो॑ष्पद
n.
the mark or impression of a cow's foot, a
small puddle
fig.
a trifle.
Yates
English
गो-ष्पद (दं) 1.
n.
A spot frequented
by kine
a cow's foot
the mark
or measure of a cow's foot.
Spoken Sanskrit
English
गोष्पद goSpada
adj.
showing marks of cow's hoofs
गोष्पद goSpada
adj.
frequented by cows
गोष्पद goSpada
n.
mark of a cow's foot in the soil
गोष्पद goSpada
n.
water filling up such a mark
गोष्पद goSpada
n.
any small puddle
Wilson
English
गोष्पद
n.
(-दं)
1 A spot frequented by kine.
2 A measure, as much as a cow's footstep will hold.
3 The mark or impression of a cow's foot.
4 A cow's foot or hoof.
E.
गो a cow, and पद for पाद a foot.
Apte
English
गोष्पदम् [gōṣpadam], 1 A cow's foot.
The mark or impression of a cow's foot in the soil.
The quantity of water sufficient to fill such an impression
i. e. a very small puddle
गोष्पदे संप्लुतोदके
Mb.
* 1.31.9. ˚प्रम् (णमुल्) in such a manner that a cow's foortprint be filled
ददाल भूर्नभो रक्तं गोष्पदप्रं ववर्ष
Bk.*
14.2.
As much as a cows foot-step will hold.
A spot frequented by cows.
Apte 1890
English
गोष्पदं 1 A cow's foot.
2 The mark or impression of a cow's foot in the soil.
3 The quantity of water sufficient to fill such an impression
i. e. a very small puddle.
4 As much as a cow's footstep will hold.
5 A spot frequented by cows.
Monier Williams Cologne
English
गो॑ष्—पद a (गो॑ष्-),
mfn.
(Pāṇ. vi, 1, 145) ‘showing marks of cow's hoofs’, frequented by kine,
Kāś.
गो॑ष्—पद
n.
‘mark of a cow's foot in the soil’, water filling up such a mark, any small puddle,
Suparṇ.
MBh.
i, vii, ix
R.
vi
BhP.
x
गो॑ष्-पद b
&c.
See ib.
Macdonell
English
गोष्पद goṣ-pada,
n.
cowʼs footprint
small 🞄puddle
fig. = mere trifle.
Benfey
English
गोष्पद गोष्पद, i. e. गो + अस्-पद,
n.
1. The impression of a cow's foot,
MBh. i. 1444.
2. A puddle not larger
than a cow's foot, Rām. 6, 69. 16.
--
Comp.
संयुग-,
n.
a most insig-
nificant struggle, MBh. 7, 4724.
Apte Hindi
Hindi
गोष्पदम्
नपुं*
- "गोः पदम्, ष* त* - गो - पद - अच्, नि* सुट् षत्वं च"
गाय का पैर
गोष्पदम्
नपुं*
- "गोः पदम्, ष* त* - गो - पद - अच्, नि* सुट् षत्वं च"
धरती पर बना गाय के पैर का चिह्न
गोष्पदम्
नपुं*
- "गोः पदम्, ष* त* - गो - पद - अच्, नि* सुट् षत्वं च"
"पैर के चिह्न में समा जाने वाले जल की मात्रा, अर्थात् बहुत ही छोटा गड्ढा"
गोष्पदम्
नपुं*
- "गोः पदम्, ष* त* - गो - पद - अच्, नि* सुट् षत्वं च"
गाय के खुर-चिह्न में समाने के योग्य मात्रा
गोष्पदम्
नपुं*
- "गोः पदम्, ष* त* - गो - पद - अच्, नि* सुट् षत्वं च"
वह स्थान जहाँ गौओं का आना-जाना बहुतायत से हो
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोष्पद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವು ಕಾಲೂರಿದ ಗುಳಿ /ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗುಳಿ
व्युत्पत्तिः - > गोः पदम्
गोष्पद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಅಳತೆ /ಹಸುವು ಹೆಜ್ಜೆಯೂರಿದಷ್ಟು ಜಾಗದ ಅಳತೆ
प्रयोगाः - > "धर्मस्य वासाः प्रथिताः पृथिव्यां सरित्पतौ गोष्पदवद्भवन्ति"
उल्लेखाः - > याद० १८-११८
गोष्पद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವು ಸಂಚರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶ
निष्पत्तिः - > सुट् सस्य षत्वं निपा०
व्युत्पत्तिः - > गोः पद्यतेऽस्मिन् देशे गवा सेवितो देशः
गोष्पद
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಒಂದು ತೀರ್ಥ
L R Vaidya
English
gozpada {% n. %} 1. a cow’s foot
2. the impression of a cows foot
3. a quantity of water sufficient to fill such an impression, a small puddle
4. a measure as much as a cows’s foot-step will hold
5. a spot frequented by kine.
Bopp
Latin
गोष्पद n. (e गो et पद, adjectâ sibilante, quam ex nomina-
tivi signo explicaverim, ita ut गौस् correptum sit in
गोस्, mutato स् in ष्, propter antecedens ओ, v. gr. 79.)
vaccae vestigium. MAH. 1. 1444.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gnag rjes
गोष्पद
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोष्पदं,
क्ली,
(गोः पदम् यद्वा गावः पद्यन्तेगच्छन्ति यस्मिन् देशे “गोष्पदं सेवितासेवित-प्रमाणेषु ।” १४५ इति सुट् सस्यषत्वञ्च ।) गोसेवितस्थानम् गोखुरप्रमाणम् ।इत्यमरः ९३
(यथा, महा-भारते ३७ ।“भीष्मद्रोणार्णवं तीर्त्त्वा कर्णपातालसम्भवम् ।मा निमज्जस्व सगणः शल्यमासाद्य गोष्पदम्
”)तथा विश्वो मेदिनी ।“गोष्पदं गोपदश्वभ्रे गवाञ्च गतिगोचरे
”(गवासेवितारण्यादि इति सिद्धान्तकौमुदी
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गोप(ष्प)द
न०
गोः पदं पदस्थानयोग्यस्थानम् “गो-ष्पदं सेवितासेवितप्रमाणेषु पा० उक्तार्थे सुट्षत्वे ।गवामसेविते वनादौ गोसेविते गोर्गतिगोचरे स्थाने२ गोपदमात्रप्रमाणे क्षेत्रे
न०
तद्भिन्नार्थे सुट् ।४ गोश्चरणे
गोष्पद
न०
गोः पदम्, गावः पद्यते यस्मिन् देशे वा“गोष्पदं सेवितासेवितप्रमाणेषु” पा० सेितादौ षुट् ।गोः पदजाते गर्त्ते, गोपदप्रमाणे गोभि सेवि-तदेशे तदसेविते वनादौ “बाहुभ्या सागरंतीर्त्त्वा लङ्घितुं गोष्पदं लघु” रामा० ल० ६९ स० “भीष्म-द्रोणार्ण्णवं तीर्त्वा कर्णपाताल (बडवानल) सम्भवम ।मा निमज्जस्व सगणः शल्यमासाद्य गोष्पदम्” भा० श०७ अ० प्रभांसक्षेत्रस्थे तीर्थभेदे तत्स्थानादि स्क०
पु०
प्रभा० “इयं सरस्वती पुण्या सर्वदैव हि विद्यते पञ्चस्रोताःप्रभासे तु दुष्प्रापा त्रिदशैरपि तस्या यत्पञ्चमं स्रोतोन्यङ्कुमत्यास्तटानि तम्य मध्ये स्थितं तीर्थं गोष्प-देति विश्रुतम्” “पापिनां मुक्तिदं तीर्थमाद्या रुद्रगया स्मता तदास्मिन् गोष्पदं नाम कलौ ख्यातंधरातले यदा क्षीरोदमथनात् प्रसूता लोकमातरः ।तदा देवि! समन्तात्तु ता गतास्तीर्थसन्निधौ पदंतत्र निमग्नं नन्दिन्याश्च शिलांतले शिलां खुरा-ङ्कितां दृष्ट्वा जानुदेशाङ्कितां तथा” इत्युपक्रमे देवान् प्रतिनन्दिनीवाक्यम् “इदं मम पदं देवाः! शिला-संस्थं विराजते गगनाङ्गणभूमिस्थं चन्द्रविम्बमिवापरम् अद्य प्रभृति भो देवा! स्त्रैलोक्ये सचराचरे ।गोष्पदं नाम विख्यातं लोके ख्यातिं गमिष्य ति”
Capeller
German
गो॑ष्पद
m.
Rinderfußspur, Pfütze.
गोष्पद
n.
st.
m.
गोहन्तर्
m.
(st. गोरन्तर्).
Burnouf
French
गोष्पद गोष्पद
n.
(पद् pied) pied de bœuf ou de
vache
pas de vache
lieu fréquenté par les vaches
mesure
longue comme l'empreinte d'un pied de vache.
Stchoupak
French
गोष्-पद-
(गोस् gén. de गो-) nt. empreinte d'un pied de vache,
eau qui s'y accumule, flaque d'eau.