| YouTube Channel

गोमेद (gomeda)

 
शब्दसागरः
English
गोमेद
m.
 (-दः) A yellow gem: see the next.
Yates
English
गो-मेद (दः) 1.
m.
 A yellow gem.
Wilson
English
गोमेद
m.
 (-दः) A yellow gem: see the next.
Monier Williams Cologne
English
गो—मेद
m.
 ‘cow-fat’, a gem brought from the Himālaya and the Indus (being of 4 sorts, white, pale yellow, red, and dark blue),
RTL.
p.
 468
the tree कक्कोल,
L.
a kind of fish,
Gal.
N.
 of a mountain,
VP.
 ii, 4, 7
of a Dvīpa,
Romakas.
MatsyaP.
 cxxii
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोमेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಮೇದಕ ಮಣಿ /ಬಿಳುಪು ಮಾಸಲು ಹಳದಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಗಳುಳ್ಳ ಮಣಿ
निष्पत्तिः - > ञिमिदा (स्नेहनमोचनयोः) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > गौर्जलमिव मेदयति
गोमेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಮೇದವೆಂಬ ಒಂದು ದ್ವೀಪ
गोमेद
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ಕುಲಪರ್ವತಗಳಲ್ಲೊಂದು
L R Vaidya
English
go-meda {% m. %} a gem brought from the Himālaya and the Indus described as of four varieties- white, pale-yellow or red and dark-blue.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gau me ta
गोमेद
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोमेदः,
पुं,
 (गौर्जलमिव मेदयति स्नेहयतीति । मिद् +पचाद्यच् ।) गोमेदकमणिः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(ध तु नवरत्नान्तर्गतरत्न-विशेषः । यथा, --“रत्नं गारुत्मतं पुष्पं रागो माणिक्यमेव च ।इन्द्रनीलश्च गोमेदस्तथा वैदूर्य्यमित्यपि ॥
मौक्तिकं विद्रुमश्चेति रत्नान्युक्तानि वै नव ।”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
अस्य परीक्षागुणादिकञ्च गोमेदकशब्दे द्रष्ट-व्यम् ॥
कक्वोलः । इति हारावली । २६१ ॥
द्बीप-विशेषः । तन्नामनिरुक्तिर्यथा, --“गोमेदे गोपतिर्नाम राजाभूद्गोसवोद्यतः ।याज्योऽभूद्वह्निकल्पानामौतथ्यानां मनोः कुले ॥
स तेषु हरियज्ञाय प्रवृत्तेषु भृगून् गुरून् ।वव्रे तं गौतमः कोपादशपत् सोऽगमत् क्षयम् ॥
यज्ञवाटेऽस्य ता गावो दग्धाः कोपाग्निना मुनेः ।तन्मेदसा मही छन्ना गोमेदः स ततोऽभवत् ॥
”इति चिन्तामणिधृतवचनानि ॥
प्लक्षद्वीपस्थवर्षाचलभेदः । यथा, विष्णुपुराणे ।२ । ४ । ६--७ ।“मर्य्यादाकारकास्तेषां तथान्ये वर्षपर्व्वताः ।सप्तैव तेषां नामानि शृणुष्व मुनिसत्तमाः ॥
गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा ।सोमकः सुमनाश्चैव वैभ्राजश्चैव सप्तमः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गोमेद
पु०
 गौरिव मेद्यति मिद--अच् । १ मणिभेदे २ द्वीप-भेदे तन्नामनिरुक्तिर्यथा “गोमेदे गोपतिर्नाम राजा-भूद्गोसवोद्यतः । याज्योऽभूद्वह्निकल्पानामौतथ्यानांमनोः कुले । स तेषु हरियज्ञाय प्रवृत्तेषु भृगून्गुरून् । वव्रे, तं गोतमः कोपादशपत् सोऽगमत् क्षयम् ।यज्ञवाटेऽस्य तागावो दग्धाः कोपाग्निना मनेः । तन्मे-दसा महीच्छन्ना गोमेदः स ततोऽभवदिति” युक्तिकल्प-तरुः । ३ प्लक्षद्वीपस्थे वर्षाचलभेदे तद्वर्षोपक्रमे” मर्य्यादा-कारकास्तेषां तथान्ये वर्षपर्वताः । सप्तैव तेषां नामानी-त्यभिधाय “गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दभिस्तथा ।सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजश्चैव सप्तमः” विष्णु
पु०
 ।स्वार्थे क । मणिभेदे तस्य परीक्षादियुक्तिकल्पतरावृक्तंयथा “हिमालय वा सिन्धौ वा गोमेदमणिसुम्भवः ।स्वच्छकान्तिर्गुरुः स्निग्धो वर्णाढ्यो दीप्तिमानपि । वलक्षःपिञ्जरो धन्यो गोमेद इति कीर्त्तितः । चतुर्द्धा जातिभेदस्तु गोमेदेऽपि प्रकाश्यते । ब्राह्मणः शुक्लवर्णस्यात् क्षत्रियो रक्त उच्यते । आपीतो वैश्यजातिस्तुशूद्रस्त्वानील उच्यते । छाया चतुर्विधा श्वेता रक्तापीताऽसिता तथा । गुरुप्रभाढ्यः सितवर्णरूपः स्निग्धोमृदुर्वातिमहापुराणः । स्वच्छस्तु गोमेदमणिर्धृतोऽयंकरोति लक्ष्मीं धनधान्यवृद्धिम् । लघुर्विरूपोऽतिखरो-ऽन्यमानः स्नेहोपलिप्तो मलिनः खरोऽपि । करोतिगोमेदमणिर्विनाशं सम्पत्तिभोगे बलवीर्य्यराशेः । येदोषा हीरके ज्ञेयास्ते गोमेदमणावपि । परीक्षावह्नितः कार्य्या शाणे वा रत्नकोविदैः ॥
स्फटिकेनैवकुर्वन्ति गोमेदप्रतिरूपकम् । शुद्धस्य गोमेदमणेस्तुमूल्यं सुवर्णतो द्वैगुणमाहुरेके । अन्ये तथा विद्रुमतुल्यमूल्यं तथा परे चामरतुल्यमाहुः । चतुर्बिध्रानामेषान्तुधारणं परिसम्मतम्” । सच जलकालुष्यशोधकः यथाहसुश्रुतः “तत्र (जले) सप्त कालुष्यप्रसाधनानि भवन्ति तद्यथाकतकगोमेदकविसग्रन्थिसैबालमूलवस्त्राणि मुक्तामणि-श्चेति” । स्वार्थे क । द्वीपभेदे । “शाकं ततः शाल्स-लमत्र कौशं क्रौञ्चं च गोमेदकपुष्करे च । द्वयोर्द्वयो-रन्तरमेकमेकं समुद्रयोर्द्वीपसुदाहरन्ति” सि० शि० ।
Burnouf
French
गोमेद गोमेद
m.
 et गोमेदक
m.
n.
 sorte de pierre
précieuse (la topaze?]
Sorte
de poison, le
काकोत।
Action de se frotter le corps de parfums.