गोमूत्रं (gomUtraM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगोमूत्रं, (गोर्मूत्रम् ।) गोप्रस्रावः । चोनाइति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । गोजलम् २ गोऽम्भः ३गोनिष्यन्दः ४ गोद्रवः ५ । (कृच्छ्रसान्तपनेगोमूत्रभक्षणविधिर्यथा, मनुः । ११ । २१२ ।“गोमूत्रं गोमयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम् ।एकरात्रोपवासश्च कृच्छ्रं सान्तपनं स्मृतम् ॥
”)अस्य गुणाः । कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । उष्णत्वम् ।लघुत्वम् । कफवातत्वग्दोषनाशित्वम् । पित्त-कारित्वम् । दीपनत्वम् । मेध्यत्वम् । मतिप्रद-त्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
तीक्ष्णत्वम् । क्षार-त्वम् । कषायत्वम् । शूलगुल्मोदरानाहकण्ड्वक्षि-मुखरोगकिलासवातामवस्तिरुक्कुष्ठकासश्वास-शोथकामलापाण्ड्वतिसारमूत्ररोधकृमिशीत-प्लीहवर्च्चोग्रहनाशित्वम् । पूरणात् कर्णशूल-नाशित्वम् । सर्व्वमूत्रेषु गुणाधिकत्वञ्च । इतिभावप्रकाशः ॥
(“तीक्ष्णञ्चोष्णं क्षारमेवं कषायं)मेध्यं तृष्णाश्लेष्महाप्यस्थिभृच्च ।तन्माङ्गल्यं रक्तपित्तप्रभेदिभ्रूशङ्खकण्ठाहनुरोगहृच्च ॥
कण्डूकिलासगदशूलमुखाक्षिरोगान्गुल्मातिसार-मरुदामय-मूत्ररोधान् ।काशं सकुष्ठजठरक्रिमिरोगजालंगोमूत्रमेकमपि पीतमहो निहन्ति ॥
”इति प्रथमस्थाने नवमेऽध्याये हारीतेनोक्तम् ॥
“गोमूत्रं कटुतीक्ष्णोष्णं सक्षारत्वान्नवातलम् ।लघ्वग्निदीपनं मेध्यं पित्तलं कफवातजित् ॥
शूलगुल्मोदरानाह विरेकास्थापनादिषु ।मूत्रप्रयोगसाध्येषु गव्यं मूत्रं प्रयोजयेत् ॥
”इति सुश्रुते सूत्रस्थाने पञ्चचत्वारिंशत्तमेऽध्याये ॥
गां सर्व्वतीर्थमयीं कल्पयिला एतस्या मूत्रंनर्म्मदानदीत्वेन परिकल्पयन्ति वृद्धाः । यदुक्तम् ।“गोमयं यमुना साक्षात् गोमूत्रं नर्म्मदा शुभा ।गङ्गा क्षीरन्तु यासां वै किं पवित्रमतः परम् ॥
”)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.