गोमुख (gomukha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishगोमुख (-खं)
1. A house build unevenly or crookedly, viz. with
angles, projections, &c.
2. A kind of musical instrument, (a sort
of horn or trumpet)
3. Spreading unguents, plastering, smear-
ing.
4. A hole in a wall made by thieves, &c. a breach.
(-खः)
1. A shark.
2. A kind of Yaksha
according to the Jainas, a
demigod subservient to their deified saints.
nf. (-खं-खी) A cloth-
bag, containing a rosary into which the hand is thrust to count
the beads.
(-खी) The chasm in the Himalaya mountains through
which the Ganges flows, erroneously conceived by the Hindus to
be of the shape of a cow's mouth.
2. A river in Bengal.
गो a
cow, and मुख face, having the face of a cow, &c. गोमुखमिव मुखमस्य ।
Yates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English गोमुख gomukha cow-faced
गोमुख gomukha hole in a wall of a peculiar shape made by thieves
गोमुख gomukha kind of musical instrument
गोमुख gomukha crocodile
गोमुख gomukha particular method of sitting
गोमुख gomukha cloth-bag for containing a rosary
गोमुख gomukha plastering
गोमुख gomukha smearing with
गोमुख gomukha house built unevenly
Wilson
Englishगोमुख
(-खं)
1 A house built unevenly or crookedly, viz. with angles, projections, &c.
2 A kind of musical instrument, (a sort of horn or trumpet?)
3 Spreading unguents, plastering, smearing.
4 A hole in a wall made by thieves, &c a breach.
(-खः)
1 A shark.
2 A kind of Yakṣa
according to the Jainas, a demigod subservient to
their deified saints.
nf. (-खं-खी) A cloth-bag, containing a rosary into
which the hand is thrust to count the beads.
(-खी) The chasm in the
Himālaya mountains through which the Ganges flows, erroneously conceived by
the Hindus to be of the shape of a cow's mouth.
2 A river in Bengal.
गो a cow, and मुख face, having the face of a cow, &c.
Monier Williams Cologne
EnglishHindi
Hindiसंगीत एक गाय के चेहरे जैसी साधन
Apte Hindi
Hindiगोमुखः
गो-मुखः -
एक प्रकार का वाद्ययंत्र
गोमुखम्
गो-मुखम् -
एक प्रकार का वाद्ययंत्र
गोमुखः
गो-मुखः -
"मगरमच्छ, घड़ियाल"
गोमुखः
गो-मुखः -
एक तरह की सेंघ
गोमुखम्
गो-मुखम् -
टेढ़ामेढ़ा बना हुआ मकान
गोमुखम्
गो-मुखम् -
जपमाला रखने की छायाशंकु के आकार की थैली
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगोमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಕ್ರ /ಮೊಸಳೆ
व्युत्पत्तिः - > गोर्मुखमिव मुखमस्य
गोमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾತಲಿಯ ಮಗ
गोमुख
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಶಿವನ ಒಬ್ಬ ಅನುಚರ
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಕ್ರವಾದ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳ ತಿಟ್ಟುಗಳುಳ್ಳ ಮನೆ
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಾದ್ಯ
प्रयोगाः - > "आदम्बरान् गोमुखांश्च डिण्डिभांश्च महास्वनान्"
उल्लेखाः - > भा० शल्य० ४७-५८
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲೇಪನ /ಬಳಿಯುವುದು
प्रयोगाः - > "यस्यामलिन्देषु न चक्रुरेव मुग्धाङ्गना गोमयगोमुखानि"
उल्लेखाः - > माघ० ३-४८
विस्तारः - > "नक्रे ना लेपने क्लीब वाद्ये न स्त्री च गोमुखम्"- नानार्थर० । "गोमुखं कुटिलागारे वाद्यभाण्डे च लेपने । पुंसि मातलिपुत्र च महादेवगणान्तरे"- मेदि० ।
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳ್ಳನು ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಕನ್ನ
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಚೀಲ
प्रयोगाः - > "प्रजपेत् विधिना गुह्यं वर्णमालाधिकं प्रिये । निधाय गोमुखे मालां गोपयेत् मातृजारवत् ॥"
गोमुख
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯೋಗಾಸನದ ಒಂದು ಭೇದ
गोमुख
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹಸುವಿನ ಮುಖದಂತೆ ಮುಖವುಳ್ಳ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinSanskrit Tibetan
Tibetankhang chung
१) गोमुख २) शालेय
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritस्याद्गोमुखो महायक्षस्त्रिमुखो यक्षनायकः ॥ ४१ ॥
तुम्बरुः कुसुमश्चापि मातङ्गो विजयोऽजितः ।
ब्रह्मा यक्षेट् कुमारः षण्मुखपातालकिंनराः ॥ ४२ ॥
गरुडो गन्धर्वो यक्षेट् कुबेरो वरुणोऽपि च ।
भृकुटिर्गोमेधः पार्श्वो मातङ्गोऽर्हदुपासकाः ॥ ४३ ॥
अर्हदुपासक (पुं), गोमुख (पुं), महायक्ष (पुं), त्रिमुख (पुं), यक्षनायक (पुं), तुम्बुरु (पुं), कुसुम (पुं), मातङ्ग (पुं), विजय (पुं), अजित (पुं), ब्रह्मन् (पुं), यक्षेश् (पुं), कुमार (पुं), षण्मुख (पुं), पाताल (पुं), किन्नर (पुं), गरुड (पुं), गन्धर्व (पुं), यक्षेश् (पुं), कुबेर (पुं), वरुण (पुं), भृकुटि (पुं), गोमेध (पुं), पार्श्व (पुं), मातङ्ग (पुं)
नक्रः कुम्भीर आलास्यः कुम्भी महामुखोऽपि च ।
तालुजिह्वः शङ्खमुखो गोमुखो जलसूकरः ॥ १३४९ ॥
नक्र (पुं), कुम्भीर (पुं), आलास्य (पुं), कुम्भिन् (पुं), महामुख (पुं), तालुजिह्व (पुं), शङ्खमुख (पुं), गोमुख (पुं), जलशूकर (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritगोमुख
गोमुख, उपलेपन
गञ्जो भाण्डागारे गोमुखमुपलेपनेऽपि स्यात् ॥ ७९७ ॥
verse 5.1.1.797
page 0092
Mahabharata
EnglishGomukha^1, a king. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2699 (among the kings who were incarnations of the Krodhavaśagaṇa).
Gomukha^2, the son of Mātali. § 564 (Mātalīyop.): V, 100, 3574.
पुराणम्
Englishगोमुख १ / GOMUKHA I. A notorious King. He was born of the family of krodhavaśā. (Śloka 63, Chapter 67, Ādi Parva).
गोमुख २ / GOMUKHA II. An asura who was a follower of an asura called śūrapadma. (asura Kāṇḍa, skanda purāṇa).
गोमुख ३ / GOMUKHA III. Son of mātali, charioteer of indra. (Śloka 8, Chapter 100, Udyoga Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगोमुखं, (गोर्मुखमिव मुस्वं प्रवेशद्बारमस्य ।)कुटिलागारम् । (गोर्मुखमिव आकृतिरस्य ।)वाद्यभाण्डम् । (एतदर्थे पुंलिङ्गोऽपि दृश्यते ।यथा, गीतायाम् । १ । १३ ।“ततः शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पणवानकगोमुखाः ।सहसैवाभ्यहन्यन्त सशब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥
”तथा च महाभारते । ९ । ४६ । ५७ ।“आडम्बरान् गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महा-स्वनान् ॥
”)लेपनम् । इति मेदिनी । खे । ८ ॥
(यथा, माषे । ३ । ४८ ।“शुकाङ्गनीलोपलनिर्म्मितानांलिप्तेषु भासा ग्रहदेहलीनाम् ।यस्यामलिन्देषु न चक्रुरेवमुग्धाङ्गना गोमयगोमुखानि ॥
”)चौरक्रियमाणसुरङ्गाभेदः । सिँधविशेष इतिभाषा ॥
इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(आसनविशेषः ।तल्लक्षणं यथा, हठयोगप्रदीपिकायाम् । १ । २० ।“सव्ये दक्षिणगुल्फं तु पृष्ठपार्श्वे नियोजयेत् ।दक्षिणेऽपि तथा सव्यं गोमुखं गोमुखाकृति ॥
”)जपमालागोपनार्थं वस्त्रनिर्म्मितयन्त्रं यथा, --“चतुर्व्विंशाङ्गुलमितं पट्टवस्त्रादिसम्भवम् ।निर्म्मायाष्टाङ्गुलिमुखं ग्रीवां तत् षड्दशाङ्गुलम् ॥
ज्ञेयं गोमुखयन्त्रञ्च सर्व्वतन्त्रेषु गोपितम् ।तन्मुखे स्थापयेन्मालां ग्रीवामध्यगतः करः ॥
प्रजपेद्विधिना गुह्यं वर्णमालाधिकं प्रिये ॥
”इति मुण्डमालातन्त्रम् ॥
अपि च मायातन्त्रे ।“गोमुखादौ ततो मालां गोपयेन्मातृजारवत् ॥
”
गोमुखः, (गोर्मुखमिव मुखं यस्य ।) नक्रः ।यक्षविशेषः । इति हेमचन्द्रः । ४ । ४१५ ॥
(मातलिपुत्त्रः । यथा, महाभारते । ५ । १०० । ८ ।“बहुशो मातले ! त्वञ्च तव पुत्त्रश्च गोमुखः ॥
”वत्सराजमन्त्रिपुत्त्रविशेषः । स पुनः वत्सराज-सुतस्य मन्त्रिणामन्यतमः । यथा, कथासरित्-सागरे । २३ । ५७ ।“ततो नित्योदिताख्यस्य प्रतीहाराधिकारिणः ।इत्यकापरसंज्ञस्य पुत्त्रोऽजायत गोमुखः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगोमुख गोर्मुखमिव मुखमस्य । १ नक्रे २ यक्षभेदे चहेमच० । ३ मातलिपुत्रे “बहुशोमातल त्वञ्च तव पुत्रश्चगोमुखः” भा० क० ९९ अ० । ४ बाद्यभेदे ५ कुटिलाकारे लेपनेच मेदि० वाद्यभेदे पुंस्त्वमपि यथा “आडम्बरान्गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महास्वंनान्” भा० श० ४७ अ० ।मृदङ्गाझर्झराभेर्य्यः पणवाणकगोमुखाः” भा० द्रो० ८२अ० । “पणवाणकगोमुखाः सहसैवाप्यभ्यहन्यन्त” गीता ।लेपनञ्च तदाकारेण भित्तौ लेखनम् “मुग्धाङ्गनागोमय-गोमुखानि” माघः । ६ तदाकारे सन्धिभेदे (सुरङ्ग)तन्त्रोक्ते जपमालारक्षणाय पट्टवस्त्रादिनिर्भिते स्वनाम-ख्याते ७ पदार्थे स० । तस्य लक्षणं मुण्डभालात०उक्तं यथा ।“चतुर्तिंशाङ्गुलमितं पट्टवस्त्रादिसम्भवम् । निर्माया-ष्टाङ्गुलिमुखं ग्रीवायां षड्दणाङ्गुलम् । ज्ञेयगोमुखयन्त्रञ्च सवतन्त्रषु गोपितम् । तन्युखे स्थाप-येन्मालां ग्रीवामध्यगते करे । प्रजपेद्विधिना गुह्यंवर्णमालाधिकं प्रिये! निधाय गोमुखे मालां गोप-येन्मातृजारवत्” (गोमुड) ख्याते ८ नदीभेदे स्त्री गोमु-खाकारत्वात् ९ हिमालयात् भूमौ गङ्गापतनगुहायांस्त्री ङीष् ।
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.