| YouTube Channel

गोमायु (gomAyu)

 
शब्दसागरः
English
गोमायु
m.
 (-युः)
1. A jackall.
2. A kind of Gandharba or celestial mu-
sician.
3. The bile or bilious humor of the cow.
E.
 गो sound, &c.
मा to measure, and उण् Unadi affix, य inserted, or गो a cow, and
मायु bile. गां विकृतां वाचं मिनाति ।
Capeller Eng
English
गो॑मायु
a.
 lowing like a cow
m.
 a kind of frog, a jackal &
N.
 of a jackal.
Yates
English
गो-मायु (युः) 2.
m.
 A jackal
a ce-
lestial musician, bile of a cow.
Spoken Sanskrit
English
गोमायु - gomAyu -
adj.
 - making sounds like cattle
गोमायु - gomAyu -
m.
 - bile of a cow
गोमायु - gomAyu -
m.
 - kind of frog
गोमायु - gomAyu -
m.
 - jackal
Wilson
English
गोमायु
m.
 (-युः)
1 A jackall.
2 A kind of Gandharba or celestial musician.
3 The bile or bilious humor of the cow.
E.
 गो sound, &c. मा to measure, and उण् Uṇādi affix, य
inserted, or गो a cow, and मायु bile.
Monier Williams Cologne
English
गो॑—मायु (गो॑-),
mfn.
 making sounds like cattle (a frog),
RV.
 vii, 103, 6 and 10
गो॑—मायु
m.
 a kind of frog,
Kauś.
 93 and 96
a jackal, ṢaḍvBr. v, 8
Mn.
MBh.
&c.
N.
 of a jackal,
Pañcat.
 i
the bile of a cow,
W.
N.
 of a Gandharva or celestial musician,
Hariv.
 14157
Monier Williams 1872
English
गोमायु गो-मायु। See under गो, p. 298.
Macdonell
English
गोमायु gó-māyu,
a.
 bellowing like an ox
🞄m. kind of frog
jackal
N. of a jackal.
Benfey
English
गोमायु गोमायु, i. e. गो- 2. मा + उ,
m.
 A jackal, Man. 4, 115.
Apte Hindi
Hindi
गोमायुः
पुं*
 गो-मायुः -
एक प्रकार का मेढ़क
गोमायुः
पुं*
 गो-मायुः -
गीदड़
गोमायुः
पुं*
 गो-मायुः -
गाय का पित्तदोष
गोमायुः
पुं*
 गो-मायुः -
एक गन्धर्व का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गोमायु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಂಬುಕ /ನರಿ
निष्पत्तिः - > डुमिञ् (प्रक्षेपणे) - "उण्"(उ० १-१)
व्युत्पत्तिः - > गां विकृतां वाचं मिनोति
प्रयोगाः - > "अनुहुङ्कुरुते घनध्वनिं न हि गोमायुरुतानि केसरी"
उल्लेखाः - > माघ० १६-२५
गोमायु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ಗಂಧರ್ವ
प्रयोगाः - > "बहुभिः सह गन्धर्वैः प्रागायत च तुम्बुरुः ------ । गोमायुः सूर्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्च सप्तमः ॥"
उल्लेखाः - > हरिवं०
L R Vaidya
English
go-mAyu {% m. %} 1. a kind of frog
2. a jackal, अनुहुंकुरुते घनध्वनीं न हि गोमायुरुतानि केसरी Sis.xvi.25
3. name of a Gandharva.
Bopp
Latin
गोमायु m. canis aureus (angl. jackall). H. 4. 9. DR. 6. 7.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
सृगालो जम्बुकः फेरुः फेरण्डः फेरवः शिवा ॥ १२८९ ॥
घोरवाशी भूरिमायो गोमायुर्मृगधूर्तकः ।
हूरवो भरुजः क्रोष्टा शिवाभेदेऽल्पके किखिः ॥ १२९० ॥
-wordlist-
सृगाल (पुं), शृगाल (पुं), जम्बुक (पुं), फेरु (पुं), फेरण्ड (पुं), फेरव (पुं), शिवा (स्त्री), घोरवाशिन् (पुं), भूरिमाय (पुं), गोमायु (पुं), मृगधूर्तक (पुं), हूरव (पुं), भरुज (पुं), क्रोष्टृ (पुं), किखि (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
गोमायु
गोमायु, भूरिमाय, शृगाल, जम्बुक, शिवा, फेरण्ड, फेरव, फेरु, क्रोष्टृ, मृगधूर्तक
गोमायुर्भूरिमायः स्याच्छृगालो जम्बुकः शिवा ।
फेरण्डः फेरवः फेरुः क्रोष्टा च मृगधूर्तकः ॥ २२९ ॥
verse 2.1.1.229
page 0028
Vedic Reference
English
Go-māyu, ‘lowing like a cow, ’ does not occur as the name of
the ‘jackal’ till the late Adbhuta Brāhmaṇa.^1
1) Indische Studien, 1, 40.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोमायुः,
पुं,
 (गां विकृतां वाचं मिनोतीति ।डुमि ञ + कृवापेत्युण् ।) शृगालः । इत्य-मरः । २ । ५ । ५ ॥
(यथा, महाभारते । २ ।९७ । २३ ।“ततो राज्ञो धृतराष्ट्रस्य गेहेगोमायुरुच्चैर्व्याहरदग्निहोत्रे ॥
”अस्य ध्वनौ शुभाशुभफलं शृगालशब्दे द्रष्ट-व्यम् ॥
) गन्धर्व्वविशेषः । इति जटाधरः ॥
गोपित्ते सान्तक्लीवोऽयम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गोमायु
पु०
 स्त्री गां विकृतां वाचं मिनोति मा--उण् ।१ शृगाले, अमरः “अनु हुङ्गुरुते घनध्वनिं नहि गोमा-युरुतानि केशरी” किरा० । “पांशुवर्षे दिशां दाहे गोमा-युविरुते तथा” मनुः । तन्मूत्रादिभक्षणनिषेधमाहमनुः “विडवराहनरोष्ट्राश्वगोमायोः कपिकाकयोः ।प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणं चरेत् ।”तद्रुतादिशुभाशुभफलं वृ० स० उक्तं यथा“श्वभिः शृगालाः सदृशाः फलेन विशेष एषां शिशिरेमदाप्तिः । हूहरुतास्ते परतश्च टाटा पूर्णः खरोऽन्येकथिताः प्रदीप्ताः । लोमाशिकायाः खलु कक्कशब्दःपूर्णः स्वभावप्रभवः स तस्याः । येऽन्ये स्वरास्ते प्रकृते-रपेताः सर्वे च दीप्ता इति सम्प्रदिष्टाः । पूर्वोदीच्योःशिबा शस्ता शान्ता सर्वत्र पूजिता । धूमिताभिमुखीहन्ति स्वरदीप्ता दिगीश्वरान् । सर्वदिक्ष्वशुभा दीप्ताविशेषेणाह्न्यशोभना । पुरे सैन्येऽपसव्या च कष्टासूर्य्योन्मुखी शिवा । याहीत्यग्निभयं शास्ति टाटेतिमृतवेदिका । धिग्धिग् दुष्कृतमाचष्टे सज्वाला देश-नाशिनी । नैव दारुणतामेके नज्वालायाः प्रचक्षते ।अर्काद्यनलवत्तस्या वक्त्रं लालास्वयावतः । अन्यप्रतिरुतायाम्या सोद्बन्धमृतशंसिनी । वारुण्यनुरुता म्सव शंसतेसलिले मृतिम् । अक्षोभः श्रवणं चेष्टं घनप्राप्तिः प्रिया-गमः । क्षोभप्रधानभेदश्च वाहनानां च सम्पदाम् । फलमा-सप्तमादेतदग्राह्यं परतो रुतम् । याम्यायां तद्विपर्यस्तंफलं षटपञ्चमादृते । या रोमाञ्चं मनुष्याणां शकृन्मूत्रंच वाजिनाम् । रावात् त्रासं च जनयेत्सा शिवा न शिव-प्रदा । मौनं गता प्रतिरुते नरद्विरदवाजिनाम् । याशिबा सा शिवं सैन्ये पुरे वा सम्प्रयच्छति । भेभे इतिशिबा भयङ्करी भो भो व्यापदमादिशेच्च सा । मृतबन्धनिवेदनी फिफी हुहु चात्महिता शिवा स्वरे । शान्तात्ववर्णात् परमं रुवन्ती टाटामुदीर्णमिति वाश्यमाना ।टे टे च पूर्वं परतश्च थे थे तस्याः स्वतुष्टिप्रभवंरुतं तत् । उच्चेर्घोरं वर्णमुच्चार्य्य पूर्वं पश्चात् क्रोशत्क्रोष्टुकस्यानुरूपम् । या सा क्षेमं प्राह वित्तस्य चाप्तिंसंयोगं वा प्रोषितेन प्रियेण” । श्वरुतादिफलं श्वशब्देवक्ष्यंमाणं तत्तुल्यफलमेतस्येत्यतिदिष्टम्! २ गन्धर्वभेदेजटाधरः । “बहुभिः सह गन्धर्वैः प्रागायत चतुम्बुरुः” इत्युपक्रमे “गोमायुः सूर्य्यवर्चाश्च सोमवर्चाश्चसप्तमः” हरिवं० २६ अ० ।
Capeller
German
गो॑मायु wie ein Rind brüllend
m.
 Art
Frosch
Schakal.
Grassman
German
gó-māyu, a., wie ein Rind [gó] brüllend [māyú, Gebrüll], vom Frosche.
-us (maṇḍū́kas) {619, 6}. _{619, 10}.
Burnouf
French
गोमायु गोमायु
m.
 (मायु) fiel de vache.
Chakal ou
canis aureus.
Np. d'un Gandharva.