| YouTube Channel

गोमन्तः (gomantaH)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गोमन्तः
noun
एकः जनसमूहः ।
"गोमन्तानां वर्णनं महाभारते वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गोमन्तः,
पुं,
 पर्व्वतविशेषः । इति जटाधरः ॥
(अयं हि सह्यपर्व्वतविवरस्थितो गिरिः यदुक्तंहरिवंशे । ९५ । ६३ ।“ततश्च्युता गमिष्यामः सह्यस्य विवरे गिरिम् ।गोमन्त इति विख्यातं नैकशृङ्गविभूषितम् ॥
”अत्र पर्व्वते भगवती गोमतीरूपेण विराजते ।यदुक्तं देवीभागवते । ७ । ३० । ५७ ।“गोमन्ते गोमती देवी मन्दरे कामचारिणी ॥
”अयं हि द्वितीयमेरुरिव महान् पर्व्वतः । अस्यवर्णनं यथा, हरिवंशे । ९६ । ४--२७ ।“ते चाध्वविधिना सर्व्वे ततो वै दिवसक्रमात् ।गोमन्तमचलं प्राप्ता मन्दरं त्रिदशा इव ॥
लताचारुविचित्रञ्च नानाद्रुमविभूषितम् ।गन्धागुरुपिनद्धाङ्गं चित्रं चित्रैर्मनोरमैः ॥
द्विरेफगणसङ्कीर्णं शिलासङ्कटपादपम् ।मत्तवर्हिणनिर्घोषैर्नादितं मेघनादिभिः ॥
गगनालग्नशिखरं जलदासक्तपादपम् ।मत्तद्विपविषाणाग्रपरिधृष्टोपलाङ्कितम् ॥
कूजद्भिश्चाण्डजगणैः समन्तात् प्रतिनादितम् ।दरीप्रपाताम्बुरवैश्छन्नं शाद्बलपल्लवैः ॥
नीलाश्मचयङ्घातैर्ब्बहुवर्णं यथा घनम् ।धातुविस्रावदिग्धाङ्गं सानुप्रस्रवभूषितम् ॥
कीण सुरगणैः कान्तैर्मैनाकमिव कामगम् ।उच्छ्रितं सुविशालाग्रं समूलाम्बुपरिस्रवम् ॥
सकाननदरीप्रस्थं श्वेताभ्रगणभूषितम् ।पनसाम्रातकाम्रौघैर्व्वेत्रस्यन्दनचन्दनैः ॥
तमालैलावनयुतं मरिचक्षुपसङ्कलम् ।पिप्पलीवल्लिकलिलं चित्रमिङ्गुदपादपैः ॥
द्रुमैः सर्ज्जरसानाञ्च सर्व्वतः प्रतिशोभितम् ।प्रांशुशालवनैर्गुप्तं बहुचित्रवनैर्युतम् ॥
सर्ज्जनिम्बार्ज्जुनवनं पाटलीकुलसङ्कुलम् ।हिन्तालैश्च तमालैश्च पुन्नागैश्चोपशोभितम् ॥
जलेषु जलजैश्छन्नं स्थलेषु स्थलजैरपि ।पङ्कजैर्द्रुमषण्डैश्च सर्व्वतः प्रतिभूषितम् ॥
जम्बूजम्बूलवृक्षाढ्यं कन्दकन्दलभूषितम् ।चम्पकाशोकबहुलं विल्वतिन्दुकशोभितम् ॥
कुटजैर्नागपुष्पैश्च समन्तादुपशोभितम् ।नागयूथसमाकीर्णं मृगसङ्घातशोभितम् ॥
सिद्धचारणरक्षोभिः सेवितप्रस्तरान्तरम् ।विद्याधरगणैर्नित्यमनुकीर्णशिलातलम् ।सिंहशार्द्दलसन्नादैः सततं प्रतिनादितम् ।सेवितं वारिधाराभिश्चन्द्रपादैश्च शोभितम् ॥
स्तुतं त्रिदशगन्धर्व्वैरप्सरोभिरलङ्कतम् ।वनस्पतीनां दिव्यानां पुष्पैरुच्चावचैश्चितम् ॥
शक्रवज्रप्रहाराणामनभिज्ञं कदाचन ।दावाग्निभयनिर्मुक्तं महावातभयोज्झितम् ॥
प्रपातप्रभवाभिश्च सरिद्भिरुपशोभितम् ।जलशैवलशृङ्गाग्रैरुन्मिषन्तमिव श्रिया ॥
स्थलीभिर्मृगजुष्टाभिः कान्ताभिरुपशोभितम् ।पार्श्वैरुपलकन्माषैर्मेघैरिव विभूषितम् ॥
पादपोच्छ्रितसौम्याभिः सपुष्पाभिः समन्ततः ।मण्डितं वनराजीभिः प्रमदाभिः पतिं यथा ॥
सुन्दरीभिर्द्दरीभिश्च कन्दरीभिस्तथैव च ।तेषु तेष्ववकाशेषु सदारमिव शोभितम् ॥
ओषधीदीप्तशिखरं वानप्रस्थनिषेवितम् ।जातरूपैर्व्वनोद्देशैः कृत्रिमैरिव भूषितम् ॥
मूलेन सुविशालेन शिरसात्युच्छ्रितेन च ।पृथिवीमन्तरीक्षञ्च गाहयन्तमिव स्थितम् ॥
”श्रीकृष्णो बलरामेण सह जरासन्धभयात् अत्रपर्व्वते पलायमानः स्थितः । ततो मदमत्तैर्बहु-संख्यकराजभिरतिगर्व्वितो जरासन्धः कृष्णेणसार्द्धं युयुत्सुरत्रागत्येमं गोमन्तपर्व्वतं दग्धुंप्रवृत्तः एतत्कथा हरिवंशे ९८ अध्याये विस्त-रशो द्रष्टव्या ॥
* ॥
) गवां स्वामिसमूहश्च ॥
(तत्रगोमच्छब्दे प्रथमाविभक्तेर्बहुवनप्रयोगः ॥
)