गृहिणी (gRhiNI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Spoken Sanskrit
English गृहिणी gRhiNI mistress of a house
गृहिणी gRhiNI wife
गृहिणी gRhiNI housewife
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishगृहिणी [gṛhiṇī], 'The mistress of a house', a wife, house-wife
(the lady in charge of the house)
न गृहं गृहमित्याहु- र्गृहिणी गृहमुच्यते । गृहं तु गृहिणीहीनं कान्तारादतिरिच्यते 4.81.Comp. -पदम् the position or dignity of the mistress of the house
यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः 4.18
स्थिता गृहिणीपदे 19.
Apte 1890
Englishगृहिणी ‘The mistress of a house’, a wife, house-wife, (the lady in charge of the house)
न गृहं गृहमित्याहुर्गृहिणी गृहमुच्यते । गृहं तु गृहिणीहीनं कांतारादतिरिच्यते Pt. 4. 81.
Comp.
पदं the position or dignity of the mistress of the house
यांत्येवं गृहिणीपद युवतयो वामाः कुलस्याधयः Ś. 4. 17
स्थिता गृहिणीपदे 18.
Chandas
Sanskritसम-वृत्तम्, 28, 7
मात्राः - 11
सङ्ख्याजातिः - उष्णिक्
द द दा दा दा दा द
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindiगृहिणी
- गृह - इनि - ङीष्
"गृहस्वामिनी, पत्नी, गृहपत्नी"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगृहिणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತ್ನಿ /ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿ
निष्पत्तिः - > "इनिः" (५-२-११५) । "ङीप्" (४-१-५)
व्युत्पत्तिः - > गृहं गृहकृत्यं कर्तव्यत्वेनास्त्यस्याः
प्रयोगाः - > "प्रायेण गृहिणीनेत्राः कन्यार्थेषु कुटुम्बिनः" । "न गृहं गृहमित्याहुः गृहिणी गृहमुच्यते" । "यान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः" ।
उल्लेखाः - > १)कुमा० ६-८५, ३)शाकु० ४-१७
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinWordnet
Sanskrit हिङ्गु, सहस्त्रवेधि, जतुकम्, वाल्हिकम्, वाल्हीकम्, रामठम्, जन्तुघ्नम्, वाल्ही, गृहिणी, मधुरा, सूपधूपनम्, जतु, केशरम्, उग्रगन्धम्, भूतारिः, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, उग्रवीर्यम्, अगूढगन्धम्, भेदनम्
शतपुष्पाविशेषः।
"हिङ्गुनाम्ना एव द्रव्यम् उपलभ्यते यस्य उपयोगः व्यञ्जनरूपेण औषधरूपेण वा क्रियते।"
हिङ्गुः, हिङ्गुकः, सहस्रवेधी, सहस्रवीर्या, शूलहृत्, शूलहृद्, शूलनाशिनी, शूलद्विट्, शालसारः, वाहिकः, रामठः, रामठम्, रमठध्वनिः, रमठम्, रक्षोघ्नः, भेदनम्, भूतारिः, भूतनाशनः, बिल्लम्, विल्लम्, बाह्लिकम्, बल्हिकम्, पिण्याकः, पिण्याकम्, पिन्यासः, दीप्तम्, उग्रगन्धम्, उग्रवीर्यम्, अत्युग्रम्, अगूढगन्धम्, जतुकम्, जन्तुघ्नम्, बाल्ही, सूपधूपनम्, जतु, जन्तुनाशनम्, सूपाङ्गम्, गृहिणी, मधुरा, केशरम्
उपस्करविशेषः- बाल्हिक-पारस्य-खोरासान-मूलतानादि-देशे जायमानात् क्षुपात् निर्यासितम् उग्रगन्धी द्रव्यम्।
"हिङ्गुः उपस्कररूपेण व्यञ्जनेषु तथा च ओषधिरुपेण भेषजेषु उपयुज्यते। "
गृहिणी
गृहस्थस्य पत्नी
"रमा कुशला गृहिणी अस्ति।"
पत्नी, जाया, भार्या, गृहिणी, वधूः, जनी, सहधर्मिणी, सहचरी, दाराः, कलत्रम्, पाणिगृहीती, सधर्मिणी, धर्माचारिणी, गृहः, क्षेत्रम्, परिग्रहः, ऊढा
सा परिणीता या पत्या उद्वाहविहीतमन्त्रादिना वेदविधानेनोढा।
"पत्न्याः गुणेनैव पुरुषाः सुखिनो भवन्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetankhyim pa ma
गृहिणी
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritसुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।
पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥
दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।
द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
सुवासिनी (स्त्री), वधूटी (स्त्री), चिरण्टी (स्त्री), सधर्मिणी (स्त्री), पत्नी (स्त्री), सहचरी (स्त्री), पाणिगृहीती (स्त्री), गृहिणी (स्त्री), गृहाः (पुंब), गृह (क्ली), दाराः (पुंब), क्षेत्र (क्ली), वधू (स्त्री), भार्या (स्त्री), जनी (स्त्री), जाया (स्त्री), परिग्रह (पुं), द्वितीया (स्त्री), ऊढा (स्त्री), कलत्र (क्ली), पुरन्ध्री (स्त्री), कुटुम्बिनी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritदाराः
दाराः, क्षेत्र, कलत्र, भार्या, सहचरी, वधू, सधर्मचारिणी, पत्नी, जाया, गृहिणी, गृहा
दाराः क्षेत्रं कलत्रं च भार्या सहचरी वधूः ।
सधर्मचारिणी पत्नी जाया च गृहिणी गृहाः ॥ ४९४ ॥
verse 2.1.1.494
page 0057
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगृहिणी, (गृहस्वामित्वमस्त्यस्याः । इतिइनिः ङीप् च ।) भार्य्या । इति हेमचन्द्रः ।३ । १७६ । (यथा, रघौ । ८ । ६७ ।“गृहिणी सचिवः सखी मिथःप्रियशिष्या ललिते कलाविधौ ।करुणाविमुखेन मृत्युना-हरता त्वां वद किं न मे हृतम् ॥
”गृहं गृहकार्य्यं साध्यतयाऽस्त्यस्या इति इनिःङीप् च । गृहकर्म्मकुशला स्त्री । यथा, शकु-न्तलायां चतुर्थाङ्के ।“शुश्रूषस्व गुरून् कुरु प्रियसखीवृत्तिं सपत्नीजनेभर्त्तुर्विप्रकृतापि रोषणतया मास्म प्रतीपं गमः ।भूयिष्ठं भव दक्षिणा परिजने भोगेष्वनुत्सेकिनीयान्त्येवं गृहिणीपदं युवतयो वामाः कुलस्याधयः ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.