गृध्र (gRdhra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English गृध्र gRdhra vulture
गृध्र gRdhra desirous of
गृध्र gRdhra covetous
गृध्र gRdhra eager for
गृध्र gRdhra desiring greedily
गृध्र gRdhra desirous
गृध्र gRdhra desiring greedily or fervently
गृध्र gRdhra vulture
दाक्षाय्य dAkSAyya vulture
सुदर्शन sudarzana vulture
सुदृष्टि sudRSTi vulture
आज Aja vulture
कामायुस् kAmAyus vulture
खगेन्द्र khagendra vulture
खगेश्वर khagezvara vulture
क्वणितेक्षण kvaNitekSaNa vulture
दूरदर्शन dUradarzana vulture
दूरदर्शिन् dUradarzin vulture
पुरुषव्याग्ब्र puruSavyAgbra vulture
भास bhAsa vulture
वज्रचञ्चु vajracaJcu vulture
वज्रतुण्ड vajratuNDa vulture
शाल्मलिस्थ zAlmalistha vulture
सघन् saghan vulture
दीर्घदर्शिन् dIrghadarzin vulture
दूरदृश् dUradRz vulture
सप्तगृध्र saptagRdhra 7 vultures
Wilson
EnglishApte
Englishगृध्र [gṛdhra], [गृध्-क्रन्] Greedy, covetous. -ध्रः, -ध्रम् A vulture
मार्जारस्य हि दोषेण हतो गृध्रो जरद्गवः 1.53
12.5, 54. -ध्री The female vulture
3.256. -कूटः of a mountain near Rājagṛiha. -पतिः, -राजः the lord of the vultures, an epithet of Jaṭāyu
अस्यैवा- सीन्महति शिखरे गृध्रराजस्य वासः 2.25. -वाज, -वाजित furnished with vulture feathers (as an arrow).
Apte 1890
Englishगृध्र a. [गृध्-क्रन्] Greedy, covetous.
ध्रः,
ध्रं A vulture
मार्जारस्य हि दोषेण हतो गृध्रो जरद्गवः H. 1. 56
R. 12. 50, 54.
ध्री The female vulture.
Comp.
कूटः N. of a mountain near Rājagṛha.
पतिः,
राजः the lord of the vultures, an epithet of Jaṭāyu
अस्यैवासीन्महति शिखरे गृध्रराजस्य वासः U. 2. 25.
वाज,
वाजित a. furnished with vulture feathers (as an arrow).
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishगृध्र, अस्, आ, अम्, desiring greedily or fervently
eager for, desirous, greedy, covetous
(अस्, अम्), m. n.
a vulture
(ई), f. the female vulture
a daughter of
Kaśyapa and Tāmrā and mother of the vultures
[cf.
Old Germ. gîr
Mod. Germ. geier.]
—गृध्र-
कूट, अस्, m., N. of a mountain near Rāja-gṛha.
—गृध्र-चक्र, औ, m. du. the vulture and the
Cakra-vāka.
—गृध्र-जम्बूक, अस्, m., N. of an
attendant of Śiva.
—गृध्र-नखी, f. the jujube,
Zizyphus Jujuba, = कोलि
another plant, Asteracantha
Longifolia, = कुलिक.
—गृध्र-पति, इस्, m. the
lord of the vultures, an epithet of Jaṭāyu.
—गृध्र-
पत्त्र, अस्, m., N. of an attendant of Skanda
(आ),
f., N. of a plant, = धूम्रा-पत्त्रा.
—गृध्र-
मोजान्तक, अस्, m., N. of a son of Śvaphalka.
—गृध्र-यातु, उस्, m., Ved. a Yātu or demon in
the shape of a vulture.
—गृध्र-राज्, ट्, or गृध्र-
राज, अस्, m. the king of the vultures, an epithet of
Jaṭāyu.
—गृध्र-वट, अस् or अम्, m. or n. (?), N.
of a Tīrtha.
—गृध्र-वाज or गृध्र-वाजित, अस्,
आ, अम्, furnished with vulture-feathers, as an arrow
[cf. गार्ध्र-वाजित।]
—गृध्र-सद्, त्, त्, त्, Ved.
sitting on a vulture.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiगृध्र
वि* - गृध् - क्र
"लोभी, लालची"
गृध्रः
- -
गिद्ध
गृध्रम्
- -
गिद्ध
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगृध्र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹದ್ದು
निष्पत्तिः - > गृधु (अभिकाङ्क्षायाम्) - "क्रन्" (उ० २-२४)
प्रयोगाः - > "अप्रबोधाय सुष्वाप गृध्रच्छाये वरूथिनी"
उल्लेखाः - > रघु० १२-५०
गृध्र
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಲುಬ್ಧ /ಅತ್ಯಾಶೆಯುಳ್ಳವನು
प्रयोगाः - > "कोटिस्फुरत्पिशितपिण्डयुतेव गृध्री"
उल्लेखाः - > प्रबोध० ४-३
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritकर्करेटु
पु
कर्करेटु, गृध्र, अमर्षण
कर्करेटुः स्मृतो गृध्रः कर्करेटुरमर्षणः ॥ ४४ ॥
verse 2.1.1.44
page 0010
Lanman
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanrgod
१) उद्धत २) गृध्र ३) वडवा ४) हास ५) हास्य ६)
bya rgod
गृध्र
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritदाक्षाय्यो दूरदृग्गृध्रोऽथोत्क्रोशो मत्स्यनाशनः ।
कुररः कीरस्तु शुको रक्ततुण्डः फलादनः ॥ १३३५ ॥
दाक्षाय्य (पुं), दूरदृश् (पुं), गृध्र (पुं), उत्क्रोश (पुं), मत्स्यनाशन (पुं), कुरर (पुं), कीर (पुं), शुक (पुं), रक्ततुण्ड (पुं), फलादन (पुं)
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: गृध्रः
Root: गृध्र
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Vulture
Shloka(s):
2|3|30|1 ► गृध्रस्तु पुरुषव्याघ्रो दूरदर्शी सुदर्शनः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|30|2 ► दाक्षाय्यश्चाप्यथ श्येनो वर्तुलाक्षः शशादनः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|30|1 ⇢ गृध्रः (गृध्र) (पुं) ⇒ Vulture ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|30|1 ⇢ पुरुषव्याघ्रः (पुरुषव्याघ्र) (पुं) ⇒ Vulture ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|30|1 ⇢ दूरदर्शी (दूरदर्शिन्) (पुं) ⇒ Vulture ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|30|1 ⇢ सुदर्शनः (सुदर्शन) (पुं) ⇒ Vulture ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|30|2 ⇢ दाक्षाय्यः (दाक्षाय्य) (पुं) ⇒ Vulture ⇒ गृध्रः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
Mahabharata
English*gṛdhra, pl. (ºāḥ) (“vultures”). § 126 (Aṃśāvat.): I, 66, 2621 (the offspring of Bhāsī).
Vedic Reference
EnglishGṛdhra, ‘the vulture, ’ is often mentioned from the Rigveda^1
downwards.^2 The swiftness of its flight^3 and its fondness for
devouring carrion are especially noticed.^4 More generally the
word is used to designate any bird of prey, the eagle (Śyena)
being classed as the chief of the Gṛdhras.^5
1) i. 118, 4
ii. 39, 1
vii. 104, 22
x. 123, 8.
2) Av. vii. 95, 1
xi. 2, 2
9, 9
10.
8. 24
Taittirīya Saṃhitā, iv. 4, 7, 1
v. 5, 20, 1
Maitrāyaṇī Saṃhitā,
iv. 9, 19
Taittirīya Āraṇyaka, iv. 29
Adbhuta Brāhmaṇa in Indische Studien,
1, 40
etc.
3) Rv. ii. 39, 1.
4) Av. xi. 10, 8. 24
Maitrāyaṃ Saṃ-
hitā, loc. cit.
5) Rv. ix. 96, 6.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 88
Hillebrandt, Vedische Mythologie, 1,
225.
अमरकोशः
SanskritWord: गृध्रः
Root: गृध्र
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ vulture
⇒ desirous
⇒ covetous
⇒ eager for
⇒ desirous of
⇒ desiring greedily
⇒ greedily desirous of
⇒ desiring greedily or fervently
Shloka(s):
2|5|21|2 ► आतायिचिल्लौ दाक्षाय्यगृध्रौ कीरशुकौ समौ॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|21|2 ⇢ दाक्षाय्यः (दाक्षाय्य) (पुं)
➠ 2|5|21|2 ⇢ गृध्रः (गृध्र) (पुं) ⇒ vulture, desirous, covetous, eager for, desirous of, desiring greedily, greedily desirous of, desiring greedily or fervently
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritगृध्रः, (गृध्यति अभिकाङ्क्षति मांसानीति ।“सुसूधाञ् गृधिभ्यः क्रन् ।” उणां । २ । २४ ।इति क्रन् ।) पक्षिविशेषः । गृधिनी शकुनीइति च भाषा । तत्पर्य्यायः । दाक्षाय्यः २ वज्र-तुण्डः ३ दूरदर्शनः ४ । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, महाभारते । ६ । ३ । ३१ ।“गृध्रः संपतते शीर्षं जनयन् भयमुत्तमम् ॥
”इह लोके लोभवशात् यस्तु देवब्राह्मणस्वं हरतिस पापात्मा परत्र गृध्रोच्छिष्टेनोपजीवति । यथाहमनुः । ११ । २६ ।“देवस्वं ब्राह्मणस्वं वा लोभेनोपहिनस्ति यः ।स पापात्मा परे लोके गृध्रोच्छिष्टेन जीवति ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritगृध्र पुंस्त्री गृध--क्रन् । (शकुनि) पक्षिभेदे राजनि० । आ-सन्नभृत्योर्नियतं चरन्ति गृध्रादयो मूर्ध्नि गृहोर्द्धभागे”शकुनशास्त्रम् । “कौशिकगृध्रप्रभृतिभिरनिष्टविहगैःपरित्यक्ते” वृ० स० ४८ अ० । गृध्रस्येदम् गार्ध्र गृध्रसम्ब-न्धिनि गार्ध्रपक्षशब्दे २५८५ पृ० उदा० “गृध्रच्छायेवरुथिनी” २ पक्षिमात्रे च “तौ सीतान्वेषिणौ गृध्रं(जटायुषम्) लूनपक्षमपश्यताम्” रघुः । २ लुब्धेत्रि० “प्रत्यघ्नन्निशितैः शस्त्रैर्जयगृध्राः प्रहारिणः”भा० द्री० ७ अ० । गृध्रपक्षिजातिश्च श्येनीजाता यथाह“श्येनी श्येनांश्च गृध्रांश्च तथोलूकानजायत” रामा०गृध्रीशब्दे दृश्यम् । स्त्रियां ङीष् ।
Grassman
Germangṛ́dhra [von gṛdh], 1〉 a., gierig, begierig, eifrig strebend
2〉 m., der Geier, als der gierige.
-as 1〉 bṛ́haspátis {190, 7}.
-āt 1〉 áraruṣas {431, 1}.
-asya 2〉 {949, 8} (cákṣasā).
-ā [du.] 2〉 {230, 1}.
-ās 1〉 gótamāsas {88, 4}
kaváyas {809, 57} (Aufr. falsch gṛdhrā́s). — 2〉 {118, 4} (diviā́sas)
AV. 11, 10, 8 (āmā́das).
-āṇām 2〉 {808, 6} (śyenás).
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.