गृ (gR)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Capeller Eng
English1 गृ गृणा॑ति गृणीते॑ (also pass. mg), गिरते, °ति
(only सम्) sing, invoke, call, praise, proclaim, relate. —अनु
join in praising
answer, agree (*dat. )
repeat. अभि chime in with
(acc. )
salute praise, approve, accept. आ approve, praise, प्रत्या
answer, respond. उप invoke, call to (acc. ). प्र proclaim, extol,
celebrate. प्रति invoke, welcome (acc. )
answer, respond (dat. )
assent, agree (*dat. ). सम् chime in, agree, assent, promise,
acknowledge, affirm.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishगृ [gṛ], 1 (गरति)
To sprinkle, moisten, wet.
To grant.
Monier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiगृ
भ्वा* पर* - -
"छिड़कना, तर करना, गीला करना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaगृ - सेचने (भ्वा० पर० सक० अनि०) गरति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸೇಚನೆ ಮಾಡು /ಸಿಂಪಡಿಸು /ಚಿಮುಕಿಸು
Indian Epigraphical Glossary
EnglishLanman
English√1gṛ (gṛṇā́ti, gṛṇīté
jagā́ra
gariṣyáti
gīrṇá [957b]
-gī́rya).
—1. invoke, call
—2. salute, praise
—3. speak out, say.
[cf. gír, ‘speech, voice’
γῆρυς, ‘speech,
voice’
Doric γᾱρύεν, ‘speak’
Lat. garrio,
‘talk’
Eng. call.]
+ sam, chime in with, agree.
√2gṛ (giráti
jagā́ra
ágārīt
gīrṇá
[957b]
-gī́rya). swallow. [cf. βορά,
‘food, ’ βι-βρώ-σκω, ‘eat, ’ δημο-βόρ-ο-ς,
‘folk-devouring’
Lat. carni-vŏr-us, ‘flesheating,
’ de-vorāre, ‘swallow down, devour.
’]
+ ni, swallow down
devour (the sun in
an eclipse), 76^16--see √gras.
√3gṛ (aor. ájīgar [867]
intens. jā́garti
[1006]
caus. jāgaráyati).
—1. intens. be
awake
wake, intrans.
jāgṛhi [1011], be
thou watchful, have a care for, w. dat.,
89^17
wake up, intrans., 30^16
—2. caus.
wake, trans., 30^5. [for the history of the
word, see 1020: for 1, cf. ἐ-γρή-γορ-α, ‘am
awake, ’ ἔ-γρ-ετο, ‘awoke’ (intrans.)
for
2, cf. ἐγείρω, ‘wake’ (trans.).]
Kridanta Forms
Sanskritगृ (गृ॒ सेचने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = गरणम्
अनीयर् = गरणीयः - गरणीया
ण्वुल् = गारकः - गारिका
तुमुँन् = गर्तुम्
तव्य = गर्तव्यः - गर्तव्या
तृच् = गर्ता - गर्त्री
क्त्वा = गृत्वा
ल्यप् = प्रगृत्य
क्तवतुँ = गृतवान् - गृतवती
क्त = गृतः - गृता
शतृँ = गरन् - गरन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit गृ
गृ
सेचने
भ्वादिः
सकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
गरति
ऋकारान्तः
गृ
गृ
विज्ञाने
चुरादिः
सकर्मकः
सेट्
आत्मनेपदी
गारयते
ऋकारान्तः, आकुस्मीयः
गॄ
गृ
शब्दे
क्र्यादिः
अकर्मकः
सेट्
परस्मैपदी
गृणाति
प्वादिः
धातुप्रदीपः
Sanskritगृ
मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ सेचने
- गरति । जगार । घरति । जघार । घृतम् । घृणा । घर्मः । अन्यत्रानभिधानमित्येके । घारयतीति चौरादिकस्य ।। 941, 942 ।।
गृ
मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ क्षरण, दीप्त्योः
- जगर्त्ति जिघर्त्ति (5) घरति घारयतीति गणान्तरपाठात् 14, 15
Wordnet
Sanskrit निगल्, गृ
गलबिलादिसंयोगेन अन्नस्य अधःकरणानुकूलव्यापारः।
"सर्पः मण्डूकम् न्यगलत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritगृ
मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ सेचने
- गरति घरति अमुं नियतविषयमाहुः अञ्चिघृसिभ्यः क्तः (उ0 389) घृतम् घृणा चुरादौ घृ स्रावणे (1098) तङानी- अभिघारयते ह्वादौ घृ क्षरणदीप्त्योः (315) जिघर्ति घर्मः घृणिः 906, 907
धातुवृत्तिः
Sanskritगृ
मानकरूपान्तरम् - घृ
घृ (अर्थः) सेचने
( गरति जगार जगरतुः जगर्थ जग्रिव गर्त्ता गरिष्यति गरतु अगरत् गरेत् आशिषि ग्रियात्) रिङ् ( अगार्षीत् जिगीर्षति ) "अज्झन'' इति दीर्घे ऋत इत्वे रपरे "हलि च'' इति दीर्घः ( जेग्रीयते ) "रिङ्र ऋतः'' इति रीङ् ( जर्गर्त्ति गारयति अजीगरत् गर्त्तः) "हसिगृविण्वमि'' इति तन् ( घरति घृतं घृणा धर्म ) इत्येव विषय इति "तृज्वत्क्रोष्टुः'' इत्यत्रोक्तं भाष्ये गॄ इति दीर्घान्तस्तुदादौ निगरणार्थः क्र्यादौ शब्दार्थः ज्ञानार्थश्चुरादौ घृ क्षरणदीप्त्योरिति जुहोत्यादौ घृ प्रस्रवण इति चुरादौ 920
गृ (अर्थः) विज्ञाने
( गारयते ) गिरतीति निगरणार्थस्य शे गृणातीति शब्दार्थस्य श्नि गरतीति ह्रस्वान्तस्य सेवनार्थस्य शपि 173
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गृ सेचने”@} 2 ‘ज्ञाने गारयते, गिरेन्निगरणे, शब्दे गृणाति, त्रयं युक्तं, ग्रो गरतीति सेकविषये ह्रस्वान्तधातोः शपि।’ 3 इति देवः।
गारकः-रिका, गारकः-रिका, 4 जिगीर्षकः-र्षिका, 5 जेग्रीयकः-यिका
गर्ता-गर्त्री, गारयिता-त्री, जिगीर्षिता-त्री, जेग्रीयिता-त्री
गरन्-न्ती, गारयन्-न्ती, जिगीर्षन्-न्ती
-- 6 गरिष्यन्-न्ती-ती, गारयिष्यन्-न्ती-ती, जिगीर्षिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गारयमाणः, गारयिष्यमाणः, जेग्रीयमाणः, जेग्रीयिष्यमाणः
7 सुगृत्-सुगृतौ-सुगृतः
-- -- -- गृतम्-गृतः-गृतवान्, गारितः, जिगीर्षितः, जेग्रीयितः-तवान्
गरः, गारः, जिगीर्षुः, 8 जेग्रियः
गर्तव्यम्, गारयितव्यम्, जिगीर्षितव्यम्, जेग्रीयितव्यम्
गरणीयम्, गारणीयम्, जिगीर्षणीयम्, जेग्रीयणीयम्
9 गार्यम्, गार्यम्, जिगीर्ष्यम्, जेग्रीय्यम्
ईषद्गरः-दुर्गरः-सुगरः
-- -- 10 ग्रियमाणः, गार्यमाणः, जिगीर्ष्यमाणः, जेग्रीय्यमाणः
गारः, गारः, जिगीर्षः, जेग्रीयः
गर्तुम्, गारयितुम्, जिगीर्षितुम्, जेग्रीयितुम्
गृतिः, गारणा, जिगीर्षा, जेग्रीया
11 गरणम्, गारणम्, जिगीर्षणम्, जेग्रीयणम्
गृत्वा, गारयित्वा, जिगीर्षित्वा, जेग्रीयित्वा
प्रगृत्य, सङ्गार्य, सञ्जिगीर्ष्य, सञ्जेग्रीय्य
गारम् २, गृत्वा २, गारम् २, गारयित्वा २, जिगीर्षम् २, जिगीर्षित्वा २, जेग्रीयम् २
जेग्रीयित्वा २।
01 (४२०)
02 (१-भ्वादिः-९३७। सक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ३३)
04 [[१। ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इतीत्त्वम्, रपरत्वम्। ‘एकाच उपदेशे--’ (७-२-१०) इतीण्णिषेधः।]]
05 [[२। ‘रीङृतः’ (७-४-२७) इति रीङादेशे, द्वित्वे, अभ्यासे ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः।]]
06 [[३। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]
07 [[४। क्विपि ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः। एवं ल्यप्यपि ज्ञेयम्।]]
08 [[५। यङो लुकि, संयोगपूर्वकत्वादीकारस्य, ‘अचि श्नुधातु--’ (६-४-७७) इतीयङ्।]]
09 [[६। ‘ऋहलोर्ण्यत्’ (३-१-१२४) इति ण्यत्।]]
10 [[७। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङ्।]]
11 [पृष्ठम्०४११+ २४]
1 {@“गृ विज्ञाने”@} 2 आकुस्मीयः।
‘ज्ञाने गारयते, गिरेन्निगरणे, शब्दे गृणाति त्रयं युक्तं, ग्रो गरतीति सेकविषये ह्रस्वान्तधातोः शपि।’ 3 इति देवः।
गारकः-रिका, गारयिता-त्री, 4 गारितम्-तः-तवान्
इत्यादीनि सेचनार्थकभौवादिकगृधातुवत् 5 ण्यन्ताद्रूपाणि सर्वाणि बोध्यानि।
ण्यन्तात् सनि तु -- जिगारयिषकः-षिका, ईषज्जिगारयिषः-दुर्जिगारयिषः-सुजिगारयिषः
जिगारयिषिता-त्री, जिगारयिष्यमाणः
6 जिगारयिषमाणः, जिगारयिषः
जिगारयिषिष्यमाणः, जिगारयिषितुम्
जिगारयिट्-जिगारयिषौ-जिगारयिषः, जिगारयिषा
जिगारयिषितः-तवान्, जिगारयिषणम्
जिगारयिषुः, जिगारयिषित्वा
जिगारयिषितव्यम्, प्रजिगारयिष्य
जिगारयिषणीयम्, जिगारयिष्यम्, जिगारयिषम् २
जिगारयिषित्वा २। इति रूपाणीति विशेषः।
01 (४२१)
02 (१०-चुरादिः-१७०८। सक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो। ३३)
04 [[आ। ‘इत्यादि वाद्यशतदेवनमध्य एव लोकः समालपदगारितकृष्णवीर्यः।’ धा। का। ३-३७।]]
05 (४२०)
06 [[१। ‘आकुस्मादात्मनेपदिनः’ (गणसूत्रं चुरादौ) इति वचनात् ण्यन्तात् आत्मनेपदमेव।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.