गुडुची (guDucI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte 1890
EnglishMonier Williams 1872
Englishवाचस्पत्यम्
Sanskritगुडु(डू)ची स्त्री गुड--रक्षणे बा० उ (ऊ) चट् ङीप् ।स्वनामख्यातायां लतायाम् । तस्या उत्पत्तिगुणादिकंभावप्र० उक्तं यथा“हते तस्मित् सुरारातौ रावणे बलगर्विते । देवराजःसहस्राक्षः परितुष्टोऽति राघवे । तत्र ये वानराःकेचिद्राक्षसैर्निहिता रणे । तानिन्द्रो जीवयामाससंसिच्यामृतवृष्टिभिः । ततो येषु प्रदेशेषु कपिगात्रात्परिच्युताः । पीयूंषविन्दवः पेतुस्तेभ्यो जाता गुडू-चिका । गुडूची मधुपर्णी स्यादमृताऽमृतबल्लरी ।छिन्ना छिन्नरुहा छिन्नोद्भवा वत्सादनीति च । जीवन्तीतन्त्रिका सोमा सोमवल्ली च कुण्डली । चक्रलक्षणिकाधीरा विशल्या च रसायनी । चन्द्रहासी वयस्था चमण्डली देवनिर्मिता । गुडूची कटुका तिक्ता स्वादु-पाका रसायनी । संग्राहिणी कषायोष्णा लघ्वीबल्याऽग्निदीपनी । दोषत्रयामवृड्दाहमेहकासांश्च पाण्डु-ताम् । कामलाकुष्ठवातास्रज्वरक्रिमिवमीन् हरेत् । प्रमे-हश्वासकासोर्शःकृच्छ्रहृद्रोग्वातनुत् ।” तत्कल्कगुणाः“अमृतायाः कृतं चूर्णं वाससा परिशोधितम् ।पृथक् षोडश भागा स्युर्गुडमाक्षिकसर्पिषाम् ।यथाग्नि भक्षवेदेतन्नरो हितमिताशनः । नास्य कश्चित्-भवेद्ध्याधिर्न जरा पलित न च । न ज्वराविषमा नैव मेहोनानिलरक्तकम् । न च नेत्रगतारोगाः परमेतद्रसायनम् । मेधाकरं त्रिदोषघ्नं प्रयोगादस्य बुद्धिमान् । जीवेद्वर्षशतं साग्रं यथैवादितिजास्तथेति” । तत् पत्रगुणाः“गुडूचीपत्रमाग्नेयं सर्वज्वरहरं लघु । कषायंकटुतिक्तञ्च स्वादुपाकं रसायनम् । बल्यमुष्णञ्चसङ्ग्राहि हन्याद् दोषत्रयं तृषाम् । दाहप्रमेह-वातास्रकामलाकुष्ठपाण्डुताः” ।“गुडूची कटुका लघ्वो स्वादुपाका रसायनी । संग्रा-हिणी कषायाष्णा बल्या तिक्ताग्निदोपिनी । कामलाकुष्ठवातास्रज्वरपित्तक्रिमीन् जयेत् । घृतेन वातं सहसा-विवन्धं पित्तं सिताढ्या मधुना कफञ्च । वातास्रमेरण्डकतैलमिश्रा शुण्ठ्यामवातं शमयेद्गुडूची” वैद्यकम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.