गीतिः (gItiH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishगीतिः [gītiḥ], [गै-भावे क्तिन्]
A song
अहोरागपरिवाहिणी गीतिः 5
श्रुताप्सरोगीतिरपि क्षणे$स्मिन् हरः प्रसंख्यानपरो बभूव 3.4.
of a metre
see App.
A Sāma mantra
गीतिभिर्मधुरैः स्निग्धैर्मन्त्राह्वानैर्यथार्हतः 1.14.9.Comp. -आर्या metre of 4 x 16 short syllables.
Apte 1890
EnglishApte Hindi
Hindiगीतिः
- गै - क्तिन्
"गीत, गाना"
गीतिः
- -
एक छन्द का नाम
गीतिः
- गै+क्तिन्
एक गेय साम
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wordnet
Sanskrit गीतम्, गीतिः, गानम्
तद् वाक्यं वा छन्दः वा पदं वा यद् गीयते।
"एषः गीतानां ग्रन्थः अस्ति।"
दुर्गा, उमा, कात्यायनी, गौरी, ब्रह्माणी, काली, हैमवती, ईश्वरा, शिवा, भवानी, रुद्राणी, सर्वाणी, सर्वमङ्गला, अपर्णा, पार्वती, मृडानी, लीलावती, चणडिका, अम्बिका, शारदा, चण्डी, चण्डा, चण्डनायिका, गिरिजा, मङ्गला, नारायणी, महामाया, वैष्णवी, महेश्वरी, कोट्टवी, षष्ठी, माधवी, नगनन्दिनी, जयन्ती, भार्गवी, रम्भा, सिंहरथा, सती, भ्रामरी, दक्षकन्या, महिषमर्दिनी, हेरम्बजननी, सावित्री, कृष्णपिङ्गला, वृषाकपायी, लम्बा, हिमशैलजा, कार्त्तिकेयप्रसूः, आद्या, नित्या, विद्या, शुभह्करी, सात्त्विकी, राजसी, तामसी, भीमा, नन्दनन्दिनी, महामायी, शूलधरा, सुनन्दा, शुम्यभघातिनी, ह्री, पर्वतराजतनया, हिमालयसुता, महेश्वरवनिता, सत्या, भगवती, ईशाना, सनातनी, महाकाली, शिवानी, हरवल्लभा, उग्रचण्डा, चामुण्डा, विधात्री, आनन्दा, महामात्रा, महामुद्रा, माकरी, भौमी, कल्याणी, कृष्णा, मानदात्री, मदालसा, मानिनी, चार्वङ्गी, वाणी, ईशा, वलेशी, भ्रमरी, भूष्या, फाल्गुनी, यती, ब्रह्ममयी, भाविनी, देवी, अचिन्ता, त्रिनेत्रा, त्रिशूला, चर्चिका, तीव्रा, नन्दिनी, नन्दा, धरित्रिणी, मातृका, चिदानन्दस्वरूपिणी, मनस्विनी, महादेवी, निद्रारूपा, भवानिका, तारा, नीलसरस्वती, कालिका, उग्रतारा, कामेश्वरी, सुन्दरी, भैरवी, राजराजेश्वरी, भुवनेशी, त्वरिता, महालक्ष्मी, राजीवलोचनी, धनदा, वागीश्वरी, त्रिपुरा, ज्वाल्मुखी, वगलामुखी, सिद्धविद्या, अन्नपूर्णा, विशालाक्षी, सुभगा, सगुणा, निर्गुणा, धवला, गीतिः, गीतवाद्यप्रिया, अट्टालवासिनी, अट्टहासिनी, घोरा, प्रेमा, वटेश्वरी, कीर्तिदा, बुद्धिदा, अवीरा, पण्डितालयवासिनी, मण्डिता, संवत्सरा, कृष्णरूपा, बलिप्रिया, तुमुला, कामिनी, कामरूपा, पुण्यदा, विष्णुचक्रधरा, पञ्चमा, वृन्दावनस्वरूपिणी, अयोध्यारुपिणी, मायावती, जीमूतवसना, जगन्नाथस्वरूपिणी, कृत्तिवसना, त्रियामा, जमलार्जुनी, यामिनी, यशोदा, यादवी, जगती, कृष्णजाया, सत्यभामा, सुभद्रिका, लक्ष्मणा, दिगम्बरी, पृथुका, तीक्ष्णा, आचारा, अक्रूरा, जाह्नवी, गण्डकी, ध्येया, जृम्भणी, मोहिनी, विकारा, अक्षरवासिनी, अंशका, पत्रिका, पवित्रिका, तुलसी, अतुला, जानकी, वन्द्या, कामना, नारसिंही, गिरीशा, साध्वी, कल्याणी, कमला, कान्ता, शान्ता, कुला, वेदमाता, कर्मदा, सन्ध्या, त्रिपुरसुन्दरी, रासेशी, दक्षयज्ञविनाशिनी, अनन्ता, धर्मेश्वरी, चक्रेश्वरी, खञ्जना, विदग्धा, कुञ्जिका, चित्रा, सुलेखा, चतुर्भुजा, राका, प्रज्ञा, ऋद्भिदा, तापिनी, तपा, सुमन्त्रा, दूती, अशनी, कराला, कालकी, कुष्माण्डी, कैटभा, कैटभी, क्षत्रिया, क्षमा, क्षेमा, चण्डालिका, जयन्ती, भेरुण्डा
सा देवी यया नैके दैत्याः हताः तथा च या आदिशक्तिः अस्ति इति मन्यते।
"नवरात्रोत्सवे स्थाने स्थाने दुर्गायाः प्रतिष्ठापना क्रियते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“गास्तुतौ”@} 2 छान्दसः।
‘जनने च’ इति क्षीरस्वामी।
3 गायकः-यिका, 4 गापकः-पिका, जिगासकः-सिका, 5 जेगीयकः-यिका
गाता-त्री, गापयिता-त्री, जिगासिता-त्री, जेगीयिता-त्री
6 जिगत्-जिगतौ-जिगतः, गापयन्-न्ती, जिगासन्-न्ती
-- गास्यन्-न्ती-ती, गापयिष्यन्-न्ती-ती, जिगासिष्यन्-न्ती-ती
-- -- गापयमानः, गापयिष्यमाणः, -- जेगीयमानः, जेगीयिष्यमाणः
सुगाः-सुगौ-सुगाः
-- -- -- 7 गीतम्-तः-तवान्, गापितः, जिगासितः, जेगीयितः-तवान्
8 गायः, 9 देवगः, 10 प्रगः, 11 सुगावा, सुगामा, गापः, जिगासुः, 12 जागः
गातव्यम्, गापयितव्यम्, जिगासितव्यम्, जेगीयितव्यम्
गानीयम्, गापनीयम्, जिगासनीयम्, जेगीयनीयम्
13 14 गेयम्, गाप्यम्, जिगास्यम्, जेगीय्यम्
15 ईषद्गानः-दुर्गानः-सुगानः
-- -- गीयमानः, गाप्यमानः, जिगास्यमानः, जेगीय्यमानः
गायः, गापः, जिगासः, जेगीयः
गातुम्, गापयितुम्, जिगासितुम्, जेगीयितुम्
गीतिः, 16 सङ्गीतिः, गापना, जिगासा, जेगीया
गानम्, गापनम्, जिगासनम्, जेगीयनम्
गीत्वा, गापयित्वा, जिगासित्वा, जेगीयित्वा
सङ्गीय, सङ्गाप्य, सञ्जिगास्य, सञ्जेगीय्य
गायम् २, गीत्वा २, गापम् २, गापयित्वा २, जिगासम् २, जिगासित्वा २, जेगीयम् २
जेगीयित्वा २।
01 (३९२)
02 (३-जुहोत्यादिः-११०६। सक। अनि। पर।)
03 [[१। ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इत्यङ्गस्य युगागमः। एवं गायः इत्यादिषु।]]
04 [[२। णौ परतः ‘अर्तिह्री--’ (७-३-३६) इत्यादिना आदन्तलक्षणः पुक्।]]
05 [[३। ‘घुमास्थागापा--’ (६-४-६६) इति ईत्त्वे, द्विर्वचने ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इत्यभ्यासस्य गुणः।]]
06 [[४। जुहोत्यादित्वात् ‘श्लौ’ (६-१-१०) इति द्वित्वे, उत्तरखण्डे ‘श्नाभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपे, अभ्यासस्य ‘बहुलं छन्दसि’ (७-४-७८) इति इत्वम्।]]
07 [[५। ‘घुमास्थागापाजहातिसां हलि’ (६-४-६६) इति ईत्त्वम्। एवं हलादिक्ङिति प्रत्यये परतः--गीतिः-गीत्वा-सङ्गीय-गीयमानः इत्यादिषु ईत्त्वं ज्ञेयम्।]]
08 [[६। ‘श्याऽऽद्व्यध--’ (३-१-१४१) इत्यादिना आदन्तलक्षणः णः प्रत्ययः कर्तरि।]]
09 [[७। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति, कप्रत्ययः कर्मण्युपपदे। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः। देवान् जिगाति = स्वौति इत्यर्थः।]]
10 [[८। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कः प्रत्ययः। आकारलोपः।]]
11 [[९। ‘आतो मनिन्क्वनिब्वनिपश्च’ (३-२-७४) इति वनिन्-मनिनौ प्रत्ययौ।]]
12 [[१०। ‘अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो लुग् बाधते’ (परिभाषा-५२) इति न्यायेन ईत्त्वे न। द्वित्वं, अभ्यासदीर्घः। ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति लुक्।]]
13 [पृष्ठम्०३८४+ २६]
14 [[१। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, ‘ईद् यति’ (६-४-६५) इति ईत्त्वे गुणः।]]
15 [[२। ईषदाद्युपपदेषु ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति खलपवादो युच्।]]
16 [[३। सोपसर्गेऽपि ‘स्थागापापचो भावे’ (३-३-९५) इति स्त्रियां भावादौ क्तिन्।]]
1 {@“गै शब्दे”@} 2 ‘शब्दविशेषे’ इति क्षीरस्वामी।
“गाते गाङो गतावर्थे, कै गै शब्देऽस्य गायति।” 3 इति देवः।
4 गायकः-यिका, 5 गापकः-पिका, 6 जिगासकः-सिका, 7 जेगीयकः-यिका
गाता-त्री, गापयिता-त्री, जिगासिता-त्री, जेगीयिता-त्री
8 गायन्-न्ती, गापयन्-न्ती, जिगासन्-न्ती
-- गास्यन्-न्ती-ती, गापयिष्यन्-न्ती-ती, जिगासिष्यन्-न्ती-ती
-- गापयमानः, गापयिष्यमाणः, जेगीयमानः, जेगीयिष्यमाणः
सुगाः-सुगौ-सुगाः
-- -- -- 9 गीतम्-तः, उपगीतम्, गापितः, जिगासितः, जेगीयितः-तवान्
10 गायः, 11 गाथकः 12 -गाथिका, 13 गायनः 14 -गायनी, 15 गेयः, 16 सामसङ्गायः, 17 18 सामगः-सामगी, 19 सामगायी, 20 देवगायी, 21 छन्दोगः, 22 सुगः, गापः, जिगासुः, 23 जेग्यः
गातव्यम्, गापयितव्यम्, जिगासितव्यम्, जेगीयितव्यम्
24 प्रगानीयम्-प्रगाणीयम्, गापनीयम्, जिगासनीयम्, जेगीयनीयम्
गेयम्, गाप्यम्, जिगास्यम्, जेगीय्यम्
25 ईषद्गानः-दुर्गानः-सुगानः
-- -- -- गीयमानः, गाप्यमानः, जिगास्यमानः, जेगीय्यमानः
गायः, गापः, जिगासः, जेगीयः
गातुम्, गापयितुम्, जिगासितुम्, जेगीयितुम्
गीतिः, 26 प्रगीतिः, गापना, जिगासा, जेगीया
गानम्, गापनम्, जिगासनम्, जेगीयनम्
गीत्वा, गापयित्वा, जिगासित्वा, जेगीयित्वा
27 विगाय, विगाप्य, सञ्जिगास्य, सञ्जेगीय्य
गायम् २, गीत्वा २, गापम् २, गापयित्वा २, जिगासम् २, जिगासित्वा २, जेगीयम् २
जेगीयित्वा २
28 गातुः, 29 गाथा, 30 उद्गीथः।
31
01 (४३२)
02 (१-भ्वादिः-९१७। अक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ५)
04 [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यात्वे, ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि णमुलि च ज्ञेयम्।]]
05 [[२। आत्वे, ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इत्यादन्तलक्षणः पुगागमः। एवं सर्वत्र ण्यन्ते बोध्यम्।]]
06 [[३। अनैमित्तिके आत्वे, द्वित्वे, अभ्यासस्य, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इतीत्वम्। एवं सर्वत्र सन्नन्ते बोध्यम्।]]
07 [[४। ‘घुमास्थागापाजहातिसां हलि’ (६-४-६६) इतीत्वे, अभ्यासस्य ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
08 [[५। शतरि शित्परकत्वात् आत्वाभावे, आयादेशः।]]
09 [[६। ‘घुमास्थागापा--’ (६-४-६६) इतीत्वम्। एवं क्त्वायां, क्तिनि, यकि च ज्ञेयम्।]]
10 [[७। ‘श्याद्व्यथाश्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना कर्तरि णप्रत्ययः। वाऽसरूपन्यायेन णप्रत्ययोऽपि भवत्येव।]]
11 [[८। ‘गस्थकन्’ (३-१-१४६) इति थकन्प्रत्ययः। स्त्रियां टापि, ‘प्रत्ययस्थात्--’ (७-३-४४) इतीत्वम्।]]
12 [[आ। ‘वाताहतिचलच्छाखा नर्तका इव शाखिनः। दुःसहा ही परिक्षिप्ताः क्वणद्भिरलिगाथकैः।।’ भ। का। ६-८४।]]
13 [[९। ‘ण्युट् च’ (३-१-१४७) इति ण्युट्। णित्त्वात् युगागमः। स्त्रियां टित्त्वात् ङीप्।]]
14 [[B। ‘प्रादिदृक्षत नो नृत्यं नाशुश्रूषत गायनान्। रामं सुस्मूर्षमाणोऽसौ कपिर्विरहदुःखितम्।।’ भ। का। ८-३४।]]
15 [[१०। ‘भव्यगेय--’ (३-४-६८) इत्यादिना कर्तरि यत्प्रत्ययः। ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इतीत्वे गुणः। गेयो माणवकः साम्नाम्।]]
16 [[११। ‘गापोष्टक्’ (३-२-८) इत्यत्र ‘अनुपसर्गे’ इत्युक्त्या, उपसर्गसमभिव्याहारे ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यणेव भवति।]]
17 [पृष्ठम्०४२५+ २५]
18 [[१। ‘गापोष्टक्’ (३-२-८) इति कर्मण्युपपदे टकूप्रत्ययः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः। स्त्रियाम्, ‘टिड्ढाणञ्--’ (४-१-१५) इति ङीप्।]]
19 [[२। ‘बहुलमाभीक्ष्ण्ये’ (३-२-८१) इति णिनिः। असकृत् साम गायन् एवमुच्यते।]]
20 [[३। ‘साधुकारिण्युपसङ्ख्यानम्’ (वा। ३-२-७८) इति णिनिः।]]
21 [[आ। ‘स्नसमाननाम्न्यवयवे नटद्गुणात् धनुषश्च्युतैः स युधि देवगायिनाम्।’ चम्पूभारते ५-५२।]]
22 [[४। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
23 [[५। यङन्तात् पचाद्यचि (३-१-१३४), ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति लुकि ‘एरनेकाचः--’ (६-४-८२) इति यण्।]]
24 [[६। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति णत्वविकल्पः।]]
25 [[७। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति ईषदाद्युपपदेषु खलपवादो युच्।]]
26 [[८। सोपसर्गेऽपि ‘स्थागापापचो भावे’ (३-३-९५) इति अङपवादः क्तिन् प्रत्ययः।]]
27 [[९। ‘न ल्यपि’ (६-४-६९) इतीत्वनिषेधः।]]
28 [[१०। ‘कमिमनिजनिगा--’ (द। उ। १-१२५) इति तुप्रत्यय। गातुः = गायकः।]]
29 [[११। ‘उषिकुषिगर्त्तिभ्यः--’ (द। उ। ६-२९।) इति कर्मणि थन्प्रत्ययः। गाथा = वृत्तविशेषः।]]
30 [[१२। ‘गश्चोदि’ (द। उ। ६-३५।) इति थक्प्रत्ययः। उद्गीयते इति उद्गीथः = साम।]]
31 [पृष्ठम्०४२६+ २५]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.